Toplumu Anlatmak: Bir Çoklugösterge Dizgesinden Diğerine Kasıtlı ve Rastlantısal Aktarımlar

Öz

Toplumun yapısını ve işleyişlerini, davranış kalıplarını, kültürel örüntülerini, iletişimsel tercihlerini, ortak değerlerini, algı ve yargı mekanizmalarını, düşünsel yönelimlerini, yaşam anlayışını ve tüm bunların yansıması olan söylem biçimlerini anlatmak söz konusu olduğunda akla ilk gelen yaklaşımlar arasında sosyoloji ya da sosyal bilimler odaklı yöntemler yer alır. Howard S. Becker, fotoğrafa dayalı temsillere ilgi duymaya başladıktan sonra sosyologlar için rutinleşmiş yöntemlerin ötesine geçerek, farklı alanlarda değişik amaçlarla yapılan çalışmalarda toplumu yansıtan anlatılar bulmanın mümkün olduğunu görür. Bu çalışmada bütünce olarak Voix et Images de France adlı dil öğretimi seti kullanılmakta olup, sette yer alan görsel ve işitseller, Becker’in perspektifi doğrultusunda 1950’lerin ikinci yarısından 1960’lara uzanan yıllarda Paris’te yaşayan Fransız toplumunun temsili olarak okunmaktadır. Temsillerin üretilme ve anlamlanma mekanizmaları Jean-Claude Coquet’nin geliştirdiği Söyleyenler Kuramı ışığında açıklanmakta, toplumun bir dil öğretimi materyali üzerinden çevrilmesi Roman Jakobson’un göstergelerarası çeviri kavramından yola çıkılarak bir çoklugösterge dizgesinden diğerine aktarım kapsamında tanımlanmaktadır. Dökümü çıkarılan temsiller, aile, gündelik yaşam, sosyal etkileşimler, sosyokültürel olarak inşa edilmiş konumlar ve davranış kalıpları, mekân, meslekler, dış görünüş ve yemek kültürü üzerine anlatılar üretmektedir. Çalışma kapsamında bu anlatıların kasıtlı ve rastlantısal yönleri incelenmekte ve Becker’in toplumu anlatmaya ilişkin yaklaşımının işlerliği, bütünceyi oluşturan yabancı dil materyali üzerinden değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Toplumu Anlatmak
• Voix et Images de France
• Göstergelerarası Çeviri
• Çoklugösterge Dizgeleri
• Söyleyenler Kuramı.

Telling About Society: Intentional and Incidental Transfers from One Multiple Sign System to Another

Öz

Telling about the structure and functioning of society, its behavioral norms, cultural patterns, communicative preferences, shared values, perceptual and judgmental mechanisms, intellectual orientations, ways of life, and discourses thereby shaped, most commonly relies on approaches rooted in sociology or the broader social sciences. After developing an interest in photographic representations, Howard S. Becker observed that moving beyond routinized sociological methods enables the discovery of narratives reflecting society across diverse fields and purposes. The corpus of this study comprises the Voix et Images de France language-teaching package, whose visual and audio materials are interpreted through Becker’s perspective as representations of French society in late-1950s and 1960s Paris. The mechanisms by which representations are produced and interpreted are explained through the Theory of Instances of Enunciation formulated by Jean-Claude Coquet, and translating society through language-teaching materials is defined within the framework of Jakobson’s concept of intersemiotic translation as transference from one multiple sign system to another. The identified representations generate narratives on family, daily life, social interactions, socioculturally constructed positions and behavior patterns, space, occupations, appearance, and culinary culture. The study analyzes intentional and incidental aspects of these narratives, also evaluating the relevance of Becker’s approach through the foreign language-teaching package constituting the corpus.

Anahtar Kelimeler

• Telling About Society
• Voix et Images de France
• Intersemiotic Translation
• Multiple Sign Systems
• Theory of Instances of Enunciation.

Kaynakça

1. Aixelá, J. F. (1996). Culture-specific items in translation. R. Álvarez & M. C.-Á. Vidal (Ed.), Translation, power, subversion içinde (s. 52-78). Multilingual Matters.
2. Barthes, R. (1996). Camera lucida (R. Akçakaya, Çev.). Altıkırkbeş.
3. Barthes, R. (2013). Yazarın ölümü (A. Ece, Çev.). Dilin çalışma sesi içinde (s. 61-68). YKY.
4. Bayram, B. N., ve Tuna, D. (2023). From/towards a multiple sign system: Neurodiversity novelized and retold in interlingual and intersemiotic contexts. English Studies at NBU, 9(1), 59-80. https://doi.org/10.33919/esnbu.23.1.4
5. Becker, H. S. (2024). Toplumu anlatmak (Ş. Geniş, E. Arıcan ve M. Hazır, Çev.). Nika.
6. Berger, J. (1999). Görme biçimleri (Y. Salman, Çev., 7. Baskı). Metis.
7. Besse, H. (2013). Méthodes et pratiques des manuels de langue. Crédif.
8. Coquet, J-C. (2007). Phusis et logos: Une phénoménologie du langage. PUV.

9. Debord, G. (1996). Gösteri toplumu ve yorumlar (A. Ekmekçi ve A. O. Taşkent, Çev.). Ayrıntı.
10. Geneanet. (2019). Rue Edmond Flamand. https://www.geneanet.org/lieux/?id_marqueur= 977&latitude=48.83725&longitude=2.37139
11. Guberina, P., ve Rivenc, P. (t.y.). Voix et images de France: Livre de l’'élève. Didier.
12. Histoire du Jardin. (t.y.). Sénat. https://jardin.senat.fr/histoire-patrimoine/histoire.html
13. Historique de la numérotation. (2021, 20 décembre). CanalBlog. https://cctbelfort.canalblog. com /archives/2021/12/20/39270134.html
14. Jakobson, R. (1959). On linguistic aspects of translation. R. A. Brower (Ed.), On translation içinde (ss. 232-239). Harvard University Press. https://doi.org/10.4159/ harvard. 9780674731615.c18
15. Kourdis, E. (20l9). Towards a typology in intersemiotic translation from verbal to nonverbal and polysemiotic signs. M. Kuleli ve D. Tuna (Ed.), Dil, edebiyat ve çeviri odağında kavramsal okumalar içinde (ss. 79-100). Nobel Akademik Yayıncılık.
16. Le Monde. (2012, 21 février). “Mademoiselle” disparaît des formulaires administratifs. https://www.lemonde.fr/societe/article/2012/02/21/mademoiselle-disparait-des-formul aires -administratifs_1646538_3224.html
17. Les cafés et la culture du café en France. (2024). VoxBaguette. https://voxbaguette.com/les-cafes-et-la-culture-du-cafe-en-france/
18. Louvre. (t.y.). Encyclopedia Britannica içinde. https://www.britannica.com/topic/Louvre-Museum#ref338622
19. Nisan, F., ve Şentürk Kara, E. (2025). Teknolojik gelişmelerin aile içi iletişime yansımasını karikatürler üzerinden okumak. İmgelem, Yeni Medya Çalışmaları Özel Sayısı, 195-236. https://doi.org/10.53791/imgelem.1704582
20. Nora, P. (1989). Between memory and history: Les lieux de mémoire (M. Roudebush, Çev.). Representations, 26, 7-24. https://doi.org/10.2307/2928520
21. Öztürk Kasar, S. (2009). Pour une sémiotique de la traduction: Aspects théoriques et pratiques. C. Laplace, M. Lederer ve D. Gile (Ed.), La traduction et ses métiers içinde (ss. 163-175). Lettres modernes Minard.
22. Öztürk Kasar, S. (2017). Jean-Claude Coquet ve söyleyenler kuramı. İ. Onursal Ayırır ve E. Korkut (Haz.), Prof. Dr. Ayşe Eziler Kıran’a armağan içinde (ss. 183-199). Hacettepe Üniversitesi Basımevi.
23. Öztürk Kasar, S. (2021). Honoré de Balzac’ın Le chef-d'œuvre inconnu başlıklı öyküsünden Jacques Rivette’in La belle noiseuse adlı filmine: Göstergelerarası çeviride göstergelerin aktarımı ve dönüşümü. S. Öztürk Kasar, B. Haleva, L. Arslan Özcan ve P. Güzelyürek Çelik (Ed.), Prof. Dr. Hasan Anamur’un anısına içinde (ss. 101-131). Yıldız Teknik Üniversitesi Yayınları
24. Renard, C., ve Heinle, C. H. (1969). Implementing “Voix et images de France, Part 1” in American schools and colleges: Section 1, Principles of audio-visual language teaching. Chilton Books.
25. Rivenc, S., Gauvenet, H., Boudot, J., ve Moget, M. T. (1971). Voix et images de France: Livre du maître. Didier.
26. Thomas, F. (2025). Cap Concours. https://www.cap-concours.fr/donnees/enseignement/ systeme-educatif/grands-principes-acteurs-reformes-organisation/les-rythmes-scolaire s-ficpra13001
27. Ville de Paris. (2024). Le métro parisien en 14 dates. https://www.paris.fr/pages/le-metro-parisien -en-14-dates-16107