Araştırma Makalesi

Enerji İthalat Bağımlılığı, Döviz Kuru Oynaklığı ve İhracat Performansı: Türkiye ve OECD Ülkeleri Üzerine Panel Veri Analizi

Sayı: 29 20 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

Enerji İthalat Bağımlılığı, Döviz Kuru Oynaklığı ve İhracat Performansı: Türkiye ve OECD Ülkeleri Üzerine Panel Veri Analizi

Öz

Küresel ticaret hacminin genişlemesiyle birlikte ülkelerin dış ticaret performansları; enerji arz güvenliği ve finansal piyasa istikrarı gibi makroekonomik dinamiklerden giderek daha fazla etkilenmektedir. Bu çalışmanın amacı, enerji ithalat bağımlılığı ve döviz kuru oynaklığının ihracat performansı üzerindeki etkilerini Türkiye ve Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü ülkeleri kapsamında karşılaştırmalı olarak incelemektir. Çalışmada 2000-2024 dönemine ait yıllık panel veri seti kullanılmış; ihracat performansı, enerji ithalat bağımlılığı, doğrudan yabancı yatırımlar, gayrisafi yurt içi hasıla, reel efektif döviz kuru ve kur oynaklığı değişkenleriyle modellenmiştir. Yatay kesit bağımlılığı ve eğim heterojenliği dikkate alınarak CIPS birim kök testi, Westerlund panel eşbütünleşme testi, Driscoll-Kraay dirençli standart hatalar, Mean Group tahmincisi ve Dumitrescu-Hurlin panel nedensellik testi uygulanmıştır. Bulgular, ekonomik büyüklüğün ihracatın temel belirleyicisi olduğunu; reel kur ve kur oynaklığının ihracat üzerinde negatif etki yarattığını göstermektedir. OECD genelinde enerji ithalat bağımlılığı ihracatı destekleyen bir girdi niteliği taşırken, Türkiye’de maliyet baskısı oluşturarak ihracat performansını sınırlamaktadır. Sonuç olarak, sürdürülebilir ihracat artışı için enerji ithalat bağımlılığını azaltan, enerji verimliliğini artıran ve kur oynaklığını sınırlayan yapısal politikalara ihtiyaç bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Albayrak, Ş. G., & Korkmaz, H. S. (2019). Turkish J-Curve: Trade balance and real exchange rate relation. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (Prof. Dr. Fuat Sezgin Özel Sayısı), 348–359. https://dergisosyalbil.selcuk.edu.tr/susbed/article/view/1782
  2. Altunöz, U. (2024). Investigating the validity of the Marshall–Lerner principle and J-curve theory in relation to real exchange rates and trade imbalances: An empirical study of China’s economic dynamics. International Journal of Social Sciences, 8(36), 250–286. https://doi.org/10.52096/usbd.8.36.12
  3. Apergis, N., & Payne, J. E. (2010). Renewable energy consumption and economic growth: Evidence from a panel of OECD countries. Energy Policy, 38(1), 656–660. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2009.09.002
  4. Asteriou, D., Masatci, K., & Pilbeam, K. (2016). Exchange rate volatility and international trade: International evidence from the MINT countries. Economic Modelling, 58, 133–140. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2016.05.006
  5. Aydin, M. (2019). The effect of biomass energy consumption on economic growth in BRICS countries: A country-specific panel data analysis. Renewable Energy, 138, 620–627. https://doi.org/10.1016/j.renene.2019.02.001
  6. Bahmani-Oskooee, M., & Aftab, M. (2017). On the asymmetric effects of exchange rate volatility on trade flows: New evidence from US–Malaysia trade at the industry level. Economic Modelling, 63, 86–103. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2017.02.004
  7. Bahmani-Oskooee, M., & Hegerty, S. W. (2010). The J- and S-curves: A survey of the recent literature. Journal of Economic Studies, 37(6), 580–596. https://doi.org/10.1108/01443581011086639
  8. Bayar, A., & Ertac Varoglu, D. (2022). Investigating the effects of environmental and energy policies in Turkey using an energy disaggregated CGE model (Working Paper No. 1622). Economic Research Forum. https://erf.org.eg/app/uploads/2022/12/1671715989_671_841087_1622.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Panel Veri Analizi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

22 Aralık 2025

Kabul Tarihi

8 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 29

Kaynak Göster

APA
Ağcadağ, D. (2026). Enerji İthalat Bağımlılığı, Döviz Kuru Oynaklığı ve İhracat Performansı: Türkiye ve OECD Ülkeleri Üzerine Panel Veri Analizi. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 29, 463-479. https://doi.org/10.25204/iktisad.1847339
AMA
1.Ağcadağ D. Enerji İthalat Bağımlılığı, Döviz Kuru Oynaklığı ve İhracat Performansı: Türkiye ve OECD Ülkeleri Üzerine Panel Veri Analizi. İKTİSAD. 2026;(29):463-479. doi:10.25204/iktisad.1847339
Chicago
Ağcadağ, Derya. 2026. “Enerji İthalat Bağımlılığı, Döviz Kuru Oynaklığı ve İhracat Performansı: Türkiye ve OECD Ülkeleri Üzerine Panel Veri Analizi”. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, sy 29: 463-79. https://doi.org/10.25204/iktisad.1847339.
EndNote
Ağcadağ D (01 Mayıs 2026) Enerji İthalat Bağımlılığı, Döviz Kuru Oynaklığı ve İhracat Performansı: Türkiye ve OECD Ülkeleri Üzerine Panel Veri Analizi. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi 29 463–479.
IEEE
[1]D. Ağcadağ, “Enerji İthalat Bağımlılığı, Döviz Kuru Oynaklığı ve İhracat Performansı: Türkiye ve OECD Ülkeleri Üzerine Panel Veri Analizi”, İKTİSAD, sy 29, ss. 463–479, May. 2026, doi: 10.25204/iktisad.1847339.
ISNAD
Ağcadağ, Derya. “Enerji İthalat Bağımlılığı, Döviz Kuru Oynaklığı ve İhracat Performansı: Türkiye ve OECD Ülkeleri Üzerine Panel Veri Analizi”. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi. 29 (01 Mayıs 2026): 463-479. https://doi.org/10.25204/iktisad.1847339.
JAMA
1.Ağcadağ D. Enerji İthalat Bağımlılığı, Döviz Kuru Oynaklığı ve İhracat Performansı: Türkiye ve OECD Ülkeleri Üzerine Panel Veri Analizi. İKTİSAD. 2026;:463–479.
MLA
Ağcadağ, Derya. “Enerji İthalat Bağımlılığı, Döviz Kuru Oynaklığı ve İhracat Performansı: Türkiye ve OECD Ülkeleri Üzerine Panel Veri Analizi”. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, sy 29, Mayıs 2026, ss. 463-79, doi:10.25204/iktisad.1847339.
Vancouver
1.Derya Ağcadağ. Enerji İthalat Bağımlılığı, Döviz Kuru Oynaklığı ve İhracat Performansı: Türkiye ve OECD Ülkeleri Üzerine Panel Veri Analizi. İKTİSAD. 01 Mayıs 2026;(29):463-79. doi:10.25204/iktisad.1847339


Creative Commons Lisansı

Bu dergide yayınlanan tüm makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.