Araştırma Makalesi

Dijital Dünyada Sağlıklı Beslenme: YouTube’da Vegan, Vejetaryen ve Bitkisel Beslenme Videolarının Güvenilirlik ve Kalite Analizi

Cilt: 11 Sayı: 3 30 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

Dijital Dünyada Sağlıklı Beslenme: YouTube’da Vegan, Vejetaryen ve Bitkisel Beslenme Videolarının Güvenilirlik ve Kalite Analizi

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı YouTube’da yayımlanan vegan, vejetaryen ve bitkisel beslenme temalı videoların kalite ve güvenilirlik açısından incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: 2024 Ocak ayında gerçekleştirilen bu kesitsel çalışmada, “Vegan Beslenme”, “Vejetaryen Beslenme” ve “Bitkisel Beslenme” anahtar kelimeleriyle yapılan aramalarda elde edilen ilk 100 Türkçe video incelenmiştir. Videoların kalite ve güvenilirliği DISCERN, Journal of the American Medical Association (JAMA) ve Global Kalite Skalası (GQS) ölçütleri ile değerlendirilmiştir. Veriler SPSS 24.0 programı ile analiz edilmiştir. Bulgular: “Bitkisel Beslenme” videolarının GQS, JAMA ve DISCERN puanları diğer videolardan anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (sırasıyla p=0,002; p<0,001; p=0,002). Hekimlerin hazırladığı videolar en yüksek puanlara sahipken, YouTuberların içerikleri en düşük puanları almıştır. “Vegan Beslenme” videolarında beğeni sayısı, DISCERN Güvenilirlik (r=0,260; p=0,024) ve JAMA (r=0,235; p=0,042) puanları ile pozitif yönlü zayıf bir korelasyon göstermiştir. “Vejetaryen Beslenme” videolarında video süresi, DISCERN Genel Kalite (r=0,289; p=0,011), JAMA (r=0,239; p=0,037) ile pozitif yönlü zayıf; GQS puanı (r=0,360; p=0,001) ile pozitif yönlü orta düzey korelasyon göstermiştir. “Bitkisel Beslenme” videolarında beğeni sayısı ile DISCERN Bilgi Kalitesi alt boyutu (r=0,346; p=0,045) ve DISCERN Genel Kalite (r=0,401; p=0,019) ve DISCERN toplam puan (r=0,412; p=0,015) arasında pozitif yönlü orta düzey korelasyon vardır. Sonuç: “Bitkisel Beslenme” videoları diğer videolara kıyasla bilgi kalitesi ve güvenilirlik açısından daha yüksek puanlar almıştır. Sağlık profesyonellerinin dijital içerik üretimindeki katkılarının artırılması, bilgi kirliliğini önlemek ve halk sağlığını desteklemek açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Clem J, Barthel B. A look at plant-based diets. Mo Med. 2021 MayJun;118(3):233-238
  2. Kent G, Kehoe L, Flynn A, Walton J. Plant-based diets: a review of thedefinitions and nutritional role in the adult diet. Proc. Nutr. Soc. 2022 Mar20;81(1):62–74. DOI: 10.1017/S0029665121003839.
  3. Hargreaves SM, Rosenfeld DL, Moreira AVB, Zandonadi RP. Plant-based and vegetarian diets: an overview and definition of these dietarypatterns. Eur J Nutr. 2023 Apr 22;62(3):1109–21. DOI: 10.1007/s00394-023-03086-z.
  4. Satija A, Bhupathiraju SN, Rimm EB, Spiegelman D, Chiuve SE, Borgi L,et al. Plant-based dietary patterns and incidence of type 2 diabetes in usmen and women: results from three prospective cohort studies. PLoSMed. 2016 Jun 14;13(6):e1002039. DOI: 10.1371/journal.pmed.1002039
  5. Kim H, Caulfield LE, Rebholz CM. Healthy plant-based diets areassociated with lower risk of all-cause mortality in US adults. J Nutr. 2018Apr;148(4):624–31. DOI: 10.1093/jn/nxy019. DOI: 10.1093/jn/nxy019.
  6. Ma SR, Zhang YY, Fan ZY, He FF, Wei WQ. Association of plant-baseddiets with risk of upper gastrointestinal tract cancers: A systematic reviewand meta-analysis. J Nutr Oncol. 2023 Dec;8(4):159–68.DOI:10.1097/JN9.0000000000000025.
  7. Zhao Y, Zhan J, Wang Y, Wang D. The relationship between plant-baseddiet and risk of digestive system cancers: a meta-analysis based on3,059,009 subjects. Front Public Health. 2022 Jun 3;10. DOI:10.3389/fpubh.2022.892153
  8. Karadağ A, Akçinar B. Üniversite öğrencilerinde sosyal medyabağımlılığı ve psikolojik semptomlar arasındaki ilişki. Bağımlılık Dergisi.2019;20(3).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Halk Sağlığı Beslenmesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

24 Ocak 2025

Kabul Tarihi

22 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Yıldırım, G., Bayram, H. M., & Öztürkcan, A. (2026). Dijital Dünyada Sağlıklı Beslenme: YouTube’da Vegan, Vejetaryen ve Bitkisel Beslenme Videolarının Güvenilirlik ve Kalite Analizi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 11(3), 619-627. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1626506
AMA
1.Yıldırım G, Bayram HM, Öztürkcan A. Dijital Dünyada Sağlıklı Beslenme: YouTube’da Vegan, Vejetaryen ve Bitkisel Beslenme Videolarının Güvenilirlik ve Kalite Analizi. İKÇÜSBFD. 2026;11(3):619-627. doi:10.61399/ikcusbfd.1626506
Chicago
Yıldırım, Güldane, Hatice Merve Bayram, ve Arda Öztürkcan. 2026. “Dijital Dünyada Sağlıklı Beslenme: YouTube’da Vegan, Vejetaryen ve Bitkisel Beslenme Videolarının Güvenilirlik ve Kalite Analizi”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 11 (3): 619-27. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1626506.
EndNote
Yıldırım G, Bayram HM, Öztürkcan A (01 Eylül 2026) Dijital Dünyada Sağlıklı Beslenme: YouTube’da Vegan, Vejetaryen ve Bitkisel Beslenme Videolarının Güvenilirlik ve Kalite Analizi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 11 3 619–627.
IEEE
[1]G. Yıldırım, H. M. Bayram, ve A. Öztürkcan, “Dijital Dünyada Sağlıklı Beslenme: YouTube’da Vegan, Vejetaryen ve Bitkisel Beslenme Videolarının Güvenilirlik ve Kalite Analizi”, İKÇÜSBFD, c. 11, sy 3, ss. 619–627, Eyl. 2026, doi: 10.61399/ikcusbfd.1626506.
ISNAD
Yıldırım, Güldane - Bayram, Hatice Merve - Öztürkcan, Arda. “Dijital Dünyada Sağlıklı Beslenme: YouTube’da Vegan, Vejetaryen ve Bitkisel Beslenme Videolarının Güvenilirlik ve Kalite Analizi”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 11/3 (01 Eylül 2026): 619-627. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1626506.
JAMA
1.Yıldırım G, Bayram HM, Öztürkcan A. Dijital Dünyada Sağlıklı Beslenme: YouTube’da Vegan, Vejetaryen ve Bitkisel Beslenme Videolarının Güvenilirlik ve Kalite Analizi. İKÇÜSBFD. 2026;11:619–627.
MLA
Yıldırım, Güldane, vd. “Dijital Dünyada Sağlıklı Beslenme: YouTube’da Vegan, Vejetaryen ve Bitkisel Beslenme Videolarının Güvenilirlik ve Kalite Analizi”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, c. 11, sy 3, Eylül 2026, ss. 619-27, doi:10.61399/ikcusbfd.1626506.
Vancouver
1.Güldane Yıldırım, Hatice Merve Bayram, Arda Öztürkcan. Dijital Dünyada Sağlıklı Beslenme: YouTube’da Vegan, Vejetaryen ve Bitkisel Beslenme Videolarının Güvenilirlik ve Kalite Analizi. İKÇÜSBFD. 01 Eylül 2026;11(3):619-27. doi:10.61399/ikcusbfd.1626506