Dijital İletişim Çağında Mikro Drama Anlatısı Olarak Dikey Diziler: Nitel Bir Araştırma

Öz

Dijital iletişim çağında mobil teknolojilerin yaygınlık kazanması, bireylerin medya tüketim pratiklerini köklü biçimde dönüştürerek izleme deneyiminin daha çok hız temelli ve kısa süreli dikkat odaklı bir yapıya doğru evirilmesine neden olmuştur. Dikkat ekonomisinin belirlediği bu ortamda drama türünün geleneksel anlatı yapısı da daha kısa süreli ve yoğun dramatik anlatımı içeren mikro drama anlatılarına dönüşmeye başlamıştır. Bu yeni bir dramatik anlatı modeli olarak ortaya çıkan mikro drama anlatılarının günümüzdeki yaygın kullanım örneği olarak ise mobil ekranların yapısına uygun şekilde çekilen dikey formattaki diziler oluşturmaktadır. Mikro drama anlatısının özgül bir formu olarak ortaya çıkan bu dikey diziler ile ilgili literatüre bakıldığında sınırlı bilgilerin yer aldığı tespit edilmiş olup bu yapımların taşımış olduğu görsel-işitsel öğelerin niteliği ve geleneksel drama örneklerinden farklılaşan yönleri açıklanmayı bekleyen bir araştırma problem konusu olarak kendisini göstermiştir. Bu problem konusu ile ilgili olarak ise çalışma kapsamında, dikey dizilerin geleneksel drama anlatısından farklılaşan öğelerin niteliği detaylandırılması adına nitel türde bir araştırma sürecinin yürütülmesine geçilmiştir. Öncelikle Türkiye’de çekilen “Zirvede” (2024) adlı dikey dizi örneği araştırmanın örneklem grubuna dâhil edilerek, Ryan ve Lenos’un belirttiği “shot-by-shot” (kare kare) çözümleme yaklaşımına göre dizinin bölümleri detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Araştırma bulguları genel olarak değerlendirildiğinde, dikey dizilerin mobil ekranların yapısı ve kullanıcı deneyimi temelli olarak sinematografik çözümler ürettiği ortaya koyulmuştur. Bu hususta dizide hızlı ve anlık bir şekilde gelişen anlatıların gölgesinde karakterlerin jest ve mimiklerine odaklanan yakın planların sıklıkla tercih edildiğine; doğal ışık ve aydınlatma ile mekânların işlevsel düzeyde kullanıldığına; sahnedeki görsel-işitsel öğelerin dinamik kurgu yöntemleri ile efektif bir şekilde mikro dramatik yoğunluk ürettiğine ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Dijital İletişim
• Mikro Drama
• Dikey Dizi
• Film Çalışmaları

Vertical Series as Micro-Drama Narratives in the Age of Digital Communication: A Qualitative Research

Öz

In the digital age, the widespread adoption of mobile technologies has fundamentally transformed individuals' media consumption practices, leading to a shift in viewing experiences towards a more speed-based and short-attention-focused structure. In this environment defined by the attention economy, the traditional narrative structure of drama has begun to transform into micro-drama narratives, featuring shorter, more intense dramatic expressions. A common example of these micro-drama narratives, emerging as a new dramatic narrative model, is vertical series filmed in a format suitable for mobile screens. A review of the literature on these vertical series, a specific form of micro-drama narrative, reveals limited information. The nature of the audiovisual elements in these productions and their differences from traditional drama examples present a research problem awaiting clarification. To address this problem, this study employs a qualitative research process to detail the elements that differentiate vertical series from traditional drama narratives. Firstly, the vertical series "Zirvede" (2024), filmed in Turkey, was included in the sample group of the research, and its episodes were analyzed in detail according to the "shot-by-shot" analysis approach described by Ryan and Lenos. When the research findings are evaluated in general, it has been revealed that vertical series produce cinematographic solutions based on the structure of mobile screens and user experience. In this regard, it was found that close-ups focusing on the gestures and facial expressions of the characters were frequently preferred in the shadow of the rapidly and instantaneously developing narratives; natural light and lighting were used functionally in the spaces; and the visual and auditory elements in the scene were effectively produced with micro-dramatic intensity through dynamic editing methods.

Anahtar Kelimeler

• Digital Communication
• Micro Drama
• Vertical Series
• Film Studies

Kaynakça

1. Anadolu, B. ve Koparan, E. (2023). Film biçemi açısından dikey sinema: The Stunt Double ve Glass House filmlerinin analizi. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 13(2), 256-272.
2. Aristoteles (1999). Poetika. (Çev. İsmail Tunalı). 8. Baskı, Remzi Kitabevi.
3. Artistry of Good. (15 Aralık 2025). Dikey formatlı diziler: Mobil çağın yeni anlatı dili Türkiye’de yükseliyor. Erişim adresi: https://artistryofgood.com/dikey-formatli-diziler-mobil-cagin-yeni-anlati-dili-turkiyede-yukseliyor/
4. Balcı Gülpınar, D. (2022). Dikey sinemaya doğru: Analogtan dijitale filmlerde çerçeve oranlarıın dönüşümü. Sinecine, 13(3), 95-122.
5. Bauman, Z. (2000). Liquid modernity. Polity Press.
6. Blattberg, E. (6 Nisan 2015). It’s time to take vertical video seriously. Erişim adresi: https://digiday.com/media/time-take-vertical-video-seriously
7. Bolter, J. D. & Grusin, R. (2000). Remediation: Understanding new media, MIT Press.
8. Bordwell, D., Staiger, J., & Thompson, K. (1985). The classical Hollywood cinema: Film style and mode of production to 1960 (1st ed.). Routledge.

9. Castells, M. (2009). Communication power. Oxford University Press.
10. Clayton, R. (2019). Filmmaking theory for vertical video production. The European Conference on Media. Communication & Film Official Conference Proceedings. Brighton, UK. Erişim adresi: https://papers.iafor.org/submission52556/
11. Cunningham, S., & Craig, D. (2019). Social media entertainment: The new intersection of Hollywood and Silicon Valley. (1 ed.) NYU Press.
12. Çalışkan, Ö. (2022). Vertical screen in the digital world: New narrative form of vertical short films. ARTS: Artuklu Sanat Ve Beşeri Bilimler Dergisi, Dijitalleşme Özel Sayısı, 9-25.
13. Çaycı, B. (2021). Aşırı izlemeyle değişen dizi izleme biçimlerinin izleyiciler üzerindeki etkileri. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 11(2), 403-423.
14. Deloitte. (2023). Digital media trends survey (17th ed.). Deloitte Insights.
15. Deuze, M. (2012). Media life. Polity Press.
16. Digital Gaste. (6 Ekim 2025). Dikey dizi nedir? Türkiye’deki dikey diziler hangileri? Erişim adresi: https://www.dijitalgaste.com/dikey-dizi-nedir
17. Episode Dergi. (16 Ağustos 2025). Ekranı döndürmeden hikâyeye dal: Dikey diziler hayatımıza nasıl sızdı?. Erişim adresi: https://episodedergi.com/dikey-diziler-hayatimiza-nasil-sizdi/
18. Esslin, M. (1987). The field of drama: How the signs of drama create meaning on stage and screen. Methuen Publishing.
19. Fuchs, C. (2017). Google kapitalizmi. İçinde: Filiz Aydoğan Boschele (Ed.). Yeni Medya Kuramları, (ss.71-83). Der Yayınları.
20. GSMA. (2025). The state of mobile internet connectivity 2025: Overview report. GSMA Intelligence. Erişim adresi: https://www.gsmaintelligence.com/research/the-state-of-mobile-internet-connectivity-2025-overview-report
21. Jenkins, H. (2006). Convergence culture: Where old and new media collide. New York University Press.
22. Kırık, A. M. (2017). Yeni medya aracılığıyla değişen iletişim süreci: Sosyal paylaşım ağlarında gençlerin konumu. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 5(1), 230–261.
23. Lister, M., Dovey, J., Giddings, S., Grant, I., & Kelly, K. (2009). New media: A critical introduction (2nd ed.). Routledge.
24. Manovich, L. (2013). Software takes command. Bloomsbury Publishing.
25. Mark, G. (2015). Multitasking in the digital age (synthesis lectures on human-centered informatics). Morgan & Claypool Publishers.
26. McQuail, D., & Deuze, M. (2020). McQuail’s media and mass communication theory. (7th ed.). Sage Publications.
27. Ryan, M., & Lenos, M. (2012). Film çözümlemesine giriş: Anlatı sinemasında teknik ve anlam (Çev. E. S. Onat). De Ki Basım Yayım.
28. Mittell, J. (2015). Complex TV: The poetics of contemporary television storytelling. NYU Press.
29. Miyamoto, K. (26 Eylül 2025). What are verticals and micro-dramas?. Erişim adresi: https://www.finaldraft.com/blog/what-are-verticals-and-micro-dramas
30. Pavlik, J. V. (2008). Media in the digital age. Columbia University Press.
31. Sezmez, H. (2025). Dikey dizi formatı üzerine eleştirel bir inceleme: Estetik, anlatı ve kültürel dönüşüm. F. Nizam (Ed.), Türkiye ve Dünyada Sinema. (ss. 1-24). Yaz Yayınları.
32. Stone, L. (30 Kasım 2009). Beyond simple multi-tasking: Continuous partial attention. Erişim adresi: https://lindastone.net/2009/11/30/beyond-simple-multi-tasking-continuous-partial-attention/
33. The Next Web. (17 Temmuz 2019). Best of 2019: Chinese vertical dramas made for phone viewing show the future of mobile video. Erişim adresi: https://thenextweb.com/news/chinese-vertical-dramas-made-for-phone-viewing-show-the-future-of-mobile-video.
34. TikTok. (30 Ocak 2026). #Zirvede. Erişim adresi: https://www.tiktok.com/tag/zirvede
35. Toffler, A. (1981). Üçüncü dalga. Altın Kitaplar.
36. Tryon, C. (2013). On-demand culture: Digital delivery and the future of movies. Rutgers University Press.
37. Tüfekçi, Z. (2017). Twitter and tear gas: The power and fragility of networked protest. Yale University Press.
38. Van Dijck, J. (2013). The culture of connectivity: A critical history of social media. Oxford University Press.
39. Van Dijck, J., Poell, T., & De Waal, M. (2018). The platform society: Public values in a connective world. Oxford University Press.
40. We Are Social. (30 Ocak 2020). Digital 2020: 3.8 billion people use social media. Erişim adresi: https://wearesocial.com/uk/blog/2020/01/digital-2020-3-8-billion-people-use-social-media/