Öz
Bu çalışma, Türkiye’nin Samsun iline bağlı Vezirköprü ve Havza ilçeleri sınırlarında yer alan Akçay Havzası’nda morfometrik analizlerden yararlanarak Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) aracılığıyla taşkın potansiyelini değerlendirmektedir. Engebeli topografyası, yüksek yağış miktarı ve geçmişte meydana gelen taşkınlar göz önünde bulundurularak Akçay Havzası’nda bulunan 22 alt havzanın geometrik özelliklerine bağlı olarak taşkın üretme potansiyelindeki mekânsal farklılıklar analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında öncelikle 10 m çözünürlüklü Sayısal Yükseklik Modelinden (SYM/DEM) alt havzalara ait çizgisel, alansal ve rölyef morfometriyi temsil eden toplam 16 morfometrik parametre oranı hesaplanmıştır. Daha sonra bu parametreler drenaj özellikleri ile yüzey dinamiklerini nicel olarak değerlendirmek amacıyla Bileşke Faktör (Compound Factor-CF) yöntemi kullanılarak 1 (en düşük etki) ile 22 (en yüksek etki) arasında puanlanmıştır. Elde edilen toplam puanların kümülatif ortalamaları hesaplanarak alt havzalar taşkın potansiyelindeki seviyelerine göre düşük, orta ve yüksek olarak sınıflandırılmıştır. Sonuçlar 14 numaralı alt havzanın (AH-14) dik eğimleri, yüksek drenaj yoğunluğu ve kısa akış süresi nedeniyle en yüksek, 10 numaralı alt havzanın (AH-10) düşük eğim oranı ve daha uzun akış süresi ile en düşük taşkın potansiyeli sergilediğini göstermiştir. Geçiş morfometrik özellikler gösteren 8-9 numaralı alt havza (AH-8/9) ise taşkın potansiyelinin orta düzeyde olduğu alanlar olarak belirlenmiştir. Bu bulgular, morfometrik özelliklerdeki farklılıkların havza genelinde taşkın potansiyelinin mekânsal dağılımını doğrudan kontrol ettiğini göstermektedir. Bu çalışma CBS destekli morfometrik analizlerin, özellikle ayrıntılı hidrolojik verilerin bulunmadığı havzalarda taşkın potansiyeli yüksek alanların belirlenmesinde etkili, düşük maliyetli ve verimli bir yöntem olduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçların Akçay Havzası ve benzer hidrolojik özelliklere sahip drenaj havzalarında sürdürülebilir havza yönetimi, planlama çalışmaları ve taşkın riski azaltma stratejilerine katkı sağlayacağı öngörülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Akçay Havzası Morfometrik Analiz Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) Taşkın Taşkın Potansiyeli
Kaynakça
- Akter, T., Quevauviller, P., Eisenreich, S. J., & Vaes, G. (2018). Impacts of climate and land use changes on flood risk management for the Schijn River, Belgium. Environmental Science & Policy, 89, 163-175. https://doi.org/10.1016/j.envsci.2018.07.002
- Alam, A., Ahmed, B., & Sammonds, P. (2021). Flash flood susceptibility assessment using the parameters of drainage basin morphometry in SE Bangladesh. Quaternary International, 575-576, 295-307. https://doi.org/10.1016/j.quaint.2020.04.047
- Albano, R., Limongi, C., Dal Sasso, S. F., Mancusi, L., & Adamowski, J. (2024). Flood scenario spatio-temporal mapping via hydrological and hydrodynamic modelling and a remote sensing dataset: A case study of the Basento river (Southern Italy). International Journal of Disaster Risk Reduction, 111, 104758. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2024.104758
- Arabameri, A., Tiefenbacher, J. P., Blaschke, T., Pradhan, B., & Tien Bui, D. (2020). Morphometric analysis for soil erosion susceptibility mapping using Novel GIS-Based Ensemble Model. Remote Sensing, 12(5), 874. https://doi.org/10.3390/rs12050874
- Avcı, V. (2023). Esmahanım Deresi Havzası’nın (Akçakoca-Düzce) morfometrik özellikleri ve taşkınlara etkisi. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 25(1), 96-118. https://doi.org/10.24011/barofd.1148666
- Avcı, V., & Sunkar, M. (2018). Bulancak’ta (Giresun) sel ve taşkın olaylarına neden olan Pazarsuyu, İncüvez, Kara ve Bulancak derelerinin morfometrik analizleri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 28(2), 15-41. https://doi.org/10.18069/firatsbed.460907
- Bashir, B., & Alsalman, A. (2024). Characteristics and comparative assessment of flash flood hazard evaluation techniques: Insights from Wadi Haily Basin, Eastern Red Sea Coast, Saudi Arabia. Water, 16(24), 3634. https://doi.org/10.3390/w16243634
- Centre for Research on the Epidemiology of Disasters (CRED). (2025). 2024 disasters in numbers. https://files.emdat.be/reports/2024_EMDAT_report.pdf
- Chissende, A., Mehmood, M. S., Huo, A., Lou, P., & Wang, Z. (2025). Riverine flood susceptibility assessment using drainage basin morphometry in the Bahe River. International Journal of Disaster Risk Reduction, 117, 105181. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2025.105181
- Coşkun, M., & Öztürk, A. (2022). Havza önceliklendirmesi bakımından Ermenek Çayı Havzası ve Gökçay Havzasının karşılaştırmalı morfometrik analizi. Turkish Journal of Forestry | Türkiye Ormancılık Dergisi, 1-10. https://doi.org/10.18182/tjf.1024569
- Cürebal, İ., & Erginal, E. (2007). Mıhlı Çayı Havzası’nın jeomorfolojik özelliklerinin jeomorfik indislerle analizi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(6), 126-135. www.e-sosder.com
- Danacıoğlu, Ş., & Öz, M. N. (2025). Tahtalı Barajı Havzasında bulanık mantık yöntemi ile taşkın risk analizi. Journal of Anatolian Geography, 2(1), 82-89. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jag
- Dave, R., Subramanian, S. S., & Bhatia, U. (2021). Extreme precipitation induced concurrent events trigger prolonged disruptions in regional road networks. Environmental Research Letters, 16(10), 104050. https://doi.org/10.1088/1748-9326/ac2d67
- Demirbilek, S., & Turoğlu, H. (2025). Arsuz Çayı Havzası’nın sel duyarlılık analizi. Doğu Coğrafya Dergisi, 30(53), 96-111. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1629115
- Dutal, H. (2023). Using morphometric analysis for assessment of flash flood susceptibility in the Mediterranean region of Turkey. Environmental Monitoring and Assessment, 195(5), 582. https://doi.org/10.1007/s10661-023-11201-0
- Elbaşı, E., & Özdemir, H. (2018). Marmara Denizi akarsu havzalarının morfometrik analizi. Journal of Geography, 63-84. https://doi.org/10.26650/jgeog418790
- Esen, F. (2022). Ayancık Çayı Havzası’nda (Sinop) meydana gelen taşkın olaylarının havza morfometrisi açısından değerlendirilmesi. lnternational Journal of Geography and Geography Education, 47, 233-257. https://doi.org/10.32003/igge.1126933
- Esri. (2025, Ekim 17). ESRI | Sentinel-2 Land Cover Explorer.
- Farhan, Y., Anbar, A., Al-Shaikh, N., & Mousa, R. (2017). Prioritization of semi-arid agricultural watershed using morphometric and principal component analysis, remote sensing, and GIS Techniques, the Zerqa River Watershed, Northern Jordan. Agricultural Sciences, 08(01), 113-148. https://doi.org/10.4236/as.2017.81009
- Feng, B., Zhang, Y., & Bourke, R. (2021). Urbanization impacts on flood risks based on urban growth data and coupled flood models. Natural Hazards, 106(1), 613-627. https://doi.org/10.1007/s11069-020-04480-0
- Fernández-Nóvoa, D., González-Cao, J., & García-Feal, O. (2024). Enhancing flood risk management: A comprehensive review on flood early warning systems with emphasis on numerical modeling. Water, 16(10), 1408. https://doi.org/10.3390/w16101408
- Gao, G., Li, J., Feng, P., Liu, J., & Wang, Y. (2024). Impacts of climate and land-use change on flood events with different return periods in a mountainous watershed of North China. Journal of Hydrology: Regional Studies, 55, 101943. https://doi.org/10.1016/j.ejrh.2024.101943
- Ghasemlounia, R., & Utlu, M. (2021). Flood prioritization of basins based on geomorphometric properties using principal component analysis, morphometric analysis and Redvan’s priority methods: A case study of Harşit River basin. Journal of Hydrology, 603, 127061. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2021.127061
- Gizaw, T. D., & Baye, S. (2025). Flood effects on household livelihoods and it’s controlling strategies in Gelana Woreda, Oromia, Ethiopia. Natural Hazards, 121(2), 2213-2244. https://doi.org/10.1007/s11069-024-06754-3
- Gravelius, H. (1914). Grundriss der gesamten Gewässerkunde, Band 1: Fluss künde. Compendium of Hydrology, 1: Rivers, in German, Göschen, 265–278.
- Harita Genel Müdürlüğü (HGM). (2025). 1/25000 ölçekli topografya haritaları.
- Henriksen, H. J., Roberts, M. J., van der Keur, P., Harjanne, A., Egilson, D., & Alfonso, L. (2018). Participatory early warning and monitoring systems: A Nordic framework for web-based flood risk management. International Journal of Disaster Risk Reduction, 31, 1295-1306. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2018.01.038
- Horton, R. E. (1932). Drainage‐basin characteristics. Eos, Transactions American Geophysical Union, 13(1), 350-361.
- Horton, R. E. (1945). Erosional development of streams and their drainage basins: Hydrophysical approach to quantitative morphology. Bulletin of the Geological Society of America, 56, 275-370.
- Iqbal, M., Dahri, Z., Querner, E., Khan, A., & Hofstra, N. (2018). Impact of climate change on flood frequency and intensity in the Kabul River Basin. Geosciences, 8(4), 114. https://doi.org/10.3390/geosciences8040114
- İrcan, M. R., Kale, M. M., & Duman, N. (2024). Morfometrik analizlerle taşkın duyarlılık değerlendirmesi: Şanlıurfa örneği. Geomatik. https://doi.org/10.29128/geomatik.1506840
- Janicka, E., & Kanclerz, J. (2022). Assessing the effects of urbanization on water flow and flood events using the HEC-HMS model in the Wirynka River Catchment, Poland. Water, 15(1), 86. https://doi.org/10.3390/w15010086
- Jongman, B. (2018). Effective adaptation to rising flood risk. Nature Communications, 9(1), 1986. https://doi.org/10.1038/s41467-018-04396-1
- Kamuş, A. O., & Atalay Dutucu, A. (2023). Hidromorfometrik analizlerle Esmahanım Deresi Havzasının taşkın duyarlılığının belirlenmesi. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 11, 1-21. https://doi.org/10.46453/jader.1182773
- Karacan Tekin, G., & Gökce, D. (2025). Analysis of Flood Risk Areas and Investigation of Urban Flood Resilience in Denizli City. Kent Akademisi, 18(5), 3028-3053. https://doi.org/10.35674/kent.1579358
- Kirpich, Z. P. (1940). Time of concentration of small agricultural watersheds. Journal of Civil Engineering, 10(6), 362.
- Koralay, N., & Kara, Ö. (2023). Effects of morphometric characteristics on flood in Degirmendere sub-watersheds, Northeastern Turkey. International Journal of River Basin Management, 21(2), 327-337. https://doi.org/10.1080/15715124.2021.1981355
- Kumar Rai, P., Narayan Mishra, V., & Mohan, K. (2017). A study of morphometric evaluation of the Son basin, India using geospatial approach. Remote Sensing Applications: Society and Environment, 7, 9-20. https://doi.org/10.1016/j.rsase.2017.05.001
- Kumar, S., & Chaudhary, B. S. (2016). GIS Applications in morphometric analysis of Koshalya-Jhajhara Watershed in Northwestern India. Journal of the Geological Society of India, 88(5), 585-592. https://doi.org/10.1007/s12594-016-0524-4
- Mahmood, S., & Rahman, A. (2019). Flash flood susceptibility modeling using geo-morphometric and hydrological approaches in Panjkora Basin, Eastern Hindu Kush, Pakistan. Environmental Earth Sciences, 78(1), 43. https://doi.org/10.1007/s12665-018-8041-y
- Matpay, B. (2024). Büyükdere havzasına (Hizan-Bitlis) ait alt havzaların hidromorfometrik analizlerle taşkın duyarlılıklarının korelasyonu. lnternational Journal of Geography and Geography Education, 53, 242-261. https://doi.org/10.32003/igge.1482830
- Mayer, L. (1990). Introduction to Quantitative Geomorphology. Prentice Hall, Englewood Cliffs.
- Melton, M. (1957). An analysis of the relation among elements of climate, surface properties and geomorphology. Içinde Office of Naval Research Technical Report No. 11 (Sayı 99).
- Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM). (2025). 1975-2020 yılları arası iklim verileri.
- Miller, V. C. (1953). A quantitative geomorphic study ofcdrainage basin characteristics in the clinch mountain area, Virgina and Tennessee. Proj. NR 389-402, Technical report 3, Columbia University, Department of Geology, ONR, New York.
- Mishra, A. K., & Rai, S. C. (2020). Geo-hydrological inferences through morphometric aspects of the Himalayan glacial-fed river: a case study of the Madhyamaheshwar River basin. Arabian Journal of Geosciences, 13(13), 533. https://doi.org/10.1007/s12517-020-05571-9
- Nişancı, G. Ş., Cihangir, M. E., & Küçükönder, M. (2024). Türkiye’de ana akarsu havzaları ölçeğinde morfometrik indislerle sel/taşkın arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 29(51), 13-40. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1461010
- Obeidat, M., Awawdeh, M., & Al‐Hantouli, F. (2021). Morphometric analysis and prioritisation of watersheds for flood risk management in Wadi Easal Basin (WEB), Jordan, using geospatial technologies. Journal of Flood Risk Management, 14(2). https://doi.org/10.1111/jfr3.12711
- Ocak, F., & Bahadır, M. (2020). Örnek taşkın risk modeli oluşturulması ve Ünye şehrindeki derelere ait taşkın risk analizleri. The Journal of Academic Social Science Studies, 13(80), 499-524. https://doi.org/10.29228/JASSS.43017
- Ocak F., & Bahadır M. (2021). Taşkın bilgi ve yönetim sisteminin oluşturulmasında web CBS teknolojisi kullanımı: Ordu-Ünye şehir selleri örneği. Içinde M. F. Döker & E. Akköprü (Ed.), Coğrafya Araştırmalarında Coğrafi bilgi Sistemleri Uygulamaları-II (ss. 205-220). Pegem Akademi.
- Ocak, F., & Bahadır, M. (2024). Evaluation of Potential Flood Areas in the Basin of Lake Ladik through AHP and GIS Integration, (Samsun, Türkiye). Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 13, 71-93. https://doi.org/10.46453/jader.1513212
- Özdemir, H. (2011). Havza morfometrisi ve taşkınlar. Içinde D. Ekinci (Ed.), Fiziki Coğrafya Araştırmaları, Sistematik ve Bölgesel (C. 6, ss. 509-526). Türk Coğrafya Kurumu.
- Özdemir, H., & Akbaş, A. (2023). Is there a consistency in basin morphometry and hydrodynamic modelling results in terms of the flood generation potential of basins? A case study from the Ulus River Basin (Türkiye). Journal of Hydrology, 625, 129926. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2023.129926
- Patton, P. C. (1988). Drainage basin morphometry and floods. Içinde V. R. Baker, R. C. Kochel, & P. C. Patton (Ed.), Flood Geomorphology (ss. 51-65). John Wiley.
- Patton, P. C., & Baker, V. R. (1976). Morphometry and floods in small drainage basins subject to diverse hydrogeomorphic controls. Water Resources Research, 12(5), 941-952. https://doi.org/10.1029/WR012i005p00941
- Pike, R. J., & Wilson, S. E. (1971). Elevation-relief ratio, hypsometric integral, and geomorphic area-altitude analysis. Bulletin of the Geological Society of America, 82(4), 1079-1084.
- Ramdani, R. S., Fehdi, C., Gueraidia, N. E. H., Gueraidia, S., & Hafnaoui, S. (2025). Flood susceptibility assessment using GIS-AHP and morphometric analysis in the El Malabiod Watershed, Northeastern Algeria. Geomatics, Landmanagement and Landscape, 1. https://doi.org/10.15576/GLL/200350
- Samarasinghe, J. T., Makumbura, R. K., Wickramarachchi, C., Sirisena, J., Gunathilake, M. B., Muttil, N., Teo, F. Y., & Rathnayake, U. (2022). The assessment of climate change impacts and land-use changes on flood characteristics: The case Study of the Kelani River Basin, Sri Lanka. Hydrology, 9(10), 177. https://doi.org/10.3390/hydrology9100177
- Schumm, S. A. (1956). Evolution of drainage systems and slopes in badlands at Perth Amboy, New Jersey. Geological society of America Bulletin, 67(5), 597-646.
- Smith, K. G. (1950). Standards for grading texture of erosional topography. American Journal of Science, 248(9), 655–668. https://doi.org/10.2475/ajs.248.9.655
- Sreedevi, P. D., Subrahmanyam, K., & Ahmed, S. (2005). The significance of morphometric analysis for obtaining groundwater potential zones in a structurally controlled terrain. Environmental Geology, 47(3), 412-420. https://doi.org/10.1007/s00254-004-1166-1
- Strahler, A. N. (1964). Quantitative geomorphology of drainage basins and channel networks. Içinde V. Chow (Ed.), Handbook of Applied Hydrology (ss. 439-476).
- Sutradhar, S., & Mondal, P. (2023). Prioritization of watersheds based on morphometric assessment in relation to flood management: A case study of Ajay river basin, Eastern India. Watershed Ecology and the Environment, 5, 1-11. https://doi.org/10.1016/j.wsee.2022.11.011
- Şahin, C., & Sipahioğlu, Ş. (2007). Doğal Afetler ve Türkiye. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
- Şanlı, B., Can, M., & Aslan, S. T. (2025). Analitik Hiyerarşi Yöntemi ile Taşkın Riskinin Tespiti: Bursa İli İnegöl İlçesi Kalburt Deresi Örneği. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 39(1), 167-186. https://doi.org/10.20479/bursauludagziraat.1625180
- T.C. Çevre, Ş. ve İ. değişikliği B. C. B. S. G. M. (2025, Ekim 8). Akçay Havzası’nda gerçekleşmiş olan tarihsel taşkınlar. Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu. www.atlas.gov.tr
- T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). (2025). 2023 yılı doğa kaynaklı olay istatistikleri. https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/e_Kutuphane/Istatistikler/2023yilidogakaynakliolayistatistikleri-_1_.pdf
- Telore, N. V. (2020). Quantitative Morphometric Analysis of the Yerla River Basin, Deccan Trap Region, India. Içinde S. Sahdev, R. B. Singh, & K. Manish (Ed.), In Geoecology of Landscape Dynamic, First (ss. 115-132).
- Tola, S. Y., & Shetty, A. (2022). Flood susceptibility modeling based on morphometric parameters in Upper Awash River basin, Ethiopia using geospatial techniques. Sustainable Water Resources Management, 8(2), 49. https://doi.org/10.1007/s40899-022-00642-z
- Tu, H., Wang, X., Zhang, W., Peng, H., Ke, Q., & Chen, X. (2020). Flash flood early warning coupled with hydrological simulation and the rising rate of the flood stage in a mountainous small watershed in Sichuan Province, China. Water, 12(1), 255. https://doi.org/10.3390/w12010255
- Turoğlu, H., & Aykut, T. (2019). Ergene Nehri Havzası için hidromorfometrik analizlerle taşkın duyarlılık değerlendirmesi. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 2, 1-15.
- URL 1. Samsun’da sağanak sonucu oluşan sel nedeniyle su baskınları meydana geldi. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/samsunda-saganak-sonucu-olusan-sel-nedeniyle-su-baskinlari-meydana-geldi/2906138
- URL 2. Samsun’un Vezirköprü ilçesinde sağanak sele neden oldu. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/samsun-un-vezirkopru-ilcesinde-saganak-sele-neden-oldu/2909628
- Utlu, M., Ghasemlounıa, R., & Demirbilek, S. (2025). Flood Susceptibility Mapping in the İskenderun Gulf Basins (Türkiye) using morphometric and multivariate techniques. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 15, 170-188. https://doi.org/10.46453/jader.1790383
- Utlu, M., & Ghasemlounia, R. (2021). Flood prioritization watersheds of the Aras River, based on geomorphometric properties: Case study Iğdır Province. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 6, 21-40. https://doi.org/10.46453/jader.781152
- Utlu, M., & Özdemir, H. (2018). Havza morfometrik özelliklerinin taşkın üretmedeki rolü Biga Çayı Havzası örneği. Journal of Geography, 36, 49-62. https://doi.org/10.26650/JGEOG408101
- Wen, R., Yang, L., Jin, H., Tao, H., & N’tani, C. (2025). Impact of land use changes on waterlogging disasters in the small urban watershed of Hangzhou. Journal of Hydrology: Regional Studies, 57, 102178. https://doi.org/10.1016/j.ejrh.2025.102178
- Woltemade, C. J., Hawkins, T. W., Jantz, C., & Drzyzga, S. (2020). Impact of changing climate and land cover on flood magnitudes in the Delaware River Basin, USA. JAWRA Journal of the American Water Resources Association, 56(3), 507-527. https://doi.org/10.1111/1752-1688.12835
- Yurddaş, K., & Karabulut, M. (2025). Gediz Havzası morfometrik özelliklerinin sel üretme potansiyeli açısından değerlendirilmesi. Lnternational Journal of Geography and Geography Education, 55, 151–173. https://doi.org/10.32003/igge.1609570
Determining Flood Potential Using Morphometric Analyses: The Case of the Akçay Basin (Samsun), Türkiye
Öz
This study assesses flood potential in the Akçay Basin, situated within the boundaries of the Vezirköprü and Havza districts of Samsun Province, Türkiye, utilizing Geographic Information Systems (GIS) and morphometric analyses. Considering the rugged topography, high rainfall amounts, and past floods, spatial differences in flood generation potential were analyzed based on the geometric characteristics of 22 sub-basins in the Akçay Basin. Within the scope of the study, a total of 16 morphometric parameters representing linear, areal, and relief morphometry of the sub-basins were calculated from a 10 m resolution Digital Elevation Model (DEM). Subsequently, these parameters were scored on a scale of 1 (lowest impact) to 22 (highest impact) using the Compound Factor (CF) method to assess drainage characteristics and surface dynamics quantitatively. The cumulative averages of the total scores obtained were calculated, and the sub-basins were classified into three categories: low, medium, and high, based on their flood potential levels. The results showed that sub-basin 14 (SB-14) had the highest flood potential due to its steep slopes, high drainage intensity, and short flow duration. In contrast, sub-basin 10 (SB-10) had the lowest flood potential due to its low slope ratio and longer flow duration. Sub-basin 8-9 (SB-8/9), which exhibits transitional morphometric characteristics, was determined to be an area with medium flood potential. These findings show that differences in morphometric characteristics directly control the spatial distribution of flood potential across the basin. This study demonstrates that GIS-supported morphometric analyses are an effective, low-cost, and efficient method for identifying areas with high flood potential, particularly in basins where detailed hydrological data are unavailable. The results obtained are expected to contribute to sustainable basin management, planning studies, and flood risk reduction strategies in the Akçay Basin and drainage basins with similar hydrological characteristics.
Anahtar Kelimeler
Akçay Basin morphometric analysis Geographic Information Systems (GIS) flood flood susceptibility
Kaynakça
- Akter, T., Quevauviller, P., Eisenreich, S. J., & Vaes, G. (2018). Impacts of climate and land use changes on flood risk management for the Schijn River, Belgium. Environmental Science & Policy, 89, 163-175. https://doi.org/10.1016/j.envsci.2018.07.002
- Alam, A., Ahmed, B., & Sammonds, P. (2021). Flash flood susceptibility assessment using the parameters of drainage basin morphometry in SE Bangladesh. Quaternary International, 575-576, 295-307. https://doi.org/10.1016/j.quaint.2020.04.047
- Albano, R., Limongi, C., Dal Sasso, S. F., Mancusi, L., & Adamowski, J. (2024). Flood scenario spatio-temporal mapping via hydrological and hydrodynamic modelling and a remote sensing dataset: A case study of the Basento river (Southern Italy). International Journal of Disaster Risk Reduction, 111, 104758. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2024.104758
- Arabameri, A., Tiefenbacher, J. P., Blaschke, T., Pradhan, B., & Tien Bui, D. (2020). Morphometric analysis for soil erosion susceptibility mapping using Novel GIS-Based Ensemble Model. Remote Sensing, 12(5), 874. https://doi.org/10.3390/rs12050874
- Avcı, V. (2023). Esmahanım Deresi Havzası’nın (Akçakoca-Düzce) morfometrik özellikleri ve taşkınlara etkisi. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 25(1), 96-118. https://doi.org/10.24011/barofd.1148666
- Avcı, V., & Sunkar, M. (2018). Bulancak’ta (Giresun) sel ve taşkın olaylarına neden olan Pazarsuyu, İncüvez, Kara ve Bulancak derelerinin morfometrik analizleri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 28(2), 15-41. https://doi.org/10.18069/firatsbed.460907
- Bashir, B., & Alsalman, A. (2024). Characteristics and comparative assessment of flash flood hazard evaluation techniques: Insights from Wadi Haily Basin, Eastern Red Sea Coast, Saudi Arabia. Water, 16(24), 3634. https://doi.org/10.3390/w16243634
- Centre for Research on the Epidemiology of Disasters (CRED). (2025). 2024 disasters in numbers. https://files.emdat.be/reports/2024_EMDAT_report.pdf
- Chissende, A., Mehmood, M. S., Huo, A., Lou, P., & Wang, Z. (2025). Riverine flood susceptibility assessment using drainage basin morphometry in the Bahe River. International Journal of Disaster Risk Reduction, 117, 105181. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2025.105181
- Coşkun, M., & Öztürk, A. (2022). Havza önceliklendirmesi bakımından Ermenek Çayı Havzası ve Gökçay Havzasının karşılaştırmalı morfometrik analizi. Turkish Journal of Forestry | Türkiye Ormancılık Dergisi, 1-10. https://doi.org/10.18182/tjf.1024569
- Cürebal, İ., & Erginal, E. (2007). Mıhlı Çayı Havzası’nın jeomorfolojik özelliklerinin jeomorfik indislerle analizi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(6), 126-135. www.e-sosder.com
- Danacıoğlu, Ş., & Öz, M. N. (2025). Tahtalı Barajı Havzasında bulanık mantık yöntemi ile taşkın risk analizi. Journal of Anatolian Geography, 2(1), 82-89. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jag
- Dave, R., Subramanian, S. S., & Bhatia, U. (2021). Extreme precipitation induced concurrent events trigger prolonged disruptions in regional road networks. Environmental Research Letters, 16(10), 104050. https://doi.org/10.1088/1748-9326/ac2d67
- Demirbilek, S., & Turoğlu, H. (2025). Arsuz Çayı Havzası’nın sel duyarlılık analizi. Doğu Coğrafya Dergisi, 30(53), 96-111. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1629115
- Dutal, H. (2023). Using morphometric analysis for assessment of flash flood susceptibility in the Mediterranean region of Turkey. Environmental Monitoring and Assessment, 195(5), 582. https://doi.org/10.1007/s10661-023-11201-0
- Elbaşı, E., & Özdemir, H. (2018). Marmara Denizi akarsu havzalarının morfometrik analizi. Journal of Geography, 63-84. https://doi.org/10.26650/jgeog418790
- Esen, F. (2022). Ayancık Çayı Havzası’nda (Sinop) meydana gelen taşkın olaylarının havza morfometrisi açısından değerlendirilmesi. lnternational Journal of Geography and Geography Education, 47, 233-257. https://doi.org/10.32003/igge.1126933
- Esri. (2025, Ekim 17). ESRI | Sentinel-2 Land Cover Explorer.
- Farhan, Y., Anbar, A., Al-Shaikh, N., & Mousa, R. (2017). Prioritization of semi-arid agricultural watershed using morphometric and principal component analysis, remote sensing, and GIS Techniques, the Zerqa River Watershed, Northern Jordan. Agricultural Sciences, 08(01), 113-148. https://doi.org/10.4236/as.2017.81009
- Feng, B., Zhang, Y., & Bourke, R. (2021). Urbanization impacts on flood risks based on urban growth data and coupled flood models. Natural Hazards, 106(1), 613-627. https://doi.org/10.1007/s11069-020-04480-0
- Fernández-Nóvoa, D., González-Cao, J., & García-Feal, O. (2024). Enhancing flood risk management: A comprehensive review on flood early warning systems with emphasis on numerical modeling. Water, 16(10), 1408. https://doi.org/10.3390/w16101408
- Gao, G., Li, J., Feng, P., Liu, J., & Wang, Y. (2024). Impacts of climate and land-use change on flood events with different return periods in a mountainous watershed of North China. Journal of Hydrology: Regional Studies, 55, 101943. https://doi.org/10.1016/j.ejrh.2024.101943
- Ghasemlounia, R., & Utlu, M. (2021). Flood prioritization of basins based on geomorphometric properties using principal component analysis, morphometric analysis and Redvan’s priority methods: A case study of Harşit River basin. Journal of Hydrology, 603, 127061. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2021.127061
- Gizaw, T. D., & Baye, S. (2025). Flood effects on household livelihoods and it’s controlling strategies in Gelana Woreda, Oromia, Ethiopia. Natural Hazards, 121(2), 2213-2244. https://doi.org/10.1007/s11069-024-06754-3
- Gravelius, H. (1914). Grundriss der gesamten Gewässerkunde, Band 1: Fluss künde. Compendium of Hydrology, 1: Rivers, in German, Göschen, 265–278.
- Harita Genel Müdürlüğü (HGM). (2025). 1/25000 ölçekli topografya haritaları.
- Henriksen, H. J., Roberts, M. J., van der Keur, P., Harjanne, A., Egilson, D., & Alfonso, L. (2018). Participatory early warning and monitoring systems: A Nordic framework for web-based flood risk management. International Journal of Disaster Risk Reduction, 31, 1295-1306. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2018.01.038
- Horton, R. E. (1932). Drainage‐basin characteristics. Eos, Transactions American Geophysical Union, 13(1), 350-361.
- Horton, R. E. (1945). Erosional development of streams and their drainage basins: Hydrophysical approach to quantitative morphology. Bulletin of the Geological Society of America, 56, 275-370.
- Iqbal, M., Dahri, Z., Querner, E., Khan, A., & Hofstra, N. (2018). Impact of climate change on flood frequency and intensity in the Kabul River Basin. Geosciences, 8(4), 114. https://doi.org/10.3390/geosciences8040114
- İrcan, M. R., Kale, M. M., & Duman, N. (2024). Morfometrik analizlerle taşkın duyarlılık değerlendirmesi: Şanlıurfa örneği. Geomatik. https://doi.org/10.29128/geomatik.1506840
- Janicka, E., & Kanclerz, J. (2022). Assessing the effects of urbanization on water flow and flood events using the HEC-HMS model in the Wirynka River Catchment, Poland. Water, 15(1), 86. https://doi.org/10.3390/w15010086
- Jongman, B. (2018). Effective adaptation to rising flood risk. Nature Communications, 9(1), 1986. https://doi.org/10.1038/s41467-018-04396-1
- Kamuş, A. O., & Atalay Dutucu, A. (2023). Hidromorfometrik analizlerle Esmahanım Deresi Havzasının taşkın duyarlılığının belirlenmesi. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 11, 1-21. https://doi.org/10.46453/jader.1182773
- Karacan Tekin, G., & Gökce, D. (2025). Analysis of Flood Risk Areas and Investigation of Urban Flood Resilience in Denizli City. Kent Akademisi, 18(5), 3028-3053. https://doi.org/10.35674/kent.1579358
- Kirpich, Z. P. (1940). Time of concentration of small agricultural watersheds. Journal of Civil Engineering, 10(6), 362.
- Koralay, N., & Kara, Ö. (2023). Effects of morphometric characteristics on flood in Degirmendere sub-watersheds, Northeastern Turkey. International Journal of River Basin Management, 21(2), 327-337. https://doi.org/10.1080/15715124.2021.1981355
- Kumar Rai, P., Narayan Mishra, V., & Mohan, K. (2017). A study of morphometric evaluation of the Son basin, India using geospatial approach. Remote Sensing Applications: Society and Environment, 7, 9-20. https://doi.org/10.1016/j.rsase.2017.05.001
- Kumar, S., & Chaudhary, B. S. (2016). GIS Applications in morphometric analysis of Koshalya-Jhajhara Watershed in Northwestern India. Journal of the Geological Society of India, 88(5), 585-592. https://doi.org/10.1007/s12594-016-0524-4
- Mahmood, S., & Rahman, A. (2019). Flash flood susceptibility modeling using geo-morphometric and hydrological approaches in Panjkora Basin, Eastern Hindu Kush, Pakistan. Environmental Earth Sciences, 78(1), 43. https://doi.org/10.1007/s12665-018-8041-y
- Matpay, B. (2024). Büyükdere havzasına (Hizan-Bitlis) ait alt havzaların hidromorfometrik analizlerle taşkın duyarlılıklarının korelasyonu. lnternational Journal of Geography and Geography Education, 53, 242-261. https://doi.org/10.32003/igge.1482830
- Mayer, L. (1990). Introduction to Quantitative Geomorphology. Prentice Hall, Englewood Cliffs.
- Melton, M. (1957). An analysis of the relation among elements of climate, surface properties and geomorphology. Içinde Office of Naval Research Technical Report No. 11 (Sayı 99).
- Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM). (2025). 1975-2020 yılları arası iklim verileri.
- Miller, V. C. (1953). A quantitative geomorphic study ofcdrainage basin characteristics in the clinch mountain area, Virgina and Tennessee. Proj. NR 389-402, Technical report 3, Columbia University, Department of Geology, ONR, New York.
- Mishra, A. K., & Rai, S. C. (2020). Geo-hydrological inferences through morphometric aspects of the Himalayan glacial-fed river: a case study of the Madhyamaheshwar River basin. Arabian Journal of Geosciences, 13(13), 533. https://doi.org/10.1007/s12517-020-05571-9
- Nişancı, G. Ş., Cihangir, M. E., & Küçükönder, M. (2024). Türkiye’de ana akarsu havzaları ölçeğinde morfometrik indislerle sel/taşkın arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 29(51), 13-40. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1461010
- Obeidat, M., Awawdeh, M., & Al‐Hantouli, F. (2021). Morphometric analysis and prioritisation of watersheds for flood risk management in Wadi Easal Basin (WEB), Jordan, using geospatial technologies. Journal of Flood Risk Management, 14(2). https://doi.org/10.1111/jfr3.12711
- Ocak, F., & Bahadır, M. (2020). Örnek taşkın risk modeli oluşturulması ve Ünye şehrindeki derelere ait taşkın risk analizleri. The Journal of Academic Social Science Studies, 13(80), 499-524. https://doi.org/10.29228/JASSS.43017
- Ocak F., & Bahadır M. (2021). Taşkın bilgi ve yönetim sisteminin oluşturulmasında web CBS teknolojisi kullanımı: Ordu-Ünye şehir selleri örneği. Içinde M. F. Döker & E. Akköprü (Ed.), Coğrafya Araştırmalarında Coğrafi bilgi Sistemleri Uygulamaları-II (ss. 205-220). Pegem Akademi.
- Ocak, F., & Bahadır, M. (2024). Evaluation of Potential Flood Areas in the Basin of Lake Ladik through AHP and GIS Integration, (Samsun, Türkiye). Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 13, 71-93. https://doi.org/10.46453/jader.1513212
- Özdemir, H. (2011). Havza morfometrisi ve taşkınlar. Içinde D. Ekinci (Ed.), Fiziki Coğrafya Araştırmaları, Sistematik ve Bölgesel (C. 6, ss. 509-526). Türk Coğrafya Kurumu.
- Özdemir, H., & Akbaş, A. (2023). Is there a consistency in basin morphometry and hydrodynamic modelling results in terms of the flood generation potential of basins? A case study from the Ulus River Basin (Türkiye). Journal of Hydrology, 625, 129926. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2023.129926
- Patton, P. C. (1988). Drainage basin morphometry and floods. Içinde V. R. Baker, R. C. Kochel, & P. C. Patton (Ed.), Flood Geomorphology (ss. 51-65). John Wiley.
- Patton, P. C., & Baker, V. R. (1976). Morphometry and floods in small drainage basins subject to diverse hydrogeomorphic controls. Water Resources Research, 12(5), 941-952. https://doi.org/10.1029/WR012i005p00941
- Pike, R. J., & Wilson, S. E. (1971). Elevation-relief ratio, hypsometric integral, and geomorphic area-altitude analysis. Bulletin of the Geological Society of America, 82(4), 1079-1084.
- Ramdani, R. S., Fehdi, C., Gueraidia, N. E. H., Gueraidia, S., & Hafnaoui, S. (2025). Flood susceptibility assessment using GIS-AHP and morphometric analysis in the El Malabiod Watershed, Northeastern Algeria. Geomatics, Landmanagement and Landscape, 1. https://doi.org/10.15576/GLL/200350
- Samarasinghe, J. T., Makumbura, R. K., Wickramarachchi, C., Sirisena, J., Gunathilake, M. B., Muttil, N., Teo, F. Y., & Rathnayake, U. (2022). The assessment of climate change impacts and land-use changes on flood characteristics: The case Study of the Kelani River Basin, Sri Lanka. Hydrology, 9(10), 177. https://doi.org/10.3390/hydrology9100177
- Schumm, S. A. (1956). Evolution of drainage systems and slopes in badlands at Perth Amboy, New Jersey. Geological society of America Bulletin, 67(5), 597-646.
- Smith, K. G. (1950). Standards for grading texture of erosional topography. American Journal of Science, 248(9), 655–668. https://doi.org/10.2475/ajs.248.9.655
- Sreedevi, P. D., Subrahmanyam, K., & Ahmed, S. (2005). The significance of morphometric analysis for obtaining groundwater potential zones in a structurally controlled terrain. Environmental Geology, 47(3), 412-420. https://doi.org/10.1007/s00254-004-1166-1
- Strahler, A. N. (1964). Quantitative geomorphology of drainage basins and channel networks. Içinde V. Chow (Ed.), Handbook of Applied Hydrology (ss. 439-476).
- Sutradhar, S., & Mondal, P. (2023). Prioritization of watersheds based on morphometric assessment in relation to flood management: A case study of Ajay river basin, Eastern India. Watershed Ecology and the Environment, 5, 1-11. https://doi.org/10.1016/j.wsee.2022.11.011
- Şahin, C., & Sipahioğlu, Ş. (2007). Doğal Afetler ve Türkiye. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
- Şanlı, B., Can, M., & Aslan, S. T. (2025). Analitik Hiyerarşi Yöntemi ile Taşkın Riskinin Tespiti: Bursa İli İnegöl İlçesi Kalburt Deresi Örneği. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 39(1), 167-186. https://doi.org/10.20479/bursauludagziraat.1625180
- T.C. Çevre, Ş. ve İ. değişikliği B. C. B. S. G. M. (2025, Ekim 8). Akçay Havzası’nda gerçekleşmiş olan tarihsel taşkınlar. Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu. www.atlas.gov.tr
- T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). (2025). 2023 yılı doğa kaynaklı olay istatistikleri. https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/e_Kutuphane/Istatistikler/2023yilidogakaynakliolayistatistikleri-_1_.pdf
- Telore, N. V. (2020). Quantitative Morphometric Analysis of the Yerla River Basin, Deccan Trap Region, India. Içinde S. Sahdev, R. B. Singh, & K. Manish (Ed.), In Geoecology of Landscape Dynamic, First (ss. 115-132).
- Tola, S. Y., & Shetty, A. (2022). Flood susceptibility modeling based on morphometric parameters in Upper Awash River basin, Ethiopia using geospatial techniques. Sustainable Water Resources Management, 8(2), 49. https://doi.org/10.1007/s40899-022-00642-z
- Tu, H., Wang, X., Zhang, W., Peng, H., Ke, Q., & Chen, X. (2020). Flash flood early warning coupled with hydrological simulation and the rising rate of the flood stage in a mountainous small watershed in Sichuan Province, China. Water, 12(1), 255. https://doi.org/10.3390/w12010255
- Turoğlu, H., & Aykut, T. (2019). Ergene Nehri Havzası için hidromorfometrik analizlerle taşkın duyarlılık değerlendirmesi. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 2, 1-15.
- URL 1. Samsun’da sağanak sonucu oluşan sel nedeniyle su baskınları meydana geldi. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/samsunda-saganak-sonucu-olusan-sel-nedeniyle-su-baskinlari-meydana-geldi/2906138
- URL 2. Samsun’un Vezirköprü ilçesinde sağanak sele neden oldu. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/samsun-un-vezirkopru-ilcesinde-saganak-sele-neden-oldu/2909628
- Utlu, M., Ghasemlounıa, R., & Demirbilek, S. (2025). Flood Susceptibility Mapping in the İskenderun Gulf Basins (Türkiye) using morphometric and multivariate techniques. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 15, 170-188. https://doi.org/10.46453/jader.1790383
- Utlu, M., & Ghasemlounia, R. (2021). Flood prioritization watersheds of the Aras River, based on geomorphometric properties: Case study Iğdır Province. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 6, 21-40. https://doi.org/10.46453/jader.781152
- Utlu, M., & Özdemir, H. (2018). Havza morfometrik özelliklerinin taşkın üretmedeki rolü Biga Çayı Havzası örneği. Journal of Geography, 36, 49-62. https://doi.org/10.26650/JGEOG408101
- Wen, R., Yang, L., Jin, H., Tao, H., & N’tani, C. (2025). Impact of land use changes on waterlogging disasters in the small urban watershed of Hangzhou. Journal of Hydrology: Regional Studies, 57, 102178. https://doi.org/10.1016/j.ejrh.2025.102178
- Woltemade, C. J., Hawkins, T. W., Jantz, C., & Drzyzga, S. (2020). Impact of changing climate and land cover on flood magnitudes in the Delaware River Basin, USA. JAWRA Journal of the American Water Resources Association, 56(3), 507-527. https://doi.org/10.1111/1752-1688.12835
- Yurddaş, K., & Karabulut, M. (2025). Gediz Havzası morfometrik özelliklerinin sel üretme potansiyeli açısından değerlendirilmesi. Lnternational Journal of Geography and Geography Education, 55, 151–173. https://doi.org/10.32003/igge.1609570
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Coğrafi Bilgi Sistemleri, Fiziki Coğrafya |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 6 Kasım 2025 |
| Kabul Tarihi | 2 Aralık 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 1 Ocak 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 10 Ocak 2026 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 16 |
Amaç ve Kapsam
JADER - Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi’nin amacı, bilimsel açıdan nitelikli ve özgün, uluslararası düzeydeki araştırmaları yayınlamaktır. Bu nedenle dergi, Jeomorfoloji alanındaki bilimsel metinleri yayınlayan, yayın dili Türkçe ve İngilizce olan, bağımsız çift-kör (peer-review) hakemli uluslararası bir dergidir.
JADER, Jeomorfoloji Derneği'nin bilimsel içerikli resmi yayın organı olup, Sürekli Yayın Modeli (2026 yılı itibariyle) çerçevesinde yılda 2 sayı yayınlanmakta ve Jeomorfoloji Derneği tarafından finanse edilmektedir.
Derginin hedef kitlesi jeomorfoloji ve ilgili diğer disiplinlerde çalışan bilim insanları ile lisansüstü öğrencilerdir.
Yazım Kuralları
Yazıların Hazırlanması
Türkçe dilinde hazırlanmış makalelerin dil bilgisi ve yazım kuralları açısından kontrol ettirilmesi önerilmektedir.
İngilizce dilinde hazırlanmış makalelerin dil bilgisi açısından yetkili - yeterli kişi veya kuruluşlar tarafından kontrol edilmesi gerekmektedir. Yazarlardan, makale metninin bu açıdan kontrol edilip, düzeltildiğini onaylayan bir belge talep edilmektedir.
Makale metninin MS Word formatında hazırlanması ve gönderilmesi gerekmektedir. Metin satırları, hakemlik sürecinin sağlıklı yürütülebilmesi adına numaralandırılmalıdır.
Dergiye gönderilecek yazılar A4 boyutlarında beyaz kâğıda üst, alt, sağ ve sol taraflardan 3 cm boşluk bırakılarak‚ 1 satır aralıklı, iki yana dayalı, satır sonu tirelemesiz ve 12 punto “PT Sans” yazı karakteri kullanılarak yazılmalıdır. Bununla birlikte, gönderilen tablo, şekil, resim, grafik ve benzerlerinin derginin sayfa boyutları dışına taşmaması ve daha kolay kullanılmaları için 15x23 cm'lik alanı aşmamasına özen gösterilmelidir. Bu nedenle tablo, şekil, resim, grafik vb. unsurlarda okunabilir olmak kaydıyla daha küçük punto ve tek aralık kullanılabilir.
Makalenin başlığında, ilk sayfasında ve dosya bilgisi kısmında yazar (lar) a ait bilgiler olmamalıdır. Dosya adı, makale hangi sayı için gönderiliyorsa ona ithafen JADER_YIL_SAYI_X.docx olarak verilmelidir.
Makale metninin dışında ayrı bir MS Word sayfası oluşturulup, bu sayfaya;
* Makale türü,
* Yazar - yazarlar,
* Sorumlu yazar,
* Açık adres (ler),
* e - posta (lar),
* ORCID bilgi (ler) i,
* Makalenin bilimsel katkısı,
* Teşekkür
bilgileri eklenmelidir.
Makalelerin kabulü ve hakemlere yönlendirilmesinde sorun oluşmaması için bu konuda dikkatli olunması önerilmektedir.
Araştırma Makaleleri :
Türkçe Başlık / İngilizce Başlık,
250 - 300 Kelimelik Türkçe Özet, 4-5 Anahtar Kelime,
250 - 300 Kelimelik İngilizce Özet (Abstract), 4-5 Anahtar Kelime (Keywords),
Extended Abstract (minimum 1000 words),
Giriş (Amaç, Kapsam, Literatür Değerlendirmesi, İnceleme Alanı),
Materyal ve Yöntem (Çalışmada kullanılan materyaller listelenmeli ve kullanım amaçları belirtilmelidir. Yöntem ise çalışmayı okuyan kişilerin benzer bir çalışmayı yapabileceği nitelikte detaya sahip olmalıdır.),
Bulgular (Çalışmada üretilmiş veriler sunulmalıdır.),
Sonuç - Tartışma - Öneriler (Bulguların ulaştırdığı sonuçlar verilmeli, sonuçlar mevcut literatür ile kıyaslanmalı, gelecek çalışmalar için önerilerde bulunulmalıdır.)
Katkı Belirtme (Çalışmanın üretilmesinde maddi, manevi destekleri bulunan kişi ve kurumlar belirtilmelidir.)
Kaynakça (Metin içinde kullanılan atıflar, yazar soyadlarına göre sıralanmalıdır. Atıf ve Kaynakça yazımında APA sistemi kullanılmalıdır.),
Varsa Ekler
şeklinde bölümlerden oluşmalıdır.
Derleme Makaleler
Derleme çalışmalarının amacı; başka araştırmacıların yaklaşımları ve fikirlerinin özetlenmesi ve bir sentez oluşturulmasıdır. Bu kapsamda derleme makaleler:
- Yazarın geliştirdiği, düşündüğü araştırma sorusuna yönelik olmalı,
- Konu hakkındaki bilgilerin özeti üzerinden sonuçların bir sentezi yapılmalı,
- Literatürdeki tartışmalı ya da eksik bilgiler vurgulanmalı,
- Geleceğe yönelik araştırılabilecek başlıklar değerlendirilmelidir.
Derleme makaleleri;
Türkçe Başlık / İngilizce Başlık,
Özet (Türkçe), 4-5 Anahtar Kelime,
Abstract, 4-5 Keywords,
Extended Abstract (minimum 1000 words),
Giriş,
Bulgular,
Sonuç - Tartışma - Öneriler
Kaynakça
şeklinde başlıklar içermelidir.
BAŞLIK
Başlık hem Türkçe hem İngilizce olarak, mümkün olduğunca kısa olmalı ve makalenin içeriğini tam olarak yansıtmalıdır.
ANA METİN
Dergiye gönderilecek yazılar .doc veya .docx formatında, PT Sans fontu ile 12 punto, 1 satır aralığı ve tek sütun olarak yazılmalıdır.
Matematiksel ifadeler, denklemler numaralandırılmalı, denklemler sola, denklem numaraları ise parantez içinde sağa dayalı olmalıdır.
Metnin hazırlanmasında şu sıra izlenmelidir:
Başlık (İngilizce karşılığı ile),
Türkçe Özet + Anahtar Kelimeler,
İngilizce Abstract + Keywords,
Ana Metin (Giriş, Materyal ve Yöntem, Bulgular, Sonuç, Tartışma ve Öneriler),
Teşekkür ve Katkı bölümü,
Kaynaklar ve varsa Ekler.
ÖZET
Özet Türkçe ve İngilizce hazırlanmalı ve 300 kelimeyi geçmemeli; amaç, varsa çalışma alanı, materyal ve yöntem, ana bulgular, ana sonuçlar verilmelidir. Özetin sonunda çalışmayı tanımlayan dört - beş Anahtar Kelime yer almalıdır.
Tümüyle İngilizce hazırlanan makalelerde Türkçe özet gerekli değildir.
Özet, 8 punto büyüklüğünde, iki yana yaslı olarak düzenlenmelidir.
ABSTRACT
You need to insert an English abstract into this section by taking into account exactly the same format. The abstract should not exceed 300-words. If your translation does exceed the given limitation, you should arrange your wording to keep within the 300-word limit.
Keywords: 4-5 words
TABLO - ŞEKİL - HARİTA Bilgileri
Metin içinde yer alan tüm görsel malzemeler (harita, grafik, diyagram, fotoğraf vs.) “Şekil”, çizelgeler ise “Tablo” olarak isimlendirilir.
Metin içindeki tüm görsellerin Türkçe açıklamaları yanında / İngilizce açıklamaları da verilmelidir. Bunun için 2020 (4) Nisan sayısı ve sonrasında yayınlanan makalelere bakılabilir.
Bu tür görsel malzemenin yüksek kaliteli olmasına özen gösterilmelidir. Gerekli görüldüğü durumlarda çizimler ayrı olarak talep edilebilir.
Tüm şekiller en az 300 dpi (tercihen 600 dpi) çözünürlükte, jpeg, png, tiff formatlarında olmalıdır.
Her şekil ayrı ayrı numaralandırılmalıdır. Çizimler, makale metninde olması gereken yere konulmalıdır.
Haritalarda ölçek ve yön işareti kullanılmalıdır.
ATIFLAR ve KAYNAKÇA GÖSTERİMİ
Dergiye gönderilen makalelerde APA sisteminin kullanılması önerilmektedir. APA yazım kuralları BURADAN indirilebilir.
Metin içinde kullanılan atıflarda, çalışmalar eskiden yeniye göre olmalıdır.
Kaynakça bölümünde ise alfabetik olarak ve yine kendi içerisinde tarih eskiden yeniye olacak şekilde düzenlenmelidir.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Hakemli dergide bir makalenin yayımlanması uyumlu ve saygı duyulan bilgi ağının gelişmesinde gerekli bir temel yapı taşıdır. Bu, yazarların ve onları destekleyen enstitülerinin çalışmalarının kalitesinin doğrudan yansımasıdır. Hakemli makaleler bilimsel metotları destekler ve şekillendirir. Bu yüzden beklenen etik davranışların standartlarında anlaşmaya varmak yayımlama ile ilgili tüm taraflar, yazar, dergi editörü, hakem ve yayımcı kuruluşlar için önemlidir:
1. Yazarların Etik Sorumlulukları
Dergiye gönderilen yazılar için telif hakkı talep edilemez.
Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması beklenmektedir.
Kaynakça listesi eksiksiz olmalı ve alıntı yapılan kaynaklar mutlaka belirtilmelidir.
Yayın için gönderilmiş çalışmalarını gecikme veya diğer bir nedenle dergiden çekmek isteyenlerin bir yazı ile başvurmaları gerekir.
Yazar(lar)ın potansiyel çıkar çatışmaları belirtilmelidir.
Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir, böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri yayın kurulu ve bilim kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sorumluluklarının değiştirilmesi (Yazar ekleme, yazar sırası değiştirme, yazar çıkartma gibi) teklif edilemez.
Yayın kurulu, JADER için gönderilmiş yazılarda makale sahiplerinin bu koşullara uymayı kabul ettiklerini varsayar.
Yazarların JADER'e gönderdikleri çalışmalar, bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı olmamalıdır.
Bilim araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemler şunlardır:
a) İntihal: Başkalarının fikirlerini, metotlarını, verilerini, uygulamalarını, yazılarını, şekillerini veya eserlerini sahiplerine bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseriymiş gibi sunmak,
b) Sahtecilik: Araştırmaya dayanmayan veriler üretmek, sunulan veya yayınlanan eseri gerçek olmayan verilere dayandırarak düzenlemek veya değiştirmek, bunları rapor etmek veya yayımlamak, yapılmamış bir araştırmayı yapılmış gibi göstermek,
c) Çarpıtma: Araştırma kayıtları ve elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan yöntem, cihaz ve materyalleri kullanılmış gibi göstermek, araştırma hipotezine uygun olmayan verileri değerlendirmeye almamak, ilgili teori veya varsayımlara uydurmak için veriler ve/veya sonuçlarla oynamak, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
ç) Tekrar yayım: Bir araştırmanın aynı sonuçlarını içeren birden fazla eseri doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,
d) Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde, uygun olmayan biçimde parçalara ayırarak ve birbirine atıf yapmadan çok sayıda yayın yaparak doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,
e) Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek, aktif katkısı olan kişileri yazarlar arasına dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini yayım sırasında veya sonraki baskılarda eserden çıkarmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,
f) Diğer etik ihlali türleri: Destek alınarak yürütülen araştırmaların yayınlarında destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile onların araştırmadaki katkılarını açık bir biçimde belirtmemek, insan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek, hakem olarak incelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri yayınlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak, bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak, tamamen dayanaksız, yersiz ve kasıtlı etik ihlali suçlamasında bulunmak (YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, Madde 8).
2. Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları
JADER editörleri, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan "COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors" ve "COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors" rehberleri temelinde aşağıdaki etik görev ve sorumluluklara sahip olmalıdır:
Genel Görev ve Sorumluluklar
Editörler, JADER'de yayınlanan her yayından sorumludur. Bu sorumluluk bağlamında editörler, aşağıdaki rol ve yükümlülükleri taşımaktadır:
- Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba sarfetme,
- Sürekli olarak derginin gelişimini sağlama,
- Dergide yayınlanan çalışmaların kalitesini geliştirmeye yönelik süreçleri yürütme,
- Düşünce özgürlüğünü destekleme,
- Akademik açıdan bütünlüğü sağlanma,
- Fikri mülkiyet hakları ve etik standartlardan taviz vermeden iş süreçlerini devam ettirme,
- Düzeltme, açıklama gerektiren konularda yayın açısından açıklık ve şeffaflık gösterme.
- Okuyucu ile ilişkiler
Editörler tüm okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcıların ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve deneyim beklentilerini dikkate alarak karar vermelidir. Yayınlanan çalışmaların okuyucu, araştırmacı, uygulayıcı ve bilimsel katkı sağlamasına ve özgün nitelikte olmasına dikkat etmelidir. Ayrıca editörler okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.
Yazarlar ile İlişkiler
Editörlerin yazarlara karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Editörler, çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine dayanarak olumlu ya da olumsuz karar vermelidir.
Yayın kapsamına uygun olan çalışmaların ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
"Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" mutlaka yayınlanmalı ve editörler tanımlanan süreçlerde yaşanabilecek sapmaların önüne geçmelidir.
Editörler yazarlar tarafından kendilerinden beklenecek her konuyu ayrıntılı olarak içeren bir "Yazar Rehberi" yayınlamalıdır. Bu rehberler belirli zaman aralıklarında güncellenmelidir.
Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde bildirim ve dönüş sağlanmalıdır.
Hakemler ile İlişkiler
Editörlerin hakemlere karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Editörlerin dergiye gönderdikleri kendi yazıları, editoryal gruptan olmamak kaydıyla iki bağımsız hakem tarafından değerlendirilir.
Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
Yazarlar ve hakemler arasından çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek durumundadır.
Körleme hakemlik bağlamında hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmalıdır.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidir.
Hakemleri zamanında dönüş ve performans gibi ölçütlerle değerlendirmelidir.
Hakemlerin performansını artırıcı uygulama ve politikalar belirlemelidir.
Hakem havuzunun dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.
Hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması için adımlar atmalıdır.
Yayın Kurulu ile İlişkiler
Editörler, tüm yayın kurulu üyelerinin süreçleri yayın politikaları ve yönergelere uygun ilerletmesini sağlamalıdır. Yayın kurulu üyelerini yayın politikaları hakkında bilgilendirmeli ve gelişmelerden haberdar etmelidir. Yeni yayın kurulu üyelerini yayın politikaları konusunda eğitmeli, ihtiyaç duydukları bilgileri sağlamalıdır.
Ayrıca editörler;
Yayın kurulu üyelerinin çalışmaları tarafsız ve bağımsız olarak değerlendirmelerini sağlamalıdır.
Yeni yayın kurulu üyelerini, katkı sağlayabilir ve uygun nitelikte belirlemelidir.
Yayın kurulu üyelerinin uzmanlık alanına uygun çalışmaları değerlendirme için göndermelidir.
Yayın kurulu ile düzenli olarak etkileşim içerisinde olmalıdır.
Yayın kurulu ile belirli aralıklarla yayın politikalarının ve derginin gelişimi için toplantılar düzenlemelidir.
Dergi sahibi ve yayıncı ile ilişkiler
Editörler ve yayıncı arasındaki ilişki editöryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır. Editörler ile yayıncı arasında yapılan yazılı sözleşme gereği, editörlerin alacağı tüm kararlar yayıncı ve dergi sahibinden bağımsızdır.
Editöryal ve Kör Hakemlik Süreçleri
Editörler; dergi yayın politikalarında yer alan "Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda editörler her çalışmanın adil, tarafsız ve zamanında değerlendirme sürecinin tamamlanmasını sağlar.
Kalite Güvencesi
Editörler; dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikaları ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.
Kişisel Verilerin Korunması
Editörler; değerlendirilen çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan bireylerin açık rızası belgeli olmadığı sürece çalışmayı reddetmekle görevlidir. Ayrıca editörler; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korumaktan sorumludur.
Etik Kurul, İnsan ve Hayvan Hakları
Editörler; değerlendirilen çalışmalarda insan ve hayvan haklarının korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan deneklere ilişkin etik kurul onayı, deneysel araştırmalara ilişkin izinlerin olmadığı durumlarda çalışmayı reddetmekle sorumludur.
Olası Suistimal ve Görevi Kötüye Kullanmaya Karşı Önlem
Editörler; olası suistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür. Bu duruma yönelik şikâyetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda titiz ve nesnel bir soruşturma yapmanın yanı sıra, konuyla ilgili bulguların paylaşılması editörün sorumlulukları arasında yer almaktadır.
Akademik Yayın Bütünlüğünü Sağlamak
Editörler çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır.
Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması
Editörler; yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür. Ayrıca editörler yayınlanan tüm makalelerdeki içeriklerin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi adına gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Yapıcılık ve Tartışmaya Açıklık
Editörler;
Dergide yayınlanan eserlere ilişkin ikna edici eleştirileri dikkate almalı ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir tutum sergilemelidir.
Eleştirilen çalışmaların yazar(lar)ına cevap hakkı tanımalıdır.
Olumsuz sonuçlar içeren çalışmaları göz ardı etmemeli ya da dışlamamalıdır.
Şikayetler
Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikayetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür.
Politik ve Ticari Kaygılar
Dergi sahibi, yayıncı ve diğer hiçbir politik ve ticari unsur, editörlerin bağımsız karar almalarını etkilemez.
Çıkar Çatışmaları
Editörler; yazar(lar), hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder.
3. Hakemlerin Sorumlulukları
Tüm çalışmaların "Körleme Hakemlik" ile değerlendirilmesi yayın kalitesini doğrudan etkilemektedir. Bu süreç yayının nesnel ve bağımsız değerlendirilmesi ile güven sağlar. JADER değerlendirme süreci çift taraflı kör hakemlik ilkesiyle yürütülür. Hakemler yazarlar ile doğrudan iletişime geçemez, değerlendirme ve yorumlar dergi yönetim sistemi aracılığıyla iletilir. Bu süreçte değerlendirme formları ve tam metinler üzerindeki hakem yorumları editör aracılığıyla yazar(lar)a iletilir. Belirtilen süreç dâhilinde hakemlerin değerlendirmelerinden geçen yazılar, ayrıca intihal tespitinde kullanılan özel bir program aracılığıyla taranarak yazıların daha önce yayımlanıp yayımlanmadığına ve intihal içerip içermediğine dair tespite tabi tutulur. Bu bağlamda JADER için çalışma değerlendiren hakemlerin aşağıdaki etik sorumluluklara sahip olması beklenmektedir:
Dergiye gönderilen yazılar en az iki hakemin değerlendirmesinden geçer.
İki hakemden biri olumsuz kanaat belirttiği takdirde yazı üçüncü bir hakeme ya da son kararı vermesi için editöre yönlendirilir.
Değerlendirmeler tarafsız olmalıdır.
Hakemlik yapanlar mutlaka görüş bildirdikleri konunun uzmanı olmak zorundadır.
Hakemler araştırmayla, yazarlarla ve/veya araştırma fon sağlayıcılar ile çıkar çatışması içerisinde olmamalıdır.
Hakemler ilgili yayımlanmış ancak atıfta bulunulmamış eserleri belirtmelidirler.
Kontrol edilmiş makaleler gizli tutulmalıdır.
Gizlilik ilkesi gereği inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir. İnceledikleri çalışmaların sadece nihai versiyonlarını ancak yayınlandıktan sonra kullanabilir.
Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır. Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir.
Hakemler değerlendirmeyi yapıcı ve nazik bir dille yapmalıdır. Düşmanlık, iftira ve hakaret içeren aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmamalıdır.
Yazar(lar)ın herhangi bir kötüye kullanım durumunda (örn, intihal ya da benzer etik dışı faaliyetler) ilgili editörü hemen bilgilendirmeliler.
Hakemler değerlendirilen makale sahibinin tabi olduğu etik kurallara bağlı olmak ve bu kuralları titizlikle uygulamak durumundadır.
Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.
4. Yayıncının Etik Sorumlukları
Dergi Yönetim Kurulu, aşağıdaki etik sorumlulukların bilinciyle hareket etmektedir:
JADER herhangi bir şekilde yazarlardan ücret talep etmemektedir.
Editörler, JADER'e gönderilen çalışmaların tüm süreçlerinden sorumludur. Bu çerçevede ekonomik ya da politik kazançlar göz önüne alınmaksızın karar verici kişiler editörlerdir.
Bağımsız editör kararı oluşturulmasını taahhüt eder.
JADER, yayınlanmış her makalenin mülkiyet ve telif hakkını korur ve yayınlanmış her kopyanın kaydını saklama yükümlüğünü üstlenir.
Bununla birlikte veri tabanını internet üzerinden erişime açık tutar.
Editörlere ilişkin her türlü bilimsel suistimal, atıf çeteciliği ve intihalle ilgili önlemleri alma sorumluluğuna sahiptir.
5. İntihal Tespit Politikası
İntihal tespitinde intihal.net ve iThenticate programları aracılığıyla makalelerin daha önce yayımlanmamış olduğu ve intihal içermediği teyit edilir.
6. Etik Olmayan Bir Durumla Karşılaşırsanız
JADER’de yayınlanan bir makalede önemli bir hata ya da yanlışlık fark ettiğinizde ya da yukarıda bahsedilen etik sorumluluklar ve dışında etik olmayan bir davranış veya içerikle karşılaşırsanız lütfen jader@jd.org.tr / curebal@balikesir.edu.tr adresine e-posta yoluyla bildiriniz. Şikâyetler gelişmemiz için fırsat sağlayacağından şikâyetleri memnuniyetle karşılarız, hızlı ve yapıcı bir şekilde geri dönüş yapmayı amaçlarız.
Ücret Politikası
Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi yazarlardan herhangi bir ücret talep etmemektedir.
Dizinler
Dergi Kurulları
Bilimsel Yayın Koordinatörü
Baş Editör
1973 yılında Ünye - Ordu'da doğdu. İlk, orta ve lise eğitimini Bursa'daki farklı kurumlarda tamamladı. 1996 yılında Necatibey Eğitim Fakültesi Coğrafya Eğitimi Bölümü'nü tamamlayarak lisans derecesini aldı. 1999 yılında Yüksek Lisans, 2003 yılında ise Doktora eğitimini İstanbul Üniversitesi'nde bitirdi.
2004 yılında Dr. Öğretim Üyesi olarak Balıkesir Üniversitesi, Fen - Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü'nde çalışmaya başladı. 2005 - 2007 yılları arasında aynı fakültenin Dekan Yardımcılığı görevini yürüttü.
2010 yılında Doçentlik payesini aldı. 2015 yılında ise Profesör kadrosuna atandı. 2019 - 2021 yılları arasında bölüm başkanlığı yaptı.
Dr. Cürebal ulusal ve uluslararası 100'den fazla kitap, kitap bölümü, makale ve bildiri yayınladı. Araştırmacı jeomorfoloji, jeomorfolojik süreçler, ekoloji alanlarında çalışmalarına devam etmektedir.
Cürebal evli olup, bir kız çocuk babasıdır.
Editörler
1988 yılında Bozkır'da doğdu. 2010 yılında Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi mezun oldu. 2013 yılında Necmettin Erbakan Üniversitesi'nde Yüksek Lisans, 2018 yılında ise Doktora eğitimini İstanbul Üniversitesi'nde tamamladı. Halen Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Fiziki Coğrafya Anabilim Dalında Doç. Dr. olarak çalışmaktadır.
Dil Editörü
Mizanpaj Editörü
1994 yılında Beykoz/İstanbul'da doğdu. 2016'da İstanbul Üniversitesi, Coğrafya Bölümü'nü tamamlayarak lisans derecesini aldı. 2021'de İstanbul Üniversitesi, Coğrafya Anabilim Dalı’nda yüksek lisans derecesini aldı. 2025'de İstanbul Üniversitesi Coğrafya Anabilim Dalı’nda doktora derecesini aldı. . Araştırmacının ilgi alanları, Kıyı Jeomorfolojisi ve Uygulamalı Jeomorfolojidir.
Muhammed Mustafa ÖZDEL, Lisans eğitimini Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Coğrafya Bölümü’nde (2014-2018), Yüksek Lisans Eğitimini ise Nevşehir Hacıbektaş Veli Üniversitesi Coğrafya programında (2018-2020) tamamladı. Balıkesir Üniversitesi’nde İklim Değişikliğinin Zeytin Tarımına Etkisi üzerine yaptığı doktora teziyle doktora derecesini aldı. Özdel, uluslararası ve ulusal hakemli dergilerde yayımlanmış makaleler ve çeşitli kongre ve sempozyumlarda sunulan bildirilerle alanına katkı sağlamaktadır.
Danışma Kurulu
18 Ekim 1974 yılında Balıkesir’de doğdu. 1997'de İstanbul Üniversitesi, Coğrafya Bölümü’nden lisans derecesini aldı. İstanbul Üniversitesi, Fiziki Coğrafya Anabilim Dalı’nda 2000 yılında yüksek lisansını ve 2005 yılında doktora çalışmalarını tamamladı. 2010 yılında Fiziki Coğrafya Doçenti, 2015 yılında Professor oldu. 2012-2018 yılları arasında Ardahan Üniversitesi İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü’nde görev yaptı. 2013 yılında Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) tarafından Sosyal Bilimler (Coğrafya) alanında Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanı (GEBİP) ödülüne layık görüldü.
Geç Kuvaterner–Holosen dönemine odaklanan çalışmalarında, kıyı morfodinamiklerinin iklim değişimleri ve deniz seviyesi dalgalanmaları karşısındaki evrimini incelemektedir. Bu kapsamda, paleokıyı çizgileri, güncel ve relikt kumullar, eolinitler (fosil kumullar), yalıtaşları (fosil plajlar) ve denizel taraçalar gibi kıyı morfositlerinin fasiyes mimarilerine odaklanmakta; bu birimlerin çökelme ortamlarını mikrofosil analizleri, tane boyu dağılımları, XRF, XRD, SEM-EDX, manyetik duyarlılık ölçümleri ve çeşitli fizikokimyasal proksi analizleri aracılığıyla değerlendirmektedir. Stratigrafik birimlerin tarihlendirilmesinde TL, OSL ve AMS 14C yöntemlerinden yararlanmakta; yüzeyaltı yapıların belirlenmesinde ise ERT gibi jeofizik yöntemleri kullanmaktadır. Bu çalışmalarıyla, kıyı sistemlerinin doğal ve antropojenik etkilere verdiği tepkileri disiplinlerarası bir yaklaşımla yüksek çözünürlükte ortaya koymakta; bölgesel paleocoğrafik yeniden yapılanmalar ve kıyı evrimi üzerine bilimsel bilgi birikimine özgün katkılar sunmaktadır. Son yıllarda ise Türkiye’deki göller, akarsular ve kıyı sistemlerinde artan çevresel baskıları incelemekte; bu alanlardaki ekolojik riskleri multidisipliner yöntemlerle değerlendirmektedir.
Araştırma makaleleri Turkish Journal of Earth Sciences, Oceanological and Hydrobiological Studies, Environmental Forensics, Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, Geoheritage, Tectonophysics, Environmental Monitoring and Assessment, Quaternary International, Aeolian Research, Geodinamica Acta, Sedimentary Geology, Journal of Coastal Research, Quaternary Science Reviews, Geomorphology, Journal of Environmental and Engineering Geophysics, Geografiska Annaler Series A-Physical Geography, Zeitschrift für Geomorphologie ve Catena gibi alanın önde gelen dergilerinde yayınlanmıştır.
Lisans eğitimini İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümünde aldı ve 1982 yılında mezun oldu. Yüksek Lisansını İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Coğrafya Enstitüsü, Jeomorfoloji Anabilim Dalında, 1986 yılında, Doktora eğitimini; İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü, Jeomorfoloji Anabilim Dalında 1993 yılında tamamladı. 1984-1992 yıllarında madencilik ve inşaat sektöründe jeomorfolog olarak görev yaptı.
1992 yılında, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Fiziki Coğrafya Anabilim Dalında Araştırma Görevlisi olarak üniversiteye geçti. 2006 yılında fiziki coğrafya doçenti oldu ve 2012 yılında İstanbul üniversitesinde Profesör unvanı aldı. Halen İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Fiziki Coğrafya Anabilim Dalında öğretim üyesi olarak görevine devam etmektedir.
2015 yılında kurulan “Jeomorfoloji Derneği” nin kurucularından olup, Kurucu başkan olarak 2015—2019 (1. Dönem) ve 2019-2021 yıllarında (2. Dönem) dernek başkanlığı yaptı. Halen Jeomorfoloji Derneği 4. Dönem Yönetim Kurulu Başkanı görevini sürdürmektedir.
Trakya Üniversitesi, Doğal Afet Yönetimi Uygulama ve Araştırma Merkezi, Danışma Kurulu üyesidir.
Tezlerini tamamlayarak mezun olan 21 Yüksek Lisans ve 15 Doktora öğrencisine lisansüstü tez danışmanlığı yapmıştır.
Uygulamalı Coğrafya, Doğal Afetler ve Afet Yönetimi, Coğrafya Eğitimi, Öğrenci merkezli yapılandırmacı eğitim, Fiziksel Planlama, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Havza Yönetimi konularında; 6 adet özgün kitap, 16 Kitap bölümü, 12 adet Uluslararası makalesi, 31 adet uluslararası bildirisi, 48 adet ulusal hakemli dergide makalesi, 44 adet ulusal-uluslararası katılımlı bilimsel toplantılarda sunulmuş bildirisi, ”Doğal afetler” Ansiklopedi (Sosyal Bilimler Ansiklopedisi) maddesi yayınlanmıştır.
Yayınlanmış kitapları
• TUROĞLU, H. 2022. Magmatik Jeomorfoloji (Genel esaslar ve Türkiye’den örnekler), ISBN 978-975-368-766-9, Filiz Kitapevi, 318 sayfa, İstanbul.
• TUROĞLU, H. 2020. Coğrafi Bilgi Sistemlerinin Temel Esasları. Güncellenmiş 5. Baskı (İlk baskısı 2000 yılında yapıldı). ISBN 978–975–9060–51–0.
• TUROĞLU, H. 2011. Reconstructing the paleolanduse of Urartian period for Yoncatepe Archaeologic Site (Van, Turkey), ISBN 978–975–9060–84–8,
• TUROĞLU, H. 2011. Buzullar ve Buzul Jeomorfolojisi. ISBN 978–975–9060–82–4
• TUROĞLU, H. ve Özdemir, H. 2005. Bartın'da Sel ve Taşkınlar; Sebepler, Etkiler, Önleme ve Zarar Azaltma Önerileri, ISBN 975–9060–04–3,
• TUROĞLU, H. 2005. Trabzon-Sarp Arası Karadeniz Aklanı Doğal Ortam Özellikleri ve İnsan, ISBN 975–270–767-X.
Prof. Dr. Murat TÜRKEŞ
Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu ve Fizik Bölümü (Yarı Zamanlı) Öğretim Üyesi;
TEMA Vakfı Bilim Kurulu Üyesi
Troia Vakfı Mütevelli Heyeti Üyesi
TEMA Vakfı Mütevelli Heyeti Üyesi
Jeomorfoloji Derneği Üyesi
(Lisans ve Yüksek Lisans: Fiziki Coğrafya ve Jeoloji; Doktora: Klimatoloji ve Meteoroloji)
PROF. DR. MURAT TÜRKEŞ'İN ÖZGEÇMİŞİ
23 Haziran 1957’de Hakkâri’de doğdu.
1981 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Fiziki Coğrafya ve Jeoloji Kürsüsü’nden mezun oldu. Yüksek lisansını aynı kürsüde, Doktorasını İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Coğrafya Enstitüsü Klimatoloji ve Meteoroloji Bilim Dalı’nda yaptı. Aralık 2007’de Fiziki Coğrafya alanında Profesör unvanını aldı. Aralık 1981- Mayıs 2004 döneminde Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nde ve Mayıs 2004 – Şubat 2013 döneminde bir üniversitede görev yaptıktan sonra emekli oldu.
2013-2015 döneminde ODTÜ İstatistik Bölümü Bağlantılı Öğretim Üyesi olarak görev yaptı. 2015 yılından beri Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu ve Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yarı Zamanlı Öğretim Üyesi olarak görev yapmaktadır.
İklim Değişikliği ve Değişkenliği; Kuraklık, Arazi Bozulumu ve Çölleşme; Küresel Klimatoloji ve İklim Dinamiği; Hidroklimatoloji; Sinoptik Meteoroloji/Klimatoloji ve Uygulamaları; Biyocoğrafya; Biyoklimatoloji; Orman Yangınları Meteorolojisi ve Klimatolojisi; Doğal Afetler ve Afet Risk Yönetimi, Etkilenebilirlik ve Risk Çözümlemeleri; Kuraklık ve Su Yönetimi; Gıda Güvenliği; İklim ve Çevre Diplomasisi, vb. alanlarda yurt içinde ve dışında yayımlanmış makale, bildiri, kitap ve kitap bölümleri var.
Türkiye’yi 1990 yılından beri iklim değişikliği, kuraklık, çölleşme, iklim ve çölleşme diplomasisi, geleneksel tarım ve gıda güvenliği vb. konularda bölgesel ve hükümetlerarası bilimsel ve teknik çalışmalar, çalıştay/sempozyum ve taraflar konferansı toplantılarında (ör. İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi) temsil etmekte; ulusal ve uluslararası projelerde bilim uzmanı ve danışman olarak görev yapmaktadır.
Uzun yıllardan beri, Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) Başyazar, Katkı Veren Yazar, Hakem Editörü ve Hakemlerindendir. IPCC çalışmalarına, öncekilere ek olarak, 2019’da tamamlanan İklim Değişikliği ve Arazi Özel Raporu’nun Çölleşme Bölümü’nün baş yazarlarından, aynı raporun Teknik Terimler Sözlüğü ve Kuraklık Kutusu’nun yazarlarından; 2021-2022’de tamamlanan 6. Değerlendirme Raporu 1. Çalışma Grubu 12. Bölümünün Hakem Editörlerinden ve 5 ayrı bölümün hakemlerinden biri olarak katkı sağladı. Son olarak, Birleşmiş Milletler Çölleşme Sözleşmesi (UNCCD) Hükümetlerarası Kuraklık Çalışma Gurubuna (IWG) 2022 yılında seçildi. 2024 yılı sonuna kadar çalışacak olan IWG’ye, UNCCD Kuzey Akdeniz Eki’nde yer alan Türkiye’yi temsilen katkı verecektir.
Prof.Dr.Hakan Yiğitbaşıoğlu’nun özgeçmişi
1980 yılında girdiği AÜ Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Fiziki Coğrafya ve Jeoloji Kürsüsü’nden 1984 yılında mezun oldu. Aynı fakültede 1987 yılında Yüksek Lisansını 1993 yılında ise doktorasını tamamladı. 1999 yılında Doçent, 2005 yılında ise Profesör ünvanını aldı. 2007 – 2010 yılları arasında Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dekan Yardımcısı ve Coğrafya Bölüm Başkanı olarak idari görevde bulundu. Farklı üniversitelerden yabancı bilim insanları ile 1994 yılından günümüze kadar Türkiye’nin değişik yerlerinde ortak projelerde çalıştı. Başlıca ilgi alanları Jeomorfoloji, Paleocoğrafya, Jeoarkeoloji ve Çevre Sorunlarıdır. Yayınlanmış 3 kitabı ve çok sayıda makalesi ile bildirisi bulunmaktadır.
Lisans eğitimini Ege Üniversitesi Coğrafya Bölümünde 1986 yılında tamamladı. Ardından İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Coğrafya Enstitüsü Jeomorfoloji Anabilim Dalında 1988 yılında yüksek lisansını tamamladı. Bir süre özel sektörde jeomorfolog olarak çalıştı. 1990 yılında Ege Üniversitesi Coğrafya Bölümünde Araştırma Görevlisi olarak göreve başladı. Doktorasını Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Fiziki Coğrafya programında 2002 yılında tamamladı. Aynı bölümde doçent ve profesör oldu. Halen aynı bölümde bölüm başkanı olarak görev yapmaktadır. Fiziki coğrafyanın çeşitli alanlarında 100'den fazla makalesi ve bildirisi bulunmaktadır.
Prof. Dr. Tuncer Demir lisans eğitimini 1983-1987 yılları arasında Atatürk Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü’nde tamamladı. Ardından 1993 yılında Harran Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi’nde Araştırma Görevlisi olarak görevine başladı. Aynı yıl Milli Eğitim Bakanlığı bursu ile Yüksek Lisans eğitimini tamamlamak üzere İngiltere’ye gitti ve University of Wales, Swansea, Department of Geography, Fiziki Coğrafya alanında 1993-1996 arasında eğitimini tamamladı. Doktora eğitimini ise University of Durham, Geography Department, Fiziki Coğrafya alanında 2000 yılında İngiltere’de tamamladı. 2001-2006 yılları arasında Harran Üniversitesi Coğrafya Bölümü’nde Yardımcı Doçent olarak görev yaptı. 2006 yılında Doçentlik ve 2011 yılında da Profesörlük unvanına yine Harran Üniversitesi Coğrafya Bölümü’nde hak kazandı. 2015 yılından beri Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü’nde görevini sürdürmektedir. 2003-2015 yılları arasında sırasıyla Harran Üniversitesi Hilvan Meslek Yüksekokulu, Şanlıurfa Meslek Yüksekokulu ve Şanlıurfa Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu’nda müdürlük görevi yapmıştır. 2016 yılından beri Akdeniz Üniversitesi Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü müdürü olarak görev yapmaktadır. 2017 yılında Jeopark Belediyeler Birliği- Kula-Salihli UNESCO Global Jeoparkı koordinatörü olarak atanmış ve görevine devam etmektedir. Ayrıca 2018 yılı itibariyle, UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Jeolojik Miras ve Jeopark İzleme Grubu Üyesi olarak görevini sürdürmektedir.
1967 Bursa Karacabey doğumlu olan Soykan, Uludağ Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Coğrafya Öğretmenliği bölümünü 1988 yılında bitirdi. 1991 yılında İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Fiziki Coğrafya Anabilim Dalı’nda Yüksek Lisansını ve 1994 yılında da Doktorasını tamamladı. 1990 yılında Uludağ Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi’nde Araştırma Görevlisi olarak göreve başlayan Soykan, 1995 yılında Balıkesir Üniversitesi’nde Öğretim Üyesi oldu. 2006 yılında doçentliğini alan Soykan, 2012 yılında da profesör oldu. 1995-1997 yılları arasında Çevre Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdür Yardımcılığı, 1997–2000 yılları arasında ise Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdür Yardımcılığı görevlerinde bulundu. 2000-2007 yılları arasında Dursunbey Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü ve Balıkesir Üniversitesi Senatosu Üyeliği yaptı. 2011-2012 yıllarında Balıkesir Üniversitesi Sürekli Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü görevini yürüttü. Yurtiçinde ve yurtdışında çok sayıda bilimsel toplantıya katılan Soykan’ın yayımlanmış makalelerinin yanı sıra, kitap bölümü yazımı ve editörlükleri bulunmaktadır. Çok sayıda ulusal ve uluslararası proje ile bilimsel toplantıların organizasyonlarında görev aldı. Soykan, 2002–2006 yılları arasında Balıkesir TEMA İl Temsilcisi olarak görev yaptı. Halen BAÜN Fen-Edebiyat Fakültesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapan Soykan, evli ve bir kız çocuk sahibi olup, İngilizce bilmektedir.