Research Article

Öz-yeterliğin Öğretmen Stresi ve İş Tatmini İlişkisindeki Düzenleyici Rolü: TALIS 2018 Bulguları

Volume: 26 Number: 3 December 30, 2025
TR EN

Öz-yeterliğin Öğretmen Stresi ve İş Tatmini İlişkisindeki Düzenleyici Rolü: TALIS 2018 Bulguları

Öz

Bu çalışma, Türkiye’deki öğretmenler arasında yeterince araştırılmamış olan stres ve iş tatmini ilişkisini ve bu ilişkide öz-yeterliğin düzenleyici rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, TALIS 2018 Türkiye veri setinden elde edilen 8.164 öğretmene ait verileri kullanmaktadır. Nicel araştırma yöntemleri kapsamında kesitsel desenle tasarlanan çalışmada, Bayesci parametre kestirim yöntemi uygulanan yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Bulgular, öğretmen stresinin iş tatmini ile yüksek düzeyde ve negatif ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Benzer şekilde öğretmen öz-yeterliği ile iş tatmini arasında pozitif bir ilişki kestirilmiştir. Bununla birlikte, öğretmen öz-yeterliğinin öğretmen stresi ile iş tatmini ilişkisinde düzenleyici bir role sahip olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar, öğretmen stresinin iş tatminlerine önemli oranda zarar verebildiğini göstermektedir. Ayrıca, mevcut çalışmanın sonuçları, öz yeterlik düzeyi yüksek öğretmenlerin daha fazla iş tatmini yaşayabildiklerini ve stresin iş tatmini üzerindeki olumsuz etkisini daha az deneyimleyebildiklerini göstermektedir. Bu bulgu, öğretmen öz-yeterliğinin güçlendirilmesinin, stresin iş tatmini üzerindeki zararlı etkilerini azaltmada önemli bir koruyucu faktör olabileceğine işaret etmektedir. Çalışma, politika yapıcılar, uygulayıcılar ve araştırmacılar için önerilerle sonlandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen stresi , Öğretmen iş tatmini , Öğretmen öz-yeterliği , TALIS 2018

References

  1. Acar, Ö. F., & Karaaslan, Ö. (2022). Özel eğitim öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik, iş tatmin ve iş stres düzeylerinin incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 12(3), 1821-1843. https://doi.org/10.24315/tred.1116786
  2. Akkoç, S. B., & Düşükcan, M. (2021). Örgütsel adaletin iş tatmini üzerine etkisi: Hakkâri İl’i merkez ilçesi devlet okullarında çalışan öğretmenler üzerinde bir araştırma. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 12(23), 103-124.
  3. Asparouhov, T., & Muthén, B. (2019). Latent variable interactions using maximum-likelihood and Bayesian estimation for single-and two-level models. Mplus Web Notes, 23.
  4. Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2017). Job demands–resources theory: Taking stock and looking forward. Journal of Occupational Health Psychology, 22(3), 273. https://doi.org/10.1037/ocp0000056
  5. Bakker, A. B., Demerouti, E., & Sanz-Vergel, A. (2023). Job demands–resources theory: Ten years later. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 10(1), 25-53.
  6. Baldwin, S. A., & Fellingham, G. W. (2013). Bayesian methods for the analysis of small sample multilevel data with a complex variance structure. Psychological Methods, 18(2), 151. https://doi.org/10.1037/a0030642
  7. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Freeman.
  8. Banerjee, N., Stearns, E., Moller, S., & Mickelson, R. A. (2017). Teacher job satisfaction and student achievement: The roles of teacher professional community and teacher collaboration in schools. American Journal of Education, 123(2), 203-41. https://doi.org/https://doi.org/10.1086/689932
  9. Barnes, K. L., & Moon, S. M. (2006). Factor structure of the psychotherapy supervisor development scale. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 39(3), 130–140. https://doi.org/10.1080/07481756.2006.11909794
  10. Bashir, B., & Gani, A. (2020). Testing the effects of job satisfaction on organizational commitment. Journal of Management Development, 39(4), 525-542.
APA
Uslukaya, A. (2025). Öz-yeterliğin Öğretmen Stresi ve İş Tatmini İlişkisindeki Düzenleyici Rolü: TALIS 2018 Bulguları. İnönü University Journal of the Faculty of Education, 26(3), 1824-1853. https://doi.org/10.17679/inuefd.1670791
AMA
1.Uslukaya A. Öz-yeterliğin Öğretmen Stresi ve İş Tatmini İlişkisindeki Düzenleyici Rolü: TALIS 2018 Bulguları. INUJFE. 2025;26(3):1824-1853. doi:10.17679/inuefd.1670791
Chicago
Uslukaya, Alper. 2025. “Öz-Yeterliğin Öğretmen Stresi Ve İş Tatmini İlişkisindeki Düzenleyici Rolü: TALIS 2018 Bulguları”. İnönü University Journal of the Faculty of Education 26 (3): 1824-53. https://doi.org/10.17679/inuefd.1670791.
EndNote
Uslukaya A (December 1, 2025) Öz-yeterliğin Öğretmen Stresi ve İş Tatmini İlişkisindeki Düzenleyici Rolü: TALIS 2018 Bulguları. İnönü University Journal of the Faculty of Education 26 3 1824–1853.
IEEE
[1]A. Uslukaya, “Öz-yeterliğin Öğretmen Stresi ve İş Tatmini İlişkisindeki Düzenleyici Rolü: TALIS 2018 Bulguları”, INUJFE, vol. 26, no. 3, pp. 1824–1853, Dec. 2025, doi: 10.17679/inuefd.1670791.
ISNAD
Uslukaya, Alper. “Öz-Yeterliğin Öğretmen Stresi Ve İş Tatmini İlişkisindeki Düzenleyici Rolü: TALIS 2018 Bulguları”. İnönü University Journal of the Faculty of Education 26/3 (December 1, 2025): 1824-1853. https://doi.org/10.17679/inuefd.1670791.
JAMA
1.Uslukaya A. Öz-yeterliğin Öğretmen Stresi ve İş Tatmini İlişkisindeki Düzenleyici Rolü: TALIS 2018 Bulguları. INUJFE. 2025;26:1824–1853.
MLA
Uslukaya, Alper. “Öz-Yeterliğin Öğretmen Stresi Ve İş Tatmini İlişkisindeki Düzenleyici Rolü: TALIS 2018 Bulguları”. İnönü University Journal of the Faculty of Education, vol. 26, no. 3, Dec. 2025, pp. 1824-53, doi:10.17679/inuefd.1670791.
Vancouver
1.Alper Uslukaya. Öz-yeterliğin Öğretmen Stresi ve İş Tatmini İlişkisindeki Düzenleyici Rolü: TALIS 2018 Bulguları. INUJFE. 2025 Dec. 1;26(3):1824-53. doi:10.17679/inuefd.1670791