PROTOKOL KURALLARININ KÖKENLERİ, DEVLET GELENEĞİNDEKİ YERİ VE HUKUKİ METİNLERE YANSIMALARI

Devlet yönetiminin yasal hükümlere göre örgütlenmesi ve işleyişinin yasal kurallara dayalı olması, hukuk devleti olmanın en önemli kriteridir. Protokol kurallarının ilk olarak sarayda ve kilisede doğduğu düşünülmektedir. Saray içi ilişkileri ve davranış kurallarını belirleyen kurallar ile uluslararası ilişkilerde uyulması öngörülen kurallar, yönetim geleneğinin bir parçası olmuş ve protokol kurallarına dönüşmüştür. Protokol kuralları zaman içerisinde kamusal alanın geneline yayılmış, tüm kurum ve kuruluşlar ile bu kurum ve kuruluşlarda görev alan yönetici konumunda olsun ya da olmasın tüm memurlar için uyulması gereken temel kurallar halini almıştır. Protokol kuralları devletler, uluslararası kuruluşlar ve bürokratik kuruluşların saygınlığı açısından son derece önem arz etmektedir. Protokol kurallarına uygun olmayan davranışlar ya da işlemler hem kurumların hem de yöneticilerin saygınlığına gölge düşürme potansiyeli taşır. Bu derece önem arz eden protokol kurallarından bazıları zaman içerisinde hukuki metinler içerisinde de yer alarak yasal nitelik kazanmıştır. Mevzuatta yer alan protokol kuralları üç başlık altında toplanabilir: Etkinliklerde (tören, davet, resmi toplantı vb.) uyulması gereken usul ve esaslara ilişkin kurallar; gerçekleştirilen hizmetin saygınlığına uygun kıyafet seçimine ilişkin kurallar; resmi yazışma kuralları. Ulusal ve/veya kurumsal temsil ilkelerinin, saygınlık uyandırıcı dış görünüm standartlarının ve resmi yazışma kurallarının yasal metinlerle düzenlemiş olması, devlet geleneğinin de yönetim sürecinin asli unsurlarından biri olduğunu kanıtlamaktadır. Bu bakımdan geleneksel yönetim kuralları da kamu hukukunun temel kaynaklarından biri kabul edilebilir.

The organization of administration according to legal provisions and its functioning based on legal rules are the most important criteria of being a law state. It is thought that the protocol rules were first born in the palace and in the church. The rules that determine the internal relations and the rules of behavior and the rules that are required to be followed in international relations have become a part of the administrative tradition and have turned into protocol rules. The protocol rules have spread throughout the public realm over time, and have become the basic rules to be followed for all institutions and organizations and all civil servants, whether they are administrators or not. Protocol rules are extremely important for the prestige of states, international organizations and bureaucratic institutions. Behaviors or transactions that do not comply with the protocol rules have the potential to bring into disrepute on the dignity of both institutions and administrators. Some of the protocol rules, which are of such importance, have gained legal character by taking place in legal texts over time. The protocol rules in the legislation can be classified under three headings: Rules regarding the procedures and principles to be followed in events (ceremonies, invitations, official meetings, etc.); rules for the selection of clothing appropriate to the dignity of the service performed; official correspondence rules. The fact that national and/or institutional representation principles, respectable appearance standards and official correspondence rules are regulated with legal texts proves that the governmental tradition is one of the essential elements of the administration process. In this respect, traditional administrative rules can be considered as one of the main sources of public law.