Tip 1 Diyabet Tanılı Adölesanların Güvenli İnsülin Uygulama Bilgi Düzeyleri ve Metabolik Kontrolleri Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, tip 1 diyabet tanısı konmuş 11-18 yaş arası ergenlerin insülin uygulaması konusundaki bilgi düzeylerini değerlendirmek ve bu düzey ile metabolik kontrol arasındaki olası ilişkiyi incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 11–18 yaş aralığında Tip 1 diyabet tanısı almış adölesanlar dâhil edilmiştir. Tip 1 diyabetli adölesanların demografik ve klinik bilgileri toplanmış, insulin uygulamasına yönelik bilgi düzeyleri bir anket yoluyla değerlendirilmiştir. Metabolik kontrol göstergesi olarak HbA1c değerleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler Spearman correlation analysis, independent samples t-test, analysis of variance (ANOVA) ve Kruskal–Wallis test kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma için etik kurul izni, kurum izinleri ve bilgilendirilmiş gönüllü olur alınmıştır. Bulgular: Tip 1 diyabetli adölesanların bilgi düzeyleri orta düzeyde bulunmuştur (ortalama puan 13,41±2,49. Ancak bilgi düzeyi ile yaş, cinsiyet, diyabet süresi gibi demografik ve klinik değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Grup karşılaştırmalarında da bilgi düzeyleri açısından anlamlı fark bulunmamıştır. Tip 1 diyabetli adölesanların ortalama HbA1c düzeyi 8,19±2,1 olarak ölçülmüş ve bu değer, ideal glisemik kontrol seviyesinin üzerinde kalmıştır. Bilgi düzeyi ile HbA1c arasında anlamlı bir ilişki belirlenmemiştir. Sonuç: Çalışma sonuçları, insülin uygulamasına dair bilgi düzeyinin tek başına metabolik kontrolü belirlemede yeterli olmadığını göstermektedir. Bilgi düzeyinin bireysel öğrenme özellikleri, davranış değişikliği, aile desteği ve motivasyon gibi çok boyutlu faktörlerden etkilendiği düşünülmektedir. Bu bulgular eğitim süreçlerinin sadece bilgi aktarımıyla sınırlı kalmaması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Adölesan
• insülin
• tip 1 diyabet
• metabolik kontrol
• hemoglobin A1c.

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Bu araştırma, Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma için etik onay, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Araştırmaları Etik Kurulu'ndan alınmıştır (Karar Tarihi: 14 Kasım 2024, Karar No: 0191). Etik kurul onayı sonrasında, araştırmanın yürütüldüğü hastane ve hastanenin bağlı olduğu Türkiye Sağlık Bakanlığı Bursa İl Sağlık Müdürlüğü'nden araştırma izni alınmıştır. Veriler, ergenler ve ebeveynlerinden Bilgilendirilmiş Onam Formu aracılığıyla onay alındıktan sonra toplanmıştır.

Teşekkür

Bu çalışmaya katılmayı kabul eden adölesanlara teşekkür ederiz.

Evaluation of the Relationship Between Safe Insulin Administration Knowledge Levels and Metabolic Controls of Adolescents Diagnosed with Type 1 Diabetes

Öz

Objective: This study aimed to assess the knowledge level of adolescents aged 11–18 diagnosed with Type 1 diabetes regarding safe insulin administration and to examine the possible relationship between this level and metabolic control. Material and Methods: Adolescents aged 11–18 diagnosed with Type 1 diabetes were included in the study. Demographic and clinical information for the adolescents was collected, and their knowledge of insulin administration was assessed using a questionnaire. HbA1c values were used as an indicator of metabolic control. The obtained data were analyzed using Spearman correlation analysis, independent samples t-test, analysis of variance (ANOVA), and Kruskal–Wallis tests. Ethical committee approval, institutional permissions, and informed consent have been obtained for the research. Results: The adolescent’s knowledge level was moderate (mean score: 13.41±2.49). However, no statistically significant relationship was found between knowledge level and demographic or clinical variables, such as age, gender, or duration of diabetes. Group comparisons also revealed no significant difference in knowledge levels. Adolescents’ mean HbA1c level was measured as 8.19±2.1, which was above the ideal glycemic control level. No significant relationship was found between knowledge level and HbA1c. Conclusion: Study results indicate that knowledge of insulin administration alone is insufficient to determine metabolic control. Knowledge level is thought to be influenced by multidimensional factors, including individual learning characteristics, behavioral changes, family support, and motivation. These findings suggest that educational processes should not be limited to the transfer of information.

Anahtar Kelimeler

• Adolescent
• insulin
• type 1 diabetes
• metabolic control
• hemoglobin A1c.

Etik Beyan

This research was conducted in accordance with the principles of the Declaration of Helsinki. Ethical approval for the study was obtained from the Health Research Ethics Committee of Izmir Katip Celebi University (Date of Decision: November 14, 2024, Decision No: 0191). Following the approval of the ethics committee, research permission was obtained from the hospital where the research was conducted and from the Bursa Provincial Health Directorate of the Turkish Ministry of Health, to which the hospital is affiliated. Data was collected after obtaining consent from adolescents and their parents via an Informed Consent Form.

Teşekkür

We thank the adolescents who agreed to participate in this study.

Kaynakça

1. Misra S, Shukla AK. Teplizumab: type 1 diabetes mellitus preventable? Eur J Clin Pharmacol. 2023;79(5):609-616. DOI:10.1007/s00228-023-03474-8
2. American Diabetes Association Professional Practice Committee. 1. Improving care and promoting health in populations: Standards of Care in Diabetes—2024. Diabetes Care. 2024;47(Suppl 1). DOI:10.2337/dc24-S001
3. Jansen MJ, Voorhoeve PG, Wiltink L, Prins JB, Nefs G. Parenting interventions for parents of children with type 1 diabetes: a systematic review. J Pediatr Psychol. 2025;50(12):1115-1138. DOI:10.1093/jpepsy/jsaf078
4. Rawdon C, Kilcullen SM, Murphy N, Swallow V, Gallagher P, Lambert V. Parents’ perspectives of factors affecting parent-adolescent communication about type 1 diabetes and negotiation of self-management responsibilities. J Child Health Care. 2024;28(3):514-535. DOI:10.1177/13674935221146009
5. Doutreluingne I, Hellemans H, Toelen J, Casteels K. Perspective of parents of children with type 1 diabetes on the future of their child: a qualitative study. BMJ Paediatr Open. 2025;9(1). DOI:10.1136/bmjpo-2025-003387
6. Özgüven Öztornacı B, Ardahan Akgül E, Yanar N, Akyol S, Yetim P, Baş G, et al. The effect of parental collaboration on diabetes self-efficacy, quality of life and HbA1c level in adolescents diagnosed with type 1 diabetes. J Clin Res Pediatr Endocrinol. 2025;17(2):176-184. DOI:10.4274/jcrpe.galenos.2024.2024-4-7
7. Aslan Ü, Korkmaz M. Diyabetli bireylerin insülin uygulama bilgi-beceri düzeyleri: doğru ve yanlışlar. Dokuz Eylül Univ Hemşire Fak Elektron Derg. 2015;8(1):18-26. Available from: https://izlik.org/JA35HG36GT
8. Kardaş GN, Gürol A. İnsülin kalemi ve insülin pompası kullanan tip 1 diyabet hastası çocuklarda metabolik kontrol ve yaşam kalitesi düzeyleri. Kocaeli Univ Sağlık Bilim Derg. 2022;8(1):65-71. DOI:10.30934/kusbed.988288

9. Kara K, Çınar S. Diyabet bakım profili ile metabolik kontrol değişkenleri arasındaki ilişki. Kafkas J Med Sci. 2011;1(2):57-63. DOI: 10.5505/kjms.2011.41736
10. Dirgar E, Olgun N. Kendisine insülin enjeksiyonu uygulayan diyabetlilerin uygulama hataları ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. İnönü Univ Sağlık Hizmet Meslek Yüksekok Derg. 2021;9(2):523-535. DOI:10.33715/inonusaglik.842256
11. De Coninck C, Frid A, Gaspar R, Hicks D, Hirsch L, Kreugel G, et al. Results and analysis of the 2008-2009 Insulin Injection Technique Questionnaire survey. J Diabetes. 2010;2(3):168-179. DOI:10.1111/j.1753-0407.2010.00077.x
12. Abujbara M, Khreisat EA, Khader Y, Ajlouni KM. Effect of insulin injection techniques on glycemic control among patients with diabetes. Int J Gen Med. 2022;15:8593-8602. DOI:10.2147/IJGM.S393597.
13. Bari B, Corbeil MA, Farooqui H, Menzies S, Pflug B, Smith BK, et al. Insulin injection practices in a population of Canadians with diabetes: an observational study. Diabetes Ther. 2020;11(11):2595-2609. DOI:10.1007/s13300-020-00913-y.
14. Krishnan G, Kesavadev J, Mohammed R, Raj S, Prasobh PS, Sreelakshmi R, et al. Personalized intervention in correcting insulin injection errors and its impact on A1C in the study: a cross-sectional study. Int J Diabetes Technol. 2023;2(4):112-115. DOI:10.4103/ijdt.ijdt_8_24.
15. Peyrot M, Rubin RR, Lauritzen T, Snoek FJ, Matthews DR, Skovlund SE. Psychosocial problems and barriers to improved diabetes management: results of the Cross-National Diabetes Attitudes, Wishes and Needs (DAWN) Study. Diabet Med. 2005;22(10):1379-1385. DOI:10.1111/j.1464-5491.2005.01644.x
16. Boztepe H. Tip 1 diyabetin yönetiminde riskli bir dönem: ergenlik. Hacettepe Univ Sağlık Bilim Fak Hemşire Derg. 2012:82-89. Available from: https://izlik.org/JA36LK22YX
17. Özyazıcıoğlu N, Ünsal Avdal E, Sağlam H. Determination of the quality of life of children and adolescents with type 1 diabetes and their parents. Int J Nurs Sci. 2017;4(2):94-98. DOI:10.1016/j.ijnss.2017.01.008
18. Kardaş GN, Gürol A. İnsülin kalemi ve pompası kullanan tip 1 diyabet hastası çocuklarda metabolik kontrol ve yaşam kalitesi düzeyleri. KOU Sag Bil Derg. 2022;8(1):65-71. DOI:10.30934/kusbed.988288
19. Şahiner A, Güven AG, Şıklar Z, Berberoğlu M, Özsu E, Aycan Z. The Impact of an Adolescent-Friendly Approach on Metabolic Control in Adolescents with Type 1 Diabetes in Türkiye. J Clin Med. 2025;14(20):7377. DOI: 10.3390/jcm14207377
20. Bakır E. Tip 1 diyabetli adölesanların izleminde bilgi, motivasyon ve davranış becerileri modelinin kullanımının metabolik kontrol üzerine etkisinin incelenmesi [dissertation]. Ankara: Hacettepe University; 2020. Available from: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=51BeDV0979M09fJkJXgQpg&no=vSQGmcvnnZ-yDJ2wcxaV2A
21. Forum for Injection Technique and Therapy Expert Recommendations. FITTER guide [Internet]. [cited 2026 Jul 11]. Available from: https://fitterdiabetes.com/education.html
22. Çetinkaya Uslusoy E, Taşçı Duran E, Korkmaz M. Güvenli enjeksiyon uygulamaları. Hacettepe Univ Hemşire Fak Derg. 2016;3(2):50-57. Available from: https://izlik.org/JA58DC64AC
23. Büyükyılmaz F, Çulha Y, Karaman A. Subkütan ilaç enjeksiyonlarında komplikasyonların önlenmesine ilişkin güvenli uygulama önerileri. JAREN. 2018;4(2):108-111. DOI: 10.5222/jaren.2018.108
24. Turan N, Özdemir Aydın G, Kaya N. Subkütan enjeksiyon uygulamasında güncel yaklaşımlar. Sağlık Bilim Meslekleri Derg. 2019;6(2):406-411. DOI:10.17681/hsp.449018
25. Knip M, Simell O. Environmental triggers of type 1 diabetes. Cold Spring Harb Perspect Med. 2012;2(7). DOI: 10.1101/cshperspect.a007690
26. Martin D, Elie C, Dossier C, Godot C, Gagnayre R, Choleau C, et al. Diabetes knowledge in adolescents with type 1 diabetes and their parents and glycemic control. Pediatr Diabetes. 2017;18(7):559-565. DOI:10.1111/pedi.12458
27. Aldossary L, Snelgrove S. Knowledge and understanding of type 1 diabetes among Saudi children and adolescents. J Diabetes Mellit. 2020;10:1-15. DOI: 10.4236/jdm.2020.101001
28. Achmad A, Sholihah FRL, Oktavianti WF, Sasiarini L. The relationship between the level of education and accuracy of insulin injection techniques in DM patients with measurement of HbA1c values. J Basic Clin Physiol Pharmacol. 2019;30(6). DOI:10.1515/jbcpp-2019-0303
29. Alonso Martín DE, Roldán Martín MB, Álvarez Gómez MÁ, Yelmo Valverde R, Martín-Frías M, Alonso Blanco M, et al. Impact of diabetes education on type 1 diabetes mellitus control in children. Endocrinol Nutr. 2016;63(10):536-542. DOI:10.1016/j.endoen.2016.08.012
30. Sivertsen B, Petrie KJ, Wilhelmsen-Langeland A, Hysing M. Mental health in adolescents with type 1 diabetes: results from a large population-based study. BMC Endocr Disord. 2014;14:83. DOI:10.1186/1472-6823-14-83
31. Harrington KR, Shapira A, Volkening LK, Butler DA, Anderson BJ, Wasserman RM, et al. Associations of diabetes self-management characteristics, HbA1c, and psychosocial outcomes with depressive symptoms in a contemporary sample of adolescents with type 1 diabetes. J Diabetes Complications. 2021;35(3):107838. DOI: 10.1016/j.jdiacomp.2020.107838
32. Çelik G, Öztürk İ. Tip 1 diyabetli adölesanlarda diyete uyum durumu ile diyabulimia riskinin HbA1c düzeyine etkisi. Akd Tıp D. 2023;9(3):296-301. DOI:10.53394/akd.1053081
33. Özbey H, Bayat M, Topal T, Çeri A, Hatipoğlu N. Tip 1 diyabetli ergenlerde glisemik kontrolün yordayıcıları olarak uyku bozukluğu ve hipoglisemi korkusu. Güncel Hemşirelik Araşt Derg. 2025;5(2):171-181. Available from: https://izlik.org/JA84XN39MA
34. Bombaci B, Torre A, Longo A, Pecoraro M, Papa M, Sorrenti L, et al. Psychological and clinical challenges in the management of type 1 diabetes during adolescence: a narrative review. Children (Basel). 2024;11(9):1085. DOI:10.3390/children11091085
35. Yetim A, Alikaşifoğlu M, Baş F, et al. Glycemic control and health behaviors in adolescents with type 1 diabetes. Turk J Pediatr. 2018;60(3):244-254. DOI:10.24953/turkjped.2018.03.003
36. Arslan BC, Demet Akbaş E, Ünal A, Bozduman Çelebi S, Tolunay O. Effects of diabetes-related distress on diabetes follow-up in adolescents with type 1 diabetes mellitus. Cukurova Med J. 2025;50(4):972-982. DOI:10.17826/cumj.1720329