Sülüklü Göl Heyelanı ve Sülüklü Göl’ün (Gerger/Adıyaman) Oluşumu

The thrust belt located along the northern margin of the Arabian Plate represents an area where mass movements particularly large-scale landslides are widely observed. Located in this belt, Adıyaman Province is among the regions in Southeastern Anatolia where landslides are most frequently encountered. The Sülüklü Lake landslide is situated in the Middle Euphrates Section of the Southeastern Anatolian Region, within the administrative boundaries of the Gerger District of Adıyaman Province. It is located in the northwestern part of the Çifthisar Stream Basin, a tributary of the Euphrates River, and on the southern slope of the Gördük Mountains. There are numerous paleo- and active landslides in the Çifthisar Basin. However, the Sülüklü Lake landslide differs from the others due to its large size and the presence of a lake at its base. This study aims to reveal the Sülüklü Lake landslide and the formation of Sülüklü Lake, and to determine the factors influencing the occurrence of the landslide. Within this framework, the lake area was investigated through field surveys conducted at different times and evaluated in terms of geomorphology, lithology, and tectonics. The development of the site was examined together with its surrounding area. The Sülüklü Lake landslide is a large-scale paleo-landslide. carbonate blocks detached due to preparatory and triggering factors slid downslope over the underlying Koçali Mélange, showing rotational movement and locally developing a reverse dip, which led to the formation of concave depressions. Because carbonate rocks occur in the upper parts of the displaced masses, the primary depressions formed by the landslide were later modified by karstic processes. The Sülüklü Lake formed as a result of deformation and impoundment of the displaced material in front of the landslide scarp. The present shape of the lake reflects the post-landslide karstification of the primary depression. The findings indicate that the Sülüklü Lake landslide represents a large paleo-landslide, characterised as a rock slide in terms of material type, and that it developed through multiple rotational sliding processes. The primary depressions formed by the landslide were later modified by karstic processes, and Sülüklü Lake occupies one of these depressions.

Arap Levhasının kuzey kenarında yer alan bindirme kuşağı, kütle hareketleri ve özellikle heyelanların yoğun görüldüğü alanlardır. Burada Adıyaman ili Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi içerisinde heyelanların görüldüğü illerin başında gelir. Araştırmaya konu olan Sülüklü Göl heyelanı, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin Orta Fırat Bölümü’nde, Adıyaman ilinin Gerger ilçesi sınırları içerisinde Fırat Nehri’nin bir kolu olan Çifthisar Çayı Havzası’nın kuzeybatısında ve Gördük Dağları’nın güney yamacında yer almaktadır. Çifthisar Havzası’nda çok sayıda paleo ve güncel heyelan bulunur. Ancak Sülüklü Göl heyelanı, gerek boyutları gerekse tabanında bir göl bulundurması nedeniyle diğer heyelanlardan farklı bir yere sahiptir. Bu araştırmada Sülüklü Göl heyelanı ve sülüklü gölün oluşumunun ortaya konulması, heyelanın oluşumu üzerinde etkili olan faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda araştırma alanı muhtelif zamanlarda gerçekleştirilen arazi çalışmalarıyla jeomorfoloji, litoloji ve tektonik açıdan incelenmiş, heyelanın oluşumunu etkileyen faktörler değerlendirilmiş ve gölün oluşumu çevresi ile birlikte ele alınmıştır. Sülüklü Göl Heyelanı, geniş ölçekli bir paleo heyelandır. Sülüklü Göl Heyelanı’nı oluşturan hazırlayıcı ve tetikleyici faktörler sonucunda yerinden kopan karbonat blokları, alttaki geçirgenliği düşük olan Koçali Karmaşığı üzerinde yamaç yönünde ters eğim kazanıp dönerek aşağıya doğru kaymış ve içbükey depresyonlar meydana getirmiştir. Kayan kütlelerin en üst kısmında karbonatlı kayaçların bulunması nedeniyle, heyelan neticesinde meydana gelen asli depresyonlar karstik süreçlerle şekillenmiştir. Sülüklü göl de heyelan aynası önünde veya gövdesinde kayan malzemenin çarpılmasına bağlı oluşmuştur. Göl, günümüzdeki şeklini heyelana bağlı oluşan asli depresyonun daha sonra karstik süreçlerle şekillenmesi ile almıştır. Araştırma sonucunda Sülüklü Göl Heyelanı’nın oldukça büyük bir paleo heyelan olduğu, malzeme türü açısından kaya kayması özelliği taşıdığı, heyelanın çoklu rotasyonel kayma şeklinde meydana geldiği, heyelan neticesinde meydana gelen asli depresyon içerisine yerleşen Sülüklü Göl’ün karstik süreçlerle şekillendiği ve günümüzdeki şeklini aldığı belirlenmiştir.