Sustainability of Budget Deficits in Türkiye: Empirical Evidence

Abstract

The aim of this study is to determine the sustainability of budget deficits and the size of the deficit in Türkiye and to reveal the dynamics of public revenues and expenditures. In this study, the ‘Budget Deficit (b)’ variable obtained by accessing the ‘Central Government Expenditures’ and ‘Central Government Revenues’ variables for the period 2006:01-2024:08 through the Electronic Data Distribution System of the Central Bank of the Republic of Türkiye is used. This variable was firstly tested in the Argumented Dickey Fuller (1981) Unit Root Test and then in the Lee and Strazicich (2003-2013), Narayan and Popp (2010) and Zivot and Andrews (1992) Unit Root Tests that take into account structural breaks. The findings of the analyses indicate that different unit root tests yield different results for the sustainability of budget deficits in Türkiye. In fact, according to the ADF (1981), Zivot and Andrews (1992) and Narayan and Popp (2010) unit root tests, the non-stationarity of the ‘Budget Deficit (b)’ variable indicates that budget deficits are not sustainable in Türkiye, while according to the Lee and Strazicich (2013) and Lee and Strazicich (2003) unit root tests, the fact that the ‘Budget Deficit (b)’ variable is stationary at level indicates that budget deficits are sustainable in Türkiye. In this regard, the discussion focused on the fact that the budget deficit stems from insufficient financing, and on the necessity of policies aimed at ensuring fiscal discipline and borrowing to ensure the sustainability of the deficit.

Keywords

• Budget Deficit
• Budget Revenues
• Budget Expenditures
• ADF Unit Root Test
• Lee and Strazicich Unit Root Tests

Türkiye’de Bütçe Açıklarının Sürdürülebilirliği: Ampirik Kanıtlar

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de bütçe açıklarının sürdürülebilirliğini ve açığın hacmini tespit ederek kamu gelir ve harcama dinamiklerini ortaya koymaktır. Çalışmada, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Elektronik Veri Dağıtım Sistemi üzerinden 2006:01-2024:08 dönemi için “Merkezi Yönetim Harcamaları” ve “Merkezi Yönetim Gelirleri” değişkenlerine ulaşılarak fark almak suretiyle elde edilen “Bütçe Açığı (b)” değişkeni kullanılmıştır. Bu değişken ilk olarak Agumented Dickey Fuller (1981) Birim Kök Testinde sonrasında yapısal kırılmaları dikkate alan Lee ve Strazicich (2003-2013), Narayan ve Popp (2010) ve Zivot ve Andrews (1992) Birim Kök Testlerinde sınanmıştır. Analizlerden elde edilen bulgular, Türkiye’de bütçe açıklarının sürdürülebilirliğine yönelik farklı birim kök testlerinin farklı sonuçlar verdiği şeklinde belirlenmiştir. Öyle ki ADF (1981), Zivot ve Andrews (1992) ve Narayan ve Popp (2010) birim kök testine göre, “Bütçe Açığı (b)” değişkeninin durağan olmaması Türkiye’de bütçe açıklarının sürdürülebilir olmadığı sonucunu vermişken, Lee ve Strazicich (2013) ve Lee ve Strazicich (2003) birim kök testine göre ise “Bütçe Açığı (b)” değişkeninin düzeyde durağan olması Türkiye’de bütçe açıklarının sürdürülebilir olduğunu ortaya koymuştur. Bu doğrultuda, bütçe açığının nedeninin finansman yetersizliği olduğu, açıkların sürdürülebilirliğini sağlamak üzere borçlanma ve mali disiplinin sağlanmasına ilişkin politikaların gerekliliği üzerinde durulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Bütçe Açığı
• Bütçe Gelirleri
• Bütçe Harcamaları
• ADF Birim Kök Testi
• Lee ve Strazicich Birim Kök Testleri

Kaynakça

1. Afonso, A. (2005). Fiscal sustainability: The unpleasant European case. European Journal of Public Finance, 61(1), 19-44. http://dx.doi.org/10.1628/0015221053722532
2. Afriyie, J. K., Ankrah, S. T., Gyamfi, K. B., Arthur, D. ve Pels, W. A. (2020). Evaluating the performance of unit root tests in single time series processes. Mathematics and Statistics, 8(6), 656 - 664. https://doi.org/10.13189/ms.2020.080605
3. Alesina, A. F. ve Perotti, R. (1999). Budget deficits and budget institutions. J. P. Poterba ve J. von Hagen (Ed.), Fiscal institutions and fiscal performance içinde (s. 13-36). University of Chicago Press. http://www.nber.org/books/pote99-1
4. Altun, N. (2017). Türkiye’de bütçe açıklarının sürdürülebilirliğinin ampirik olarak analizi: 1950-2015 dönemi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(1), 13–22. https://izlik.org/JA39HP97NM
5. Bai, J. ve Perron, P. (1998). Estimating and testing linear models with multiple structural changes, Econometrica, 66(1), 47–78. https://doi.org/10.2307/2998540
6. Bravo, A. B. S. ve Silvestre, A. L. (2002). Intertemporal sustainability of fiscal policies: Some tests for European countries. European Journal of Political Economy, 18(3), 517-528. https://doi.org/10.1016/S0176-2680(02)00103-9
7. Burgaç Çil, A. (2023). Türkiye’de bütçe açığının sürdürülebilirliğinin çoklu yapısal kırılmalı eşbütünleşme yöntemi ile sınanması. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(1), 231-252. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1146482
8. Cinel, E. A. (2018). Türkiye ekonomisinin kırılgan yapısı. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(23), 57-66. https://doi.org/10.20875/makusobed.397302

9. Dickey, D. A. ve Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49(4), 1057-1072. http://dx.doi.org/10.2307/1912517
10. Doğan, İ. (2005). Bütçe açıklarının enflasyon üzerindeki etkisinin analizi: Teori ve uygulamaları (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Kayseri.
11. Doğan, S. (2006). 2000’li yıllarda Türkiye’nin ekonomik istikrar arayışları. Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, 49. Seri, 102-122, Kültür Sanat Basımevi.
12. Ergen, Z. ve Güzhan, E. (2022). Budget deficit sustainability: An application to Turkey. Prague Economic Papers, 31(1), 3–24. https://doi.org/10.18267/j.pep.780
13. Göktaş, Ö. (2008). Türkiye ekonomisinde sürdürülebilirliğinin analizi. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri ve İstatistik Dergisi, 8, 45-64. https://izlik.org/JA68LE32BT
14. Gönül, A. (1998). Bütçe açıklarının finansmanı ve ekonomik etkileri. DPT Yayınları.
15. Hakkio, C. S. ve Rush, M. (1991). Is the budget deficit "too large?. Economic Inquiry, 29(3), 429-445. https://doi.org/10.1111/j.1465-7295.1991.tb00837.x
16. Hamilton, J. D. ve Flavin, M. A. (1986). On the limitations of government borrowing: a framework for emprical testing. The American Economic Review, 76(4). 808-819. https://www.jstor.org/stable/1806077
17. Hazine ve Maliye Bakanlığı (2015). 2016 yılı bütçe gerekçesi. Ankara. https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2019/04/9379butcegerekcesi2016e.pdf
18. Hiç, M. (1992, 4-7 Haziran). Gelişme stratejileri ve makroekonomik politikalar piyasa ekonomisi, felsefesi, temel kuralları ve uygulaması. 3. İzmir İktisat Kongresi içinde (s. 140-152). Devlet Planlama Teşkilatı. https://kutuphane.tarimorman.gov.tr/vufind/MyResearch/UserLogin
19. Hotunluoğlu, H. (2016). Budget sustainability of local governments in Turkey. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(2), 20-27. http://dx.doi.org/10.30803/adusobed.287983
20. Kasal, S. (2019). Zamanlararası bütçe kısıtı ve Türkiye’de bütçe açıklarının sürdürülebilirliği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(4), 207-220. https://doi.org/10.18037/ausbd.668645
21. Kaswalalah, J. S. ve Ruhinduka, R. (2022). Analysis of budget sustainability in Tanzania. REPOA. https://repoa.or.tz/publications/analysis-of-budget-sustainability-in-tanzania/
22. Koo, C. M. (2002). Fiscal sustainability in the wake of the economic crisis in Korea. Journal of Asian Economics, 13(5), 659-669. https://doi.org/10.1016/S1049-0078(02)00178-1
23. Lee, J. ve Strazicich, M. C. (2003). Minimum lagrange multiplier unit root test with two structural breaks. The Review of Economics and Statistics, 85(4), 1082-1089. https://doi.org/10.1162/003465303772815961
24. Lee, J. ve Strazicich, M. C. (2013). Minimum LM unit root test with one structural break. Economic Bulletin, 33(4), 2483-2492. https://ideas.repec.org/a/ebl/ecbull/eb-13-00296.html
25. Martin, G. M. (2000). US deficit sustainability: A new approach based on multiple endogenous breaks. Journal of Applied Econometrics, 15(1), 83-105. https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-1255(200001/02)15:1%3C83::AID-JAE543%3E3.0.CO;2-J
26. Narayan, P. K. ve Popp, S. (2010). A new unit root test with two structural breaks in level and slope at unknown time. Journal of Applied Statistics, 37(9), 1425-1438. http://dx.doi.org/10.1080/02664760903039883
27. Neaime, S. (2015). Sustainability of budget deficits and public debts in selected European Union countries. The Journal of Economic Asymmetries, 12(1), 1-21. http://dx.doi.org/10.1016/j.jeca.2014.10.002
28. Ng, S. ve Perron, P. (1995). Unit root tests in arma models with data-dependent methods for the selection of the truncation lag. Journal of the American Statistical Association, 90(429), 268-281. https://doi.org/10.2307/2291151
29. Özkan, N. (1987). Planlı dönemde Türkiye’de konsolide devlet bütçesi açıklarının nedenleri (vergi gelirleri açısından). Maliye ve Gümrük Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü, Ankara.
30. Özmen, E. ve Koğar, Ç. İ. (1998). Sustainability of budget deficits in Turkey with a structural shift. METU Studies in Development, 25(1), 107-127. https://hdl.handle.net/11511/108327
31. Payne, J. E., Mohammadi, H. ve Cak, M. (2008). Turkish budget deficit sustainability and the revenue-expenditure nexus. Applied Economics, 40(7), 823-830. http://dx.doi.org/10.1080/00036840600749904
32. Quintos, C. E. (1995). Sustainability of the deficit process with structural shifts. Journal of Business and Economic Statistics, 13(4), 409-417. https://doi.org/10.2307/1392386
33. Sakal, M. (2003). Türkiye’de mali disiplin sorunu: Kamu açıklarının ve borçlanmanın sürdürülebilirliği (1988-2000 dönemi analizi). Gazi Kitabevi.
34. Silva, R. P., Zarpelao, B. B., Cano, A. ve Junior, S. B. (2021). Time series segmentation based on stationarity analysis to ımprove new samples prediction. Sensors, 21(21), 7333. https://doi.org/10.3390/s21217333
35. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. (1996). Türkiye Ekonomisi; Geçmişi ve geleceği. https://tinyurl.com/y6pvxyu3
36. Ucal, M. ve Alıcı, A. (2010). Is fiscal policy sustainable in Turkey?. Emerging Markets Finance and Trade, 46(sup1), 83-93. https://doi.org/10.2753/REE1540-496X4603S106
37. Uluatam, Ö. (1990, 21-23 Mayıs). Enflasyon ve vergileme. VI. Türkiye Maliye Eğitimi Sempozyumu içinde (s. 17-33). Şafak Matbaası. https://tinyurl.com/jm4aj5xj
38. Zivot, E. ve Andrews, D. W. K. (1992). Further evidence on the great crash, the oil price shock, and the unit-root hypothesis. Journal of Business & Economic Statistics, 10(3), 251-270. https://doi.org/10.2307/1391541