Comparison of High School Students' Participation in Preschool Education in Terms of Family Capital Types

Yıl 2026, Cilt: 15 Sayı: 1 , 218 - 236 , 31.03.2026

Burcu Türkkaş Anasız

https://doi.org/10.15869/itobiad.1552879

https://izlik.org/JA75NN76RK

Öz

This study aims to examine the preschool education participation of students in secondary education institutions within the framework of Bourdieu’s capital types. For this purpose, data were collected from 417 9th-grade students attending various types of upper-secondary schools (Science High School, Social Sciences High School, Anatolian High School, Imam Hatip High School, Vocational and Technical Anatolian High School, and private high schools) in the Menteşe district of Muğla province during the 2020-2021 academic year. Descriptive statistics and Categorical Principal Component Analysis (CATPCA) were employed to analyze the research data. The results indicated a statistically significant difference in the cultural and social capital indicators of the participants regarding their preschool education participation. Within the scope of the research, cultural capital is shaped by factors such as the family's educational level, reading habits, and participation in artistic activities, while social capital comprises the family's social networks and interactions. The significant divergence observed in cultural and social capital highlights the critical role of a family's cultural background and social connections in preschool enrollment. Conversely, no statistically significant difference was found between the participants' preschool education status in terms of symbolic and economic capital indicators. While economic capital generally relates to material assets and income, and symbolic capital to status and prestige, the lack of significant differentiation suggests that these two capital types were not as decisive as cultural and social capital in determining preschool participation for this sample group. In conclusion, the study reveals that economic incentives alone are insufficient for expanding preschool education, and strategies aimed at enhancing families' cultural and social capital are essential.

Anahtar Kelimeler

Types of Capital , Participation in Preschool Education , Social Inequality , Social Reproduction

Lise Öğrencilerinin Okulöncesi Eğitime Katılımlarının Ailelerinin Sermaye Türleri Açısından Karşılaştırılması

https://izlik.org/JA75NN76RK

Öz

Bu araştırma ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin okulöncesi eğitime katılım durumlarını Bourdieu’nun sermaye türleri kapsamında incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda 2020-2021 eğitim yılında Muğla ili Menteşe ilçesi farklı türdeki ortaöğretim okullarında (Fen Lisesi, Sosyal Bilimler Lisesi, Anadolu Lisesi, İmam Hatip Lisesi, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ve özel lisede) öğrenim gören 9. sınıftan 417 öğrenciden veri toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde betimsel istatistiklerden ve Kategorik Temel Bileşen Analizinden (KTBA) yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre katılımcıların kültürel ve sosyal sermaye göstergelerinin okulöncesi eğitime katılım durumlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Araştırma bulgularında elde edilen kültürel ve sosyal sermayeye ilişkin anlamlı farklılık, okulöncesi eğitime katılımda ailenin kültürel donanımının ve sosyal bağlantılarının önemini göstermektedir. Buna karşın katılımcıların sembolik ve ekonomik sermaye göstergelerine göre okulöncesi eğitime katılım durumları arasında ise anlamlı bir farklılık elde edilmemiştir. Araştırma kapsamında ekonomik sermaye, genel olarak maddi varlıklar ve gelir düzeyiyle ile, sembolik sermaye ise statü ve prestijle ilgilidir. Araştırma bulgularında elde edilen farklılığın anlamlı düzeyde olmaması, iki sermaye türünün okulöncesi eğitime katılımı belirleme noktasında diğer sermaye türleri kadar etkili olmadığını göstermektedir. Sonuç olarak mevcut araştırma okulöncesi eğitimin yaygınlaştırılması için sadece ekonomik teşviklerin yeterli olmadığını, ailelerin kültürel ve sosyal sermayelerini artırıcı stratejilerin de geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Sermaye Türleri, Okulöncesi Eğitime Katılım, Toplumsal Eşitsizlik, Toplumsal Yeniden Üretim

Anahtar Kelimeler

Sermaye Türleri , Okulöncesi Eğitime Katılım , Toplumsal Eşitsizlik , Toplumsal Yeniden Üretim

Etik Beyan

Bu araştırma kapsamında Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Rektörlüğü Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Başkanlığı’ndan 25.08.2020 tarih ve 200003 protokol no’lu etik kurul onayı alınmıştır.

Kaynakça

• Altunsaray, M. (2000). İmam hatip liselerine talebi etkileyen etmenler. (Yüksek Lisans Tezi) Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Alpaykut, S. (2017). Türkiye'de illerin yaşam memnuniyetinin temel bileşkenler analizi ve topsıs yöntemiyle ölçümü üzerine bir inceleme. Journal of Suleyman Demirel University Institute of Social Sciences, 29(4), 367-395.
• Apple, M. W. (2006). Eğitim ve iktidar. (E. Bulut Çev.). İstanbul: Kalkedon.
• Atmaca, T. (2019). Eğitimde eşitlik yanılsaması: Türkiye’de eğitimde eşitsizliklerin yeniden üretimi. L. Sunar (Ed.). Türkiye’de toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik II (s. 215-253) içinde. (2. bs.). Ankara: Nobel.
• Ball, S., Bowe, R. and Gewirtz, S. (1995). Circuits of schooling: a sociological explanation of parental choice of school in social class contexts. Sociological Review, 43(1), 52– 78. https://doi.org/10.1111/j.1467-954x.1995.tb02478.x
• Barber, M. (2019). Inequalities in educational choice and outcomes (Doctoral Thesis) Queens University, ProQuest Dissertations and Theses Global. https://search.proquest.com/docview/2190212570?accountid=16595
• Buyruk, H. (2008). Eğitimde yaşanan toplumsal eşitsizliklere ilişkin biyografik bir araştırma. (Yüksek Lisans Tezi) Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Bourdieu, P. (1973). Cultural reproduction and social reproduction. R. Brown (Ed.), Knowledge, education, and cultural change: Papers in the sociology of education (. 71-112) İçinde. UK: Tavistock.
• Bourdieu, P. (1977). Outline of a theory of practice. UK: Cambridge University Press.
• Bourdieu, P. Passeron, J.C., (1979). The Inheritors: French students and their relation to culture. Chicago: University of Chicago Press.
• Bourdieu, P. (1989). Social space and symbolic power. Sociological Theory, 7(1), 14-25. https://doi.org/10.2307/202060
• Bourdieu, P., Wacquant, L. (2013). Symbolic capital and social classes. Journal of classical sociology, 13(2), 292-302. https://doi.org/10.1177/1468795x12468736
• Bourdieu, P. (2015). Ayrım: beğeni yargısının toplumsal eleştirisi. (D. F. Şannan ve A. G. Berkkurt Çev.). Ankara: Heretik.
• Börü, M. (2009). The determinants of financial development in Turkey: a principal componenent analysis. (Yüksek Lisans Tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Caner, A., Okten, C. (2013). Risk and career choice: Evidence from Turkey. Economics of Education Review, 29(6), 1060–1075. ttps://doi.org/10.1016/j.econedurev.2010.05.006
• Cansız, M., Özbaylanlı, B., ve Çolakoğlu, M. H. (2018). Türkiye’de kültürel sermayenin öğrenim başarısı üzerine etkisi. Journal of Economy Culture and Society, 58, 127- 152. https://doi.org/10.26650/jecs346079
• Croll, P. (2004). Families, social capital and educational outcomes. British Journal Of Educational Studies, 52(4), 390-416. https://doi.org/10.1111/j.1467-8527.2004.00275.x
• Coleman, J.S. (1988). Social capital in the creation of human capital. American Journal of Sociology, 94, 95-l20. https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/228943
• Cochran, W. G. (1977). Sampling Techniques (3rd ed.). New York: John Wiley & Sons.
• Coşkun, İ. (2014). Türkiye'de eğitim başarısında eşitsizlikler: PISA 2012 ve Ankara örneği. (Yüksek Lisans Tezi) Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Çiftçi, C. ve Çağlar, Ç. (2014). Ailelerin sosyo-ekonomik özelliklerinin öğrenci başarısı üzerindeki etkisi: fakirlik kader midir? International Journal of Human Sciences, 11(2), 155-175. https://doi.org/10.14687/ijhs.v11i2.2914
• De Graaf, N. D., De Graaf, P. M., and Kraaykamp, G. (2000). Parental cultural capital and educational attainment in the Netherlands: A refinement of the cultural capital perspective. Sociology of education, 73(2), 92-111. doi.org/10.2307/2673239
• Dinçer, M. A. Uysal, G. (2010). The determinants of student achievement in Turkey. International Journal of Educational Development, 30(6), 592–598. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2010.05.005
• DiMaggio, P. and Mohr J. (1985). Cultural Capital, Educational Attainment, and Marital Selection. American Journal of Socioiogy, 90(6), 1231-1261. https://doi.org/10.1086/228209
• Dunteman, G. H. (1989). Principal Components Analysis. California: Sage.
• Ferreira, F. H., Gignoux, J. (2013). The measurement of educational inequality: Achievement and opportunity. The World Bank Economic Review, 28(2), 210-246. https://doi.org/10.1596/1813-9450-5873
• Göksen, F., Cemalcilar, Z. (2010). Social capital and cultural distance as predictors of early school dropout: Implications for community action for Turkish internal migrants. International Journal of Intercultural Relations, 34(2), 163–175. https://doi.org/10.1016/j.ijintrel.2009.11.006
• Guarini, G., Laureti, T. and Garofalo, G. (2018). Territorial and individual educational inequality: A capability approach analysis for Italy. Economic Modelling, 71, 247- 262. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2017.12.016
• Hollins, A. K. (2016). Economic inequality and student achievement in reading, mathematics, and science across OECD countries (Doctoral Thesis) Boston University. ProQuest Dissertations and Theses Global. https://search.proquest.com/docview/1801956684?accountid=16595
• Horvat, E., Weınınger, E. And Lareau, A. (2003). From social ties to social capital: class differences in the relations between schools and parent networks, American Educational Research Journal, 40(2), 319–351. https://doi.org/10.3102/00028312040002319
• Illich, I. (2013). Okulsuz toplum. (M. Özay Çev.). İstanbul: Şule.
• Israel, G. D., Beaulieu, L. J., Hartless, G. (2001). The influence of family and community social capital on educational achievement. Rural sociology, 66(1), 43-68. https://doi.org/10.1111/j.1549-
• Jao, Y. (2017). Educational standardization and inequality of educational opportunity. A comparative study on east Asia (Doctoral Thesis). Northwestern University. ProQuest Dissertations and Theses Global. https://search.proquest.com/docview/1911315266?accountid=16595
• Jourdain, C., ve Naulin, S. (2016). Pierre Bourdieu: Key concepts (J. H. Houghton, Çev.). Oxfordshire: Routledge.
• Kaya, G. (2008). Family, school and neighborhood influences on the educational attainment of youth: Güzelyaka case study (Yüksek Lisans Tezi). Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Yüksekokulu, Ankara.
• Labov, W. (1972). Language in the inner city: Studies in the Black English vernacular. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
• Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel psychology, 28(4), 563-575.
• Lynn, M. R. (1986). Determination and quantification of content validity. Nursing Research, 35(6), 382-385.
• Ma, Y., Hou, X., Huang, J., Wang, W., Li, Y., Zhou, X. Du, X. (2018). Educational inequality and achievement disparity: An empirical study of migrant children in China. Children and Youth Services Review, 87, 145-153. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2018.02.026
• Ma, G., and Wu, Q. (2019). Social capital and educational inequality of migrant children in contemporary China: A multilevel mediation analysis. Children and Youth Services Review, 99, 165-171. doi.org/10.1016/j.childyouth.2019.02.002
• Memon, G. R., Muhammad, F. J., Muhammad, A. K. (2010). Impact of parental socioeconomic status on students’ educational achievement at secondary schools of district Malir, Karachi. Middle East Journal of Scientific Research, 6(6),678–687.
• Murphy, M. (2018). Sosyal Teori ve Eğitim Foucault, Habermas, Bourdieu ve Derrida'yı Anlamak. (M. Korumaz ve Y. E. Ömür Çev.). Konya: Eğitim.
• Niehof, J. (1997). Resources and Social Reproduction: The Effects of Cultural and Material Resources on Educational and Occupational Careers in Industrial Nations at the End of the Twentieth Century. Radboud University Nijmegen. https://repository.ubn.ru.nl/bitstream/handle/2066/146440/mmubn000001_250945134.pdf?seque nce=1&isAllowed=y
• OECD. (2015). Education at a glance 2015: OECD indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/eag-2015-en
• Özdemir, T. (2018). Reproduction strategies of the new middle class parents in the field of Turkish education system. (Yüksek Lisans Tezi) Koç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Özel, Y., Özel, S. Thompson, B. (2013). SES-Related mathematics achievement gap in turkey compared to european union countries. Education and science, 38(170), 179-193. doi: 10.15390/ES.2013.1195
• Salehi-Isfahani, D., Hassine, N. B., and Assaad, R. (2014). Equality of opportunity in educational achievement in the Middle East and North Africa. The Journal of Economic Inequality, 12(4), 489-515. doi.org/10.1007/s10888-013-9263-
• Suna, H. E., Özer, M., Şensoy, S., Gür, B. S., Gelbal, S. ve Aşkar, P. (2021). Türkiye’de akademik başarının belirleyicileri. Journal of Economy Culture and Society, 64, 143-162. doi: 10.26650/JECS2021-934211
• Sullivan, A. (2011). Cultural capital and educational attainment. Sociology, 35(4), 893-912. doi: 10.1177/0038038501035004006
• Swartz, D. (2015). Culture and power: The sociology of Pierre Bourdieu. Chicago: University of Chicago Press.
• Tabachnick, B. G., Fidell, L. S. (2019). Using Multivariate Statistics. Pearson.
• Tansel, A. (2002). Determinants of school attainment of boys and girls in Turkey: individual, household and community factors. Economics of education review, 21(5), 455-470. doi.org/10.1016/s0272-7757(01)00028-0
• Teachman, J. D. (1987). Family background, educational resources, and educational attainment. American Sociological Review, 52(4), 548–557. https://doi.org/10.2307/2095300
• Türkkaş Anasız, B., Ekinci, C. E., ve Anasız, B. Y. (2018). Okul öncesi eğitime katılımın daha sonraki yıllardaki akademik başarıya etkisi: TEOG sınavları. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 154-173. doi.org/10.17679/inuefd.374051
• Waits, T. (2012). Pierre Bourdieu's theory of capital and parental school choice decisions: A national study. (Doctoral Thesis) ProQuest Dissertations and Theses Global. American University. doi.org/10.57912/23867520.v1
• Weber, M. (2008). Sosyoloji yazıları. (T. Parla Çev.). İstanbul: Deniz.
• Weiss, N. A. (2015). Introductory Statistics. Pearson.
• Willis, P. (2017). Learning to labour: How working class kids get working class jobs. Oxfordshire: Routledge.
• Yıldız, E. (2018). Büyük boyutlu veri sınıflandırmada doğrusal boyut indirgeme yöntemlerinin karşılaştırılması. (Yüksek Lisans Tezi) Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
• Yurdugül, H. (2005). Ölçek geliştirme çalışmalarında kapsam geçerliği için kapsam geçerlik indekslerinin kullanılması, XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi, 28–30 Eylül Denizli, http://yunus.hacettepe.edu.tr/~yurdugul/3/indir/PamukkaleBildiri.pdf Erişim tarihi: 22.06.2024
• Zobar, A. (2006). Ailelerin ve öğrencilerin lise seçimlerini etkileyen faktörler (Ankara ili Çankaya ilçesi örneği). (Yüksek Lisans Tezi) Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.