Osmanlı Maarifinin İlk Basamağındaki Sıbyan Mekteplerinde Ahlaki Değerlerin Eğitimi

Bu makalede, Osmanlı klasik döneminin temel eğitim kurumu olan sıbyan mekteplerinde ve modern eğitim dönemine geçiş aşamasındaki tanzim edilen sıbyan mekteplerinde ahlak ile değerler eğitiminin ve aktarımının nasıl uygulandığı araştırılmıştır. Çalışmada sıbyan mektebinde ahlaki bilgilerin aktarımının, talebeye hangi amaçlarla ve neden gerçekleştirildiği, mektepteki genel ahlaki durum ile değerlerin, kültürel ve sosyal cihetleriyle analizi yapılarak sıbyan mekteplerinde informal olarak verilen ahlak ve değerler eğitimi konusuna açıklık getirilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma, Osmanlı maarif ve sosyal hayatının ve buna dair verilen eğitimin, çocuk öğrenciler üzerinde nasıl tesir bıraktığı, davranışlarının nasıl şekillendiği noktasında ve ahlaki eğitsel durumların karşılaştırmalı olarak açıklanması bakımından önem arz etmektedir. Öte yandan bu araştırma, literatürde sıbyan mekteplerinde ahlak eğitimi ve değerlerin eğitimi noktasında hacimli ilk çalışma olması bakımından özgün değer ve ciddi bir önem taşımaktadır. Bu çalışmada doküman analizi ve tarihsel araştırma yöntemlerinden faydalanılmıştır. Araştırmada, Osmanlı sıbyan mektebindeki eğitimin, yalnızca bilgi aktarımı üzerine olmadığı ve çocuk yaştaki öğrencileri sosyal ve kültürel hayata hazırlamada çok mühim bir rolü olduğu ortaya çıkarılmıştır. Diğer yandan mekteplerdeki ahlaki değerlerin temelleri araştırılmış, sosyal yaşamın huzuru için sıbyan mekteplerinde ahlaki anlamda yeter nitelikli öğrenci yetiştirmenin yöntemleri tespit edilerek metin içerisinde ortaya koyulmuştur. Bununla birlikte sıbyan mekteplerinde pedagojiye verilen önemin düzeyi tespit edilmiştir. Diğer yandan ahlak ve değerler eğitiminin dini ilimler ve sosyal araçlar vasıtasıyla öğrenciye talim ettirildiği ve bu uygulamalarda ise modern bir yöntem olan örtük programın kullanıldığı sonuçlarına ulaşılmıştır.