Örgütsel İkiyüzlülük Alanının Haritalandırılması: Bibliyometrik Bir Analiz
Öz
Kurumların söylemleri ile eylemleri arasındaki tutarsızlıkları ifade eden örgütsel ikiyüzlülük olgusu; paydaş güveni, kurumsal itibar ve çalışan bağlılığı üzerindeki etkileri nedeniyle günümüzde kritik bir inceleme alanı haline gelmiştir. Bu çalışma, örgütsel ikiyüzlülük literatürünün 1999–2025 yılları arasındaki gelişimini bibliyometrik yöntemlerle analiz ederek alanın entelektüel haritasını çıkarmayı amaçlamaktadır. Web of Science Core Collection ve Scopus veri tabanlarından derlenen 301 yayın, Python programlama dili kullanılarak iki aşamalı bir analiz sürecinden geçirilmiştir. Araştırma bulguları, örgütsel ikiyüzlülük konusuna ilginin uzun yıllar kısıtlı kaldığını, ancak özellikle 2020 sonrasında büyük bir ivme kazanarak tarihsel zirvesine ulaştığını göstermektedir. Bu sistematik artış, konunun artık tesadüfi bir merakın ötesine geçerek kalıcı bir akademik disipline dönüştüğünü kanıtlamaktadır. Alanın temel odak noktaları incelendiğinde; kurumsal sosyal sorumluluk ve sürdürülebilirlik gibi stratejik temaların yanı sıra çalışan güveni ve etik algısı gibi psikolojik boyutların bir arada kümelendiği görülmektedir. Mevcut literatürde kurumsal performans ve samimiyet gibi kavramlar ana itici güçleri oluştururken, yönetişim ve şeffaflık gibi alanların henüz gelişim aşamasında olduğu anlaşılmaktadır. Coğrafi açıdan Çin ve Birleşik Krallık gibi ülkeler üretim merkezi olarak öne çıksa da uluslararası iş birliği ağlarının henüz beklenen olgunluğa erişmediği dikkat çekmektedir. Alana katkı sağlayan yazarların büyük bir çoğunluğunun tek bir çalışma ile literatürde yer alması, konunun geniş bir kitle tarafından merak edildiğini ancak henüz derinlemesine uzmanlaşmış bir yazar tabanının oluşma sürecinde olduğunu teyit etmektedir. Toplam atıf sayıları ve bilimsel etki değerleri, örgütsel ikiyüzlülük literatürünün akademik dünyada saygın ve etkili bir konuma ulaştığını ortaya koymaktadır. Gelecek araştırmaların; kurumsal stratejilerle bireysel algıları birleştiren yaklaşımlara, şeffaflık raporlarındaki samimiyet örüntülerine ve yapay zekânın örgütsel dürüstlük üzerindeki yeni rollerine odaklanması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Örgütsel İkiyüzlülük, Bibliyometrik Analiz, Kurumsal Sosyal Sorumluluk, Kurumsal İtibar ve Çalışan Güveni, Örgütsel Davranış
Kaynakça
- Akıl, Y. B., & Yalçın, S. (2022). Öğretmenlerin algılarına göre örgütsel ikiyüzlülük, örgütsel vatandaşlık ve motivasyon arasındaki ilişki Üzerine Bir İnceleme. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 682-701. https://doi.org/10.21666/muefd.969522
- Alicke, M., Gordon, E., & Rose, D. (2012). Hypocrisy: What counts? Philosophical Psychology, 26(5), 1–29. DOI:10.1080/09515089.2012.677397
- Brunsson, N. (2003). Organized hypocrisy. In B. Czarniawska & G. Sevón (Eds.), The Northern lights: Organization theory in Scandinavia (pp. 201–222). Copenhagen Business School Press.
- Brunsson, N. (1989). Administrative reforms as routines. Scandinavian Journal of Management, 5(3), 219-228. https://doi.org/10.1016/0956-5221(89)90028-6
- Christensen, L. T., Morsing, M., & Thyssen, O. (2020). Timely hypocrisy? Hypocrisy temporalities in CSR communication. Journal of Business Research, 114, 327–335. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.020
- Crisp, R., & Cowton, C. (1994). Hypocrisy and moral seriousness. American Philosophical Quarterly, 31(4), 343–349.
- Çetin, M., Çayak, S., Gürsoy, T., & Dak, G. (2025). Örgütsel ikiyüzlülük. Duvar Yayınları.
- Daloğlu, İ., N., (2025). Örgütsel ikiyüzlülük ile öğrenilmiş çaresizlik ve örgütsel dedikodu ilişkisi: Bir alan araştırması [Yüksek lisans tezi]. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.
- Doğan, H. B. (2024). Olumsuz örgütsel dedikodu ve örgütsel ikiyüzlülüğün işten ayrılma niyetine etkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 16(3), 1658–1678. https://doi.org/10.20491/isarder.2024.1878
- Gelmez, S., & Polat, S. (2025). Örgütsel ikiyüzlülük ile örgütsel mutluluk arasındaki ilişki. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 63, 722–740. https://doi.org/10.53444/deubefd.1561250