Ortaokul Öğrencilerinin Matematiğe Yönelik Temel Psikolojik İhtiyaçlarının İncelenmesi
Öz
Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin, i) matematiğe yönelik temel psikolojik ihtiyaçlarının düzeyini belirlemek, ii) özerklik, aidiyet ve yeterlik ihtiyaçlarının başarı düzeyi, sınıf seviyesi ve cinsiyet değişkenlerini dikkate alarak incelemek amaçlanmıştır. Araştırma, İzmir şehir merkezindeki bir devlet okulunda öğrenim gören 484 (235’i kız, 249’u erkek) ortaokul öğrencisi ile yürütülmüştür. Öğrencilerin matematiğe yönelik temel psikolojik ihtiyaçlarını belirlemek için temel psikolojik ihtiyaçları ölçeği, matematik başarılarını belirlemek için ise dönem sonu matematik ders notları kullanılmıştır. Verilerin analizinde, betimsel istatistiksel teknikler, MANOVA ve Bonferroni testi kullanılmıştır. Betimsel analiz sonuçlarına göre, araştırmaya katılan öğrencilerin matematiğe yönelik özerklik, aidiyet ve yeterlik ihtiyaçları orta düzeyin üstünde yer almaktadır. Öğrencilerin matematiğe yönelik temel ihtiyaçlarından en yüksek ortalama değer aidiyet ihtiyacı boyutunda iken en düşük ortalama değer ise yeterlik ihtiyacı boyutunda bulunmuştur. MANOVA ve Bonferroni testi sonuçlarına göre, matematik başarısı yüksek düzeyde bulunan öğrencilerin; özerklik, aidiyet ve yeterlik ihtiyacı puanlarının, matematik başarısı orta ve düşük düzeyde bulunan öğrencilere göre daha yüksek olduğu anlaşılmıştır. Diğer yandan altıncı sınıf öğrencilerin; özerklik, aidiyet ve yeterlik ihtiyacı puanlarının yedinci sınıftaki öğrencilere göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Öğrencilerin temel psikolojik ihtiyaçlarının cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir. Sonuç olarak, matematiğe yönelik temel ihtiyaçlarının karşılanmasında öğrencilerin derslerine karşı kendini hazır hissetmesine, yeteneğine, ilgisine ve gelişimine uygun ders etkinliklerine yönlendirilmesine ve gerçekleştirilebilir hedefler belirlenmesine yardımcı olunması öneri olarak sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
References
- Andersen, S. (2000). Fundamental human needs: Making social cognition relevant. Psychological Inquiry, 11(4), 269-276.
- Annaberdiyev, D. (2006). Türkiye’de eğitim gören Türk cumhuriyetleri ve Türk üniversite öğrencilerinin psikolojik yardım arama tutumları, psikolojik ihtiyaçları ve psikolojik uyumlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
- Baard, P., Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2004). Intrinsic need satisfaction: A motivational basis of performance and well-being in two work settings. Journal of Applied Social Psychology, 34, 2045–2068.
- Büyüköztürk, Ş. (2011). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (15.Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
- Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri (17. Baskı). Ankara: Pegem Yayınları.
- Ciani, K. D., Middleton, M. J., Summers, J. J., & Sheldon, K. M. (2010). Buffering against performance classroom goal structures: The importance of autonomy support and classroom community. Contemporary Educational Psychology, 35(1), 88-99.
- Cihangir-Çankaya, Z. (2005). Öz belirleme modeli: Özerklik desteği, ihtiyaç doyumu ve iyi olma. Yayınlanmamış doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimler Enstitüsü, Ankara.
- Cihangir-Çankaya, Z. (2009). Öğretmen adaylarında temel psikolojik ihtiyaçların doyumu ve iyi olma. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(3), 691-711.
- Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd Ed.). Hillsdale, NJ: Lawrence Earlbaum Associates.
- Coleman, P. (2000). Aging and the satisfaction psychological needs. Psychological Inquiry, 11(4), 291-294.