Gawri Duvarı’nın Arkeo-Stratejik Analizi

Gawri Duvarı, İran’ın batısında, Zagros Dağları’nın batı yamaçlarında uzanan, yaklaşık 115 kilometre uzunluğunda büyük ölçekli bir antik sınır tahkimatıdır. Geç Part-Erken Sasani dönemine tarihlendirilen bu yapı, yalnızca bir savunma hattı olmanın ötesinde, siyasi meşruiyetin, kültürel kimliğin ve mekânsal otoritenin taş üzerinden inşa edildiği çok katmanlı bir arkeo-politik temsildir. Bu çalışma, Gawri Duvarı’nı, geç antik dönemin sınır mühendisliği, kültürel peyzaj düzenlemeleri ve ideolojik coğrafya üretimi bağlamında disiplinlerarası bir bakış açısıyla ele almaktadır. Yüzey araştırmaları, uzaktan algılama teknolojileri, coğrafi bilgi sistemleri (GIS), mimari analiz ve tarihsel kaynakların bütüncül biçimde kullanılmasıyla yapı hem yerel bağlamda hem de küresel sınır tahkimatı gelenekleri içinde değerlendirilmiştir. Çin Seddi, Gorgan Duvarı ve Hadrian Duvarı gibi yapılarla karşılaştırmalı analizler yapılmış; Gawri Duvarı’nın antik imparatorlukların sınır anlayışı içindeki özgün konumu tartışılmıştır. Ayrıca yapının çevresinde yer alan Anubanini Kabartması gibi arkeolojik unsurlar üzerinden kültürel süreklilik vurgulanmış; duvarın yalnızca askeri değil, aynı zamanda sembolik, ekonomik ve yönetsel işlevler üstlendiği ortaya konmuştur. Sonuç olarak, Gawri Duvarı; Part-Sasani iktidar zihniyetinin, sınır mekânlarını ideolojik, politik ve kültürel düzeyde nasıl biçimlendirdiğini gösteren özgün bir arkeolojik yapı olarak değerlendirilmektedir.

The Gawri Wall, situated along the western foothills of Iran’s Zagros Mountains, is a monumental ancient frontier fortification that stretches approximately 115 kilometres. Dated to the late Parthian–early Sasanian transition, the wall represents more than a military line of defence; it is a complex archaeological manifestation of imperial authority, cultural identity, and spatial governance inscribed in stone. This study approaches the Gawri Wall through an interdisciplinary framework that integrates frontier engineering, ideological spatialization, and the production of cultural landscapes in late antiquity. Employing remote sensing technologies, surface survey data, GIS analysis, comparative architectural interpretation, and historical sources, the wall is examined in both regional and global contexts. A comparative analysis with other major fortifications, such as the Great Wall of China, the Gorgan Wall, and Hadrian’s Wall, reveals the Gawri Wall’s unique position within the broader tradition of imperial frontier-making. Moreover, the presence of nearby cultural monuments, such as the Anubanini relief, underscores the wall’s role in articulating political ideology through landscape. The study highlights the wall’s multifunctionality, including military defence, economic regulation, symbolic power projection, and administrative control. Ultimately, the Gawri Wall is not merely a physical barrier, but a culturally charged and ideologically encoded structure reflecting the imperial worldview of the Parthian-Sasanian statecraft and its capacity to construct, manage, and signify boundary space.