Araştırma Makalesi

Edirne’de Şehirsel Gelişimin Doğal Drenaj Sistemi Üzerindeki Etkileri ve Sonuçları

Sayı: 17 10 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Edirne’de Şehirsel Gelişimin Doğal Drenaj Sistemi Üzerindeki Etkileri ve Sonuçları

Öz

Tarihsel kayıtlar göstermiştir ki Edirne (Türkiye) geçmişten günümüze sel ve taşkınlardan daima zarar görmüştür. Ancak dikkat çekici olan; sel ve taşkınların köken ve oluşum şeklinin çeşitleniyor olmasıdır. Edirne’de toplum yaşamını olumsuz etkileyen, ekonomik sosyal kayıplara neden olan Meriç Nehri ve onun kolları olan Tunca ve Arda nehirlerinin akım özelliklerine bağlı akarsu sel ve taşkınları olmuştur. Edirne’de akarsu sel ve taşkınlarının yanı sıra, son 25 yıldan bu yana, sıklık ve şiddetleri giderek artan şehir sel ve taşkınları da eklenmiştir. Bu çalışmada Edirne’de meydana gelen şehir sel ve taşkınlarının nedenleri, oluşum mekanizmalarının açıklanması, geleceğe yönelik öngörü ve önerilerin yapılması amaçlanmıştır. Araştırma sırasında Edirne’de meydana gelen sel ve taşkınlar tarihsel kayıtlarda incelenmiş, Edirne Şehir merkezine ait yüksek yersel çözünürlüklü topografik veri ve 1/1000 ölçekli halihazır harita Belediye’den temin edilmiş, mekânsal analizler için CBS teknolojileri kullanılmıştır. Klimatik değerlendirmeler için Edirne Meteoroloji İstasyonunun günlük ortalama sıcaklık ve toplam yağmur yağışı rasatları MGM den temin edilerek analiz edilmiştir. Edirne şehri son birkaç 10 yıldan bu yana büyük bir hızla tarihi şehir merkezinin güneydoğu istikametindeki yamaçlar ve Meriç Nehri taşkın düzlüğü üzerinde yayılarak alansal büyümüştür. Şehirleşme ve ilgili yapılaşmalar; kuzeydeki yüksek sahalardan kaynağını alan ve güney yönünde Meriç Nehri kanalına doğru akışa sahip akarsuları dikine kesen projeler olmuştur. Bu durum; yağmur ile gelen suyun yüzeysel akış için doğal akım yönü ve akım birikimi yapısını değiştirerek, doğal yüzeysel akışa engelleyen antropojenik setler olarak çalışmaktadır. Sağanak yağışın frekansı ve şiddetinin giderek daha fazla olacağı, Edirne şehrinin bu yeni yerleşim alanının mevcut altyapı ve üst yapı özellikleri aynı kaldıkça gelecekte daha fazla şehir sel ve taşkınına neden olacağı öngörülmektedir. Edirne şehrinin şehir seli ve taşkınlarından korunması, ya da daha az zarar görmesi için mevcut yeni yerleşim alanlarında yüzeysel suyun akışını kolaylaştıracak projelerin hayata geçirilmesi, yeni yapılaşmalara açılmakta olan alanlarda doğal akım birikimi ve akım yönlerinin dikkate alınarak yüzeysel akışı engellemeyecek, aksine müsaade edecek drenaj sistemi dikkate alınarak üstyapı ve altyapı projelerinin uygulanması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sel ve Taşkın, Şehirsel Gelişim, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Mekansal Analiz, Edirne

Kaynakça

  1. AFAD Rapor (2025). 2024 Yılı Afet ve Acil Durum İstatistik Raporu, T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı
  2. Avci, V., & Ünsal, Ö. (2023). A morphometric approach to Bozkurt (Kastamonu-Türkiye) flood. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 9(2), 216-239. https://doi.org/10.21324/dacd.1210797
  3. Bayazıt, Y. (2021). Bilecik ilindeki şehirleşmenin taşkın riski üzerindeki etkilerinin araştırılması. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 8(1), 217-227. https://doi.org/10.35193/bseufbd.877539
  4. Bayazıt, Y., Koç, C., & Bakış, R. (2021). Urbanization impacts on flash urban floods in Bodrum Province, Turkey. Hydrological Sciences Journal, 66(1), 118-133. https://doi.org/10.1080/02626667.2020.1851031
  5. Bayrakdar, C., Döker, M. F., & Keserci, F. (2020). Polyelerde hatalı arazi kullanımların sebep olduğu afetlere bir örnek: 31 Ocak 2019 Kayaköy Polyesi taşkını. Journal of Geography, (41), 109-128. https://doi.org/10.26650/JGEOG2020-0046
  6. Bilici, Ö. E., & Everest, A. (2016). 29 Aralik 2016 Mersin Selinin Meteorolojik Analizi Ve Iklim Değişikliği Bağlantisi, Doğu Coğrafya Dergisi, 22(38), 227-250. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.294027
  7. Binici, F., & Aksoy, T. (2022). Şehirleşmenin Taşkin Üzerindeki Etkisi. GSI Journals Serie C: Advancements in Information Sciences and Technologies, 5(1), 64-76. https://izlik.org/JA48NW87GE
  8. Bitek D, Uludağ M, Kaya MA. (2022). Edirne’nin Kentsel Gelişiminin Sel/Su Baskınlarındaki Etkisi: 2018 Edirne Seli. Afet Sempozyumu 20-22 Nisan 2022, Bildiriler Kitabı, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, Sayfa: 833-848, ISBN 978-605-01-1543-7. https://www.tmmob.org.tr/sites/default/files/afetbildiriler.pdf
  9. Bitek, D. (2025). Edirne İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP), Aşamaları ve Edirne İlinin Afet Riskleri, M. Uludağ & D. Bitek (Ed) içinde, Edirne Afetlere Hazırlanıyor, Edirne, Trakya Üniversitesi Yayınevi, sayfa: 97-130, Edirne.
  10. Canpolat, E., Dinç, Y., Usun, Ç. F., & Geçen, R. (2020). 25.09. 2014 tarihinde Erzin Ilıcalarda (Hatay) meydana gelen sel ve taşkının oluşumunda coğrafi faktörlerin değerlendirilmesi. Coğrafya Dergisi, (41), 129-146. https://doi.org/10.26650/JGEOG2020-0048

Kaynak Göster

APA
Bitek, D., Uludağ, M., & Turoglu, H. (2026). Edirne’de Şehirsel Gelişimin Doğal Drenaj Sistemi Üzerindeki Etkileri ve Sonuçları. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 17. https://doi.org/10.46453/jader.1972371
AMA
1.Bitek D, Uludağ M, Turoglu H. Edirne’de Şehirsel Gelişimin Doğal Drenaj Sistemi Üzerindeki Etkileri ve Sonuçları. JADER. 2026;(17). doi:10.46453/jader.1972371
Chicago
Bitek, Deniz, Musa Uludağ, ve Hüseyin Turoglu. 2026. “Edirne’de Şehirsel Gelişimin Doğal Drenaj Sistemi Üzerindeki Etkileri ve Sonuçları”. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, sy 17. https://doi.org/10.46453/jader.1972371.
EndNote
Bitek D, Uludağ M, Turoglu H (01 Ağustos 2026) Edirne’de Şehirsel Gelişimin Doğal Drenaj Sistemi Üzerindeki Etkileri ve Sonuçları. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi 17
IEEE
[1]D. Bitek, M. Uludağ, ve H. Turoglu, “Edirne’de Şehirsel Gelişimin Doğal Drenaj Sistemi Üzerindeki Etkileri ve Sonuçları”, JADER, sy 17, Ağu. 2026, doi: 10.46453/jader.1972371.
ISNAD
Bitek, Deniz - Uludağ, Musa - Turoglu, Hüseyin. “Edirne’de Şehirsel Gelişimin Doğal Drenaj Sistemi Üzerindeki Etkileri ve Sonuçları”. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi. 17 (01 Ağustos 2026). https://doi.org/10.46453/jader.1972371.
JAMA
1.Bitek D, Uludağ M, Turoglu H. Edirne’de Şehirsel Gelişimin Doğal Drenaj Sistemi Üzerindeki Etkileri ve Sonuçları. JADER. 2026. doi:10.46453/jader.1972371.
MLA
Bitek, Deniz, vd. “Edirne’de Şehirsel Gelişimin Doğal Drenaj Sistemi Üzerindeki Etkileri ve Sonuçları”. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, sy 17, Ağustos 2026, doi:10.46453/jader.1972371.
Vancouver
1.Deniz Bitek, Musa Uludağ, Hüseyin Turoglu. Edirne’de Şehirsel Gelişimin Doğal Drenaj Sistemi Üzerindeki Etkileri ve Sonuçları. JADER. 01 Ağustos 2026;(17). doi:10.46453/jader.1972371