Ortaokul Türkçe Dersinde Yazma Becerisinin Drama Yöntemi ile Kazandırılması: Nitel Bir Çalışma

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: 3, 1619 - 1664, 30.12.2025

Mehmet Coşkun , Tuğrul Gökmen Şahin

https://doi.org/10.17679/inuefd.1644660

https://izlik.org/JA82US78KL

Öz

Bu çalışma; ortaokul Türkçe dersinde yazma becerilerinin geliştirilmesinde drama yönteminin katkısını incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, nitel araştırma yönteminden fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Katılımcıları, Malatya ilinin Doğanyol ilçesindeki bir devlet ortaokulunda öğrenim gören 7. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın katılımcıları belirlenirken, tipik durum örneklemesi tercih edilmiştir. Veriler, dört haftalık drama atölyeleri sürecinde toplanmış; yarı yapılandırılmış görüşmeler, öğrenci günlükleri ve çeşitli dokümanlar aracılığıyla elde edilmiştir. Drama atölyeleri kapsamında rol oynama ve doğaçlama gibi teknikler kullanılmış, her atölye çalışmasında öğrencilere farklı metin türlerinde yazma çalışmaları yaptırılmış ve pano etkinlikleri gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde tematik analiz yöntemi uygulanmış ve bu süreçte önerilen altı aşamalı analiz adımları takip edilerek verilerdeki temel temalar belirlenmiştir. Analiz sonuçları, öğrencilerin drama yöntemi ile farklı türlerde metinler yazabildiklerini, biçimsel yazma kurallarını öğrendiklerini, daha anlamlı ve uzun metinler üretebildiklerini, kendilerini özgürce ve yaratıcı bir şekilde ifade ettiklerini ortaya koymuştur. Ayrıca, öğrenciler arası iş birliğinin arttığı, sosyal becerilerin geliştiği ve hedeflenen kazanımların öğrenciler tarafından benimsendiği, günlük yaşamda kullanıldığı ve öğrenilen bilgilerin kalıcı hâle geldiği görülmüştür. Veri çeşitliliği ile elde edilen bulguların birbirini desteklediği görülmüş ve drama yönteminin yazma becerilerinin gelişimine olumlu katkı sunduğu anlaşılmıştır. Bu doğrultuda, dramanın Türkçe derslerinde etkili bir öğretim yöntemi olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Araştırmanın sonunda, kurumlara, uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Türkçe eğitimi , drama yöntemi , yazma beceresi , nitel araştırma , fenomenoloji deseni

The Acquisition Of Writing Skills in Secondary School Turkish Lesson With Drama Method: A Qualitative Study

https://izlik.org/JA82US78KL

Öz

This study was conducted to examine the contribution of drama method in the development of writing skills in secondary school Turkish course. Phenomenological design from qualitative research method was used in the study. The participants were 7th grade students studying in a state secondary school in Doğanyol district of Malatya province. While determining the participants of the study, typical case sampling was preferred. The data were collected during the four-week drama workshops and were obtained through semi-structured interviews, student diaries and various documents. Within the scope of the drama workshops, techniques such as role-playing and improvisation were used, students were asked to write different types of texts in each workshop and panel activities were carried out. The thematic analysis method was applied in the analysis of the data and the main themes in the data were determined by following the six-stage analysis steps recommended for this process. The results of the analysis revealed that the students were able to write different types of texts with the drama method, learn formal writing rules, produce more meaningful and longer texts, and express themselves freely and creatively. In addition, it was observed that the cooperation between students increased, social skills developed and the objectives were met by the students. They were successfully adopted to their daily lives and the information learnt became permanent. It was seen that the findings obtained with the variety of data supported each other and it was understood that the drama method contributed positively to the development of writing skills. In conclusion, it was concluded that drama can be used as an effective teaching method in Turkish lessons. At the end of the study, various suggestions for institutions, practitioners and researchers were presented.

Anahtar Kelimeler

Turkish education , drama method , writing skill , qualitative research , phenomenology design

Kaynakça

• Adler, M. R. (2002). The role of play in writing development: A study of four high school creative writing classes [Yayımlanmamış doktora tezi]. State University of New York at Albany.
• Arslan, M. (2007). Constructivist approaches in education. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 40(1), 41-61.
• Ataman, M. (2006). Yaratıcı drama sürecinde yaratıcı yazma. Yaratıcı Drama Dergisi, 1(1), 75-88.
• Aykaç, M. (2011). Türkçe öğretiminde çocuk edebiyatı metinleriyle kurgulanan yaratıcı drama etkinliklerinin anlatma becerilerine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Baştuğ, M., & Demirgüneş, S. (2020). Türkçe öğretimi ders işleme süreci. F. Susar Kırmızı (Ed.), İlk ve ortaokullarda Türkçe öğretimi yeni programa uygun (2. baskı, s. 1-52). Anı Yayıncılık.
• Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
• Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
• Cannon, A. (2017). Carnival, drama, and middle school English learners: The language of play and resistance. Knowledge Cultures, 5(03), 23-37.
• Cormack, R. (2003). Creative drama in the writing process: The impact on elementary students’ short stories [Yayımlanmamış doktora tezi]. The University of Northern British Columbia.
• Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage Publications.
• Çelikbaş, L. A. (2019). Christine Nöstlinger’in seçilmiş kitaplarıyla kurgulanan yaratıcı drama etkinliklerinin yazma becerisine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Eskişehir Anadolu Üniversitesi.
• Dupre, B. J. (2006). Creative drama, playwriting, tolerance, and social justice: An ethnographic study of students in a seventh grade language art class [Yayımlanmamış doktora tezi]. The University of New Mexico.
• Duman Yegen, G. (2019). İlkokul 3. sınıf öğrencilerinin yazma becerilerinin yaratıcı drama yöntemiyle geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi.
• Erkan, G., & Aykaç, M. (2014). Samet Behrengi'nin kitaplarıyla kurgulanan yaratıcı drama etkinliklerinin öğrencilerin yazma becerisi ve tutumlarına etkisi. Journal of International Social Research, 7(31), 600-610.
• Ergüder, S. (2019). Yaratıcı drama yönteminin ilkokul üçüncü sınıf öğrencilerinin öykü yazmaya yönelik tutumlarına etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
• Güneş, F. (2020). Yazmanın temel bileşenleri. B. Bağcı Ayrancı ve A. Başkan (Ed.), Kuram ve uygulamada yazma eğitimi (1. baskı, s. 1-14). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Güven, A. (2012). İlköğretim 4. ve 5. sınıf Türkçe derslerinde drama yönteminin kullanımı üzerine nitel bir çalışma. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 1(2), 52-62. http://cije.cumhuriyet.edu.tr/en/download/article-file/48625
• Haddur, Ç. (2022). Yazma öncesi hazırlık aşamasında kullanılan yaratıcı drama yönteminin ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin yazma başarısına ve yazmaya yönelik tutumuna etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Aydın Üniversitesi.
• Hlenschi-Stroie, V. (2015). Drama and creative writing: a blended tool. Creativity in the English language classroom, 158-164.
• Husserl, E. (1970). The crisis of European sciences and transcendental phenomenology (D. Carr, Çev.). Northwestern University Press.
• Ihmeideh, F. (2015). The impact of dramatic play centre on promoting the development of children's early writing skills. European Early Childhood Education Research Journal, 23(2), 250-263.
• İsbir Abrekoğlu, B. (2019). Yaratıcı dramanın yaratıcı yazma becerisine ve yazmaya yönelik tutuma etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Düzce Üniversitesi.
• Kara, Ö. T. (2000). Türkçe öğretiminde yaratıcı drama [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi.
• Kara, Ö. T. (2009). Türkçe derslerini yaşamla buluşturan bir yöntem “drama”. Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim, 10(111), 16-19. https://turkoloji.cu.edu.tr/YENI%20TURK%20DILI/omer_tugrul_kara_turkce_ders_drama.pdf
• Kara, Ö. T. (2010). Dramayla öykü oluşturma yönteminin ilköğretim ikinci kademe Türkçe öğretimine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Selçuk Üniversitesi.
• Karadağ Yılmaz, R., & Erdoğan, Ö. (2019). Yazma, yaratıcı yazma eğitimi. H. Akyol ve A. Şahin (Ed.), Türkçe öğretimi (1. baskı, s. 55-101). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Karadüz, A. (2009). Türkçe öğretmenlerinin ölçme ve değerlendirme uygulamalarının “yapılandırmacı öğrenme” kavramı bağlamında eleştirisi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 189-210.
• Karakuş, F. (2000). Drama yönteminin ilkokul beşinci sınıf öğrencilerinin öykü yazma becerisine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi.
• Karateke, E. (2006). Yaratıcı dramanın ilköğretim II. kademede 6. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatım becerilerine olan etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mustafa Kemal Üniversitesi.
• Kondal, B. (2016). Drama as a teaching tool for the integration of language skills. Veda’s Journal of English Language and Literature-JOELL, 3(2), 92-98.
• Kvale, S. (2007). Doing interviews. Sage.
• Laurin, S. (2010). The effect of story drama on children’s writing skills [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Concordia University.
• Maden, S. (2010). İlköğretim 6. sınıf Türkçe dersinde drama yönteminin temel dil becerilerinin kazanımına etkisi (sevgi teması örneği) [Yayımlanmamış doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi.
• Maxwell, J. A. (2013). Qualitative research design: An interactive approach. Sage Publications.
• Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber (S. Turhan, Çev.) Nobel Yayıncılık.
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı. https://mufredat.meb.gov.tr/
• Moustakas, C. (1994). Phenomenological research methods. Sage Publications.
• Neelands, J., Booth, D., ve Ziegler, S. (1993). Writing in imagined contexts: Research into drama-influenced writing. https://eric.ed.gov/?id=ED355576
• Nordin, N. A., Sharif, N. M., Fong, N. S., Mansor, W. F. A. W., & Zakaria, M. H. (2012). Fulfilling the tasks of reading, writing, speaking and listening through drama workshop. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 66, 196-202.
• Nurhayati, D. A. W. (2016). Using local drama in writing and speaking: EFL learners’ creative expression. Journal of English Language Teaching and Linguistics, 1(1), 51-77.
• Özber, M. (2019). Yaratıcı drama yöntemleriyle oluşturulmuş yazma çalışmalarının öğrencilerin yazma kaygısı, yazmaya yönelik tutumu ve yazma öz yeterliğine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Uşak Üniversitesi.
• Özber, M., Akar, C., & Balbağ, N. L. (2022). Yaratıcı drama yönteminin yazma kaygısına, yazmaya yönelik tutumuna ve yazma öz yeterliğine etkisi. Avrasya Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 6(2), 1-25.
• Özcan, Ş. (2013). Yaratıcı dramanın anlayarak anlatma becerilerinin geliştirilmesine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Özcan, Ş. (2019). Okuma ve yazma eğitiminde yaratıcı drama [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Öztürk, M., & Cinoğlu, M. (2018). Türkçe öğretmenlerinin yapılandırmacı anlayışı uygulama düzeyinin incelenmesi (Kilis ili örneği). Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(15), 105-129. https://doi.org/10.31834/kilissbd.419809
• Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods. Sage Publications.
• Peker, Ş. (2015). Yazılı anlatım becerilerinin geliştirilmesinde yaratıcı drama tekniklerinden özel mülkiyet tekniğinin yaratıcı yazma yaklaşımı ile karşılaştırılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Solmaz, F. (1997). 6 yaş grubu çocuklarının alıcı ve ifade edici dil gelişimine yaratıcı drama eğitiminin etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Sulak, S. E., & Erdoğan, M. (2019). Yaratıcı drama yönteminin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin yaratıcı yazma becerilerine etkisi. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 7(16), 1118-1139. https://doi.org/10.33692/avrasyad.543649
• Susar Kırmızı, F. (2009). Türkçe dersinde yaratıcı drama yöntemine dayalı yaratıcı yazma çalışmalarının yazmaya yönelik tutuma etkisi. Yaratıcı Drama Dergisi, 4(7), 51-68.
• Temur, T. (2011). Yazı ve yazma becerisi. T. Temur (Ed.), Yazı ve yazma becerisi: İlkokuma ve yazma öğretimi (2. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Tiryaki, E. (2024). Dil becerileri öğretiminde yaratıcı drama yönteminin meta-tematik analizi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
• Türkel, A. (2011). Yaratıcı dramanın yaratıcı yazma başarısına ve yazmaya karşı tutuma etkisi (ilköğretim 8. sınıf) [Yayımlanmamış doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Yaman, H. (2024). Türkçe öğretiminde yaratıcı drama yönteminin anlatma becerilerine, Apollonca ile Dionysosça gelişimine ve alımlamaya etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi.