İş-Aile Çatışmasının Bir Öncülü Olarak İşkoliklik
Öz
İnsanoğlu, kişisel ihtiyaçlarını karşılamak, ailesine bakmak, sorumluluklarını yerine getirmek, daha iyi bir yaşam sürdürmek, gelecekte kendisini güvenceye almak veya toplumda saygınlık kazanmak için çalışmaktadır. Söz konusu nedenlerden dolayı bireyler davranışsal olarak aşırı çalışmakta ve zihinsel olarak sürekli işini düşünmektedir. İşkoliklik olarak ifade edilen bu durum son dönemde dikkat çeken kavramlardan biri haline gelmiştir. İşkoliklik ilk bakışta olumlu görülmesine rağmen gerek birey, gerek yakın çevresi, gerekse çalıştığı kurum için sonuçlarının neler olduğu dikkatlice araştırılması gereken önemli bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Çünkü işkolik olmak kısa vadede çalışanın işe olan ilgisini artırsa da uzun vadede fizyolojik, psikolojik ve sosyal problemlere yol açarak verimliliği düşürebilmektedir. Birey tamamen iş merkezli bir yaşam sürdürdüğünde ise iş ve özel yaşamı arasındaki sınırlar kalkmakta ve bu durum iş-yaşam dengesini bozarak iş-aile çatışması gibi birçok olumsuzluğa neden olmaktadır.
Bu çalışmanın amacı işkolikliğin iş-aile çatışması üzerindeki etkisini belirlemektir. Bu bağlamda, araştırmada öncelikle işkoliklik ve iş-aile çatışması kavramları açıklanmaya çalışılmış ve kavramlar arasındaki ilişkiyi ele alan çalışmalar incelenmiştir. Literatür taraması sonucunda elde edilen bulguları da referans alarak araştırmanın hipotezleri oluşturulmuştur. Hipotezlerin test edilmesi için çeşitli devlet üniversitelerinde görev yapmakta olan 246 akademisyenden çevrimiçi anket kullanılarak veriler toplanmıştır. Katılımcılar basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenmiş ve elde edilen verilerin analizinde betimleyici istatistikler, doğrulayıcı faktör analizi, korelasyon ve regresyon analizleri kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, işkoliklik ve boyutlarının iş-aile çatışması üzerinde anlamlı ve pozitif yönde etkilerinin olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
İşkoliklik , Aşırı Çalışma , Kompülsüf Çalışma , İş-Aile Yaşam Çatışması , İş-Aile Çatışması
Kaynakça
- Allen, T. D., Herst, D. E. L., Bruck, C. S., ve Sutton, M. (2000). Consequences associated with work-to family conflict: A review and agenda for future research. Journal of Occupational Health Psychology, 5 (2), 278-308.
- Bayraktaroğlu, S., Yılmaz, E. S. ve Çetinel, E. (2015). İnsan kaynakları yönetimi bağlamında işkoliklik davranışı üzerine bir değerlendirme. AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(3), 107-129.
- Beek, I. V., Hu, Q., Schaufeli, W. B., Taris, T., W. ve Schreurs, B. H. J. (2012). For fun, love, or money: What drives workaholic, engaged, and burned-out employees at work?. Applied Psychology: An International Review, 61(1), 30–55.
- Bonebright, C. A., Clay, D. L. ve Ankennman, R. D. (2000). The relationship of workaholism withwork-life conflict, satisfaction, and purpose in life. Journal of Counseling Psychology, 47, 469-477.
- Bowen, P., Govender, R., Edwards, P. ve Cattell, K. (2018). Work-related contact, work–family conflict, psychological distress and sleep problems experienced by construction professionals: an integrated explanatory model. Construction Management and Economics, 36(3), 153-174.
- Brady, R.,Vodanovich S.J. ve Rotunda, R. (2008). The impact of workaholism on work-family conflict, job satisfaction and perception of leisure activities. The Psychologist-Manager Journal, 11(2), 241-263.
- Broeck, A. V., Schreurs, B., Witte, H. D., Vansteenkiste, M., Germeys, F. ve Schaufeli, W. (2011). Understanding Workaholics’ Motivations: A Self-Determination Perspective. Applied Psychology: An International Review, 60(4), 600–621.
- Büyüköztürk, Ş. (2012). Örnekleme yöntemleri. Erişim Adresi: http://cv.ankara.edu.tr/duzenleme/kisisel/dosyalar/21082015162828.pdf,.
- Cantarow, E. (1979). Women workaholics. Mother Jones, 6, 56.
- Çakır, A. (2009, Mayıs). Çalışma yaşamında öğrenilmiş güçlülük ve iş stresi ile başa çıkmada rolünü belirlemeye yönelik bir araştırma. İçinde Ö. Torlak, E. Erdemir, Ö. Uzun ve S. Çorbacıoğlu (Edt.), 17. ulusal yönetim ve organizasyon sempozyumu (ss. 100-105), Eskişehir: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Yayınları.