Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Bilimsel Okuryazarlıklarının Geliştirilmesi: Eylem Araştırması
Öz
Bu araştırmanın amacı sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bilimsel
okuryazarlık boyutlarını geliştirmek amacıyla Bilim Teknoloji Sosyal Değişme
(BTSD) dersini tasarlamak ve tasarlanan dersin uygulanabilirliğini ortaya
koymaktır. Bu nedenle araştırma, eylem araştırması olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın
uygulaması, Sosyal Bilgiler Öğretmenliğinde öğrenim gören 2. sınıf
öğrencileriyle birlikte yürütülmüştür. Bilim Teknoloji Sosyal Değişme (BTSD)
dersinde makale analizi etkinliği, film analizi etkinliği ve Bilim- Teknoloji-
Toplum (BTT) temasıyla ilişkili proje hazırlama etkinliği
gerçekleştirilmiştir. 14 haftalık uygulama süresince araştırmanın amacına
ulaşması için eylem planları uygulanmış ve bu eylem planlarının sonuçları
danışma komitesi ile paylaşılmıştır. Komite üyelerinin de eleştiri ve
önerileri ile haftalık eylem araştırması döngüsü sürdürülmüştür. Araştırmanın
öğretim uygulamaları tüm sınıfa yönelik gerçekleştirilmiş, araştırma verileri
“öğrenci çalışmaları”, “araştırmacı notları” ve “yarı yapılandırılmış görüşme”
olmak üzere farklı veri toplama araçlarıyla toplanmıştır. Verilerin analizi;
performans değerlendirme yönergeleri (rubrik) ile değerlendirilmiş, verilerin
frekans ve yüzde analizleri yapılmıştır. Araştırmanın sonucu, bilimsel
okuryazarlık düzeylerini geliştirmeye yönelik tasarlanan BTSD dersi öğretmen
adaylarında bilimin içerik boyutu, bilimin doğası boyutu ve
bilim-teknoloji-toplum ilişkisi boyutunda gelişimlerine katkı sağlamıştır. Bu
araştırma kapsamında, bilimsel okuryazarlık boyutlarının gelişimi amacıyla tasarlanan
BTSD dersinde öğretmen adaylarının mesleki açıdan gelişimlerini sağlayacak
bilim ve teknolojiyle ilgili konuların sosyal bilgiler kazanımlarıyla
ilişkilendirmeleri uygulamada önem arz etmektedir. Bu çalışma sosyal bilgiler
öğretmen adayları için etkili ve uzun süren bir deneyim olmuştur.
Anahtar Kelimeler
References
- Abd-El-Khalick, F., Waters, M., Le, A. P. (2008). Representations of Nature of Science in High School Chemistry Textbooks over the Past Four Decades. Journal of Research In Science Teaching. 45(7), 835–855.
- American Association for the Advancement of Science (AAAS). (1989). Science for all Americans. Washington, DC: AAAS.
- American Assocation for the Advancement of Science (AAAS). (1990). Project 2061: Science for all Amerians. New york, Oxsford: Oxford Universty Press
- Arı, Ü. (2010). Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının ve Sınıf Öğretmen Adaylarının Bilimin Doğası Hakkındaki Görüşlerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Elazığ.
- Aslan, O. (2009). Fen ve Teknoloji Öğretmenlerinin Bilimin Doğası Hakkındaki Görüşleri ve Bu Görüşlerin Sınıf Uygulamalarına Yansımaları. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
- Ata, B. (2008). Bilim, Teknoloji ve Sosyal Değişme, Ankara: Pegem Akademi Yayıcılık. Bağcı Kılıç, G., Haymana, F. ve Bozyılmaz, B. (2008). İlköğretim fen ve teknoloji dersi öğretim programının bilim okur-yazarlığı ve bilimsel süreç becerileri açısından analizi. Eğitim ve Bilim, 33(150) 53-63.
- Beşli, B. (2008). Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Bilim Tarihinden Kesitler İncelemelerinin Bilimin Doğası Hakkındaki Görüşlerine Etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Bolu.
- Doğan Bora, N. (2005). Türkiye Genelinde Orta öğretim Fen Branşı Öğretmen ve Öğrencilerinin Bilimin Doğası Üzerine Görüşlerinin Araştırılması. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
- Bodur, Y. (2003). Preservice teachers’ leariıng of multiculturalism in a teacher education program. Unpublished doctoral dissertation, The Florida State University, Tallahassee, FL.
- BouJaoude, S. (2002). Balance of scientific literacy themes in science curricula: The case of Lebanon. International Journal of Science Education, 24, 139-156.