Yayın Etiği ve Yayın Kötüye Kullanımı Bildirimi
Journal of Apitherapy and Nature (JAN), bilimsel yayıncılıkta yayın etiği ve akademik dürüstlüğün en yüksek standartlarını korumayı taahhüt eder. Dergi, Yayın Etiği Komitesi (COPE: Committee on Publication Ethics), Dünya Tıp Editörleri Birliği (WAME: World Association of Medical Editors) ve Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Komitesi (ICMJE: International Committee of Medical Journal Editors) tarafından belirlenen uluslararası etik ilke ve yönergeleri benimsemektedir. Dergiye gönderilen makalelerin hazırlanması, değerlendirilmesi ve yayımlanması süreçlerinde yer alan tüm yazarların, hakemlerin ve editörlerin bu etik standartlara uyması beklenmektedir. COPE tarafından yayımlanan etik yönergelerin tam metnine şu adresten erişilebilir: https://publicationethics.org/
İnsan ve Hayvan Araştırmaları Etiği
İnsan katılımcıları içeren çalışmalar uluslararası kabul görmüş etik standartlara uygun olarak yürütülmeli ve bu araştırmalar Helsinki Bildirgesi’nde belirtilen etik ilkelere uygun olmalıdır. Helsinki Bildirgesi’nin tam metnine şu adresten erişilebilir: https://www.wma.net/what-we-do/medical-ethics/declaration-of-helsinki/
Etik kurul onayı gerektiren çalışmalar için yazarların ilgili etik kuruldan veya kurumsal inceleme kurulundan (Institutional Review Board) onay almaları zorunludur. Etik kurulun adı, onay tarihi ve onay numarası makalede açıkça belirtilmelidir. Gerekli görüldüğü durumlarda editörlük etik kurul onayına ilişkin belgeleri talep edebilir. Etik kurul onayı aşağıdaki çalışmalar dahil olmak üzere ancak bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla aşağıdaki durumlarda gereklidir:
• İnsan katılımcıları içeren anket veya mülakat çalışmaları
• Klinik araştırmalar
• Hayvan deneyleri
• Kişisel veri içeren biyomedikal çalışmalar
• Kişisel veya hassas veriler içeren çalışmalar
Editörlerin Sorumlulukları
Editörler gönderilen makaleleri yalnızca akademik değerleri temelinde değerlendirir. Editoryal kararlar aşağıdaki ölçütlere dayanır:
• Çalışmanın özgünlüğü
• Alana bilimsel katkısı
• Yöntemsel sağlamlığı
• Sunumun açıklığı ve kalitesi
• Derginin amaç ve kapsamına uygunluğu
Editoryal kararlar yazarların ırkı, cinsiyeti, dini inancı, vatandaşlığı veya politik görüşlerinden bağımsız olarak verilir. Editörler hakem değerlendirme sürecinin adil, tarafsız ve zamanında yürütülmesini sağlamakla sorumludur. Ayrıca olası çıkar çatışmalarını yönetmeli ve hakemlerin uygun uzmanlık alanlarına göre seçilmesini sağlamalıdır. Editörler gönderilen makalelerin gizliliğini korumakla yükümlüdür ve makalelere ilişkin bilgileri sorumlu yazar, hakemler ve değerlendirme sürecinde yer alan editoryal personel dışında kimseyle paylaşamaz.
Hakemlerin Sorumlulukları
Journal of Apitherapy and Nature dergisinde değerlendirme süreci çift kör hakemlik sistemi ile yürütülmektedir. Hakemler makaleleri objektif bir şekilde değerlendirmeli ve yapıcı, bilimsel geri bildirim sağlamalıdır. Hakem raporlarında kişisel eleştirilerden kaçınılmalı ve profesyonel bir dil kullanılmalıdır. Hakemler kendilerine gönderilen tüm makaleleri gizli belgeler olarak değerlendirmeli ve editörün izni olmadan başkalarıyla paylaşmamalı veya tartışmamalıdır. Hakemler herhangi bir çıkar çatışması tespit ederlerse veya makaleyi değerlendirmek için yeterli uzmanlığa sahip olmadıklarını düşünürlerse, editörü bilgilendirerek hakemlik davetini reddetmelidir. Hakemlik sürecinde elde edilen bilgiler gizli tutulmalı ve kişisel çıkar sağlamak amacıyla kullanılmamalıdır.
Yazarların Sorumlulukları
Yazarlar gönderdikleri çalışmanın tamamen özgün olduğunu ve daha önce başka bir yerde yayımlanmadığını garanti etmekle sorumludur. Dergiye gönderilen makaleler aynı anda başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmamalıdır. Yazarlar başkalarının çalışmalarına uygun şekilde atıf yapmalı ve doğru kaynak göstermelidir. Yazar olarak listelenen tüm kişiler araştırmaya önemli katkıda bulunmuş olmalıdır. Çalışmaya önemli katkı sağlamayan kişiler yazar olarak gösterilmemelidir. Yazarlar makalede sunulan verilerin doğruluğundan sorumludur ve hakemlik süreci sırasında gerekli görülmesi halinde ham verileri sunmaları talep edilebilir. Yazarlar araştırmanın yorumlanmasını etkileyebilecek her türlü olası çıkar çatışmasını beyan etmelidir. Yayınlanmış bir makalede önemli bir hata tespit edilmesi durumunda sorumlu yazar editörü derhal bilgilendirmeli ve makalenin düzeltilmesi veya geri çekilmesi sürecinde iş birliği yapmalıdır.
Yayıncının Sorumlulukları
Derginin yayıncısı bilimsel bilginin açık erişim yoluyla yaygınlaştırılmasını desteklemektedir. Dergide yayımlanan tüm makaleler abonelik veya ödeme gerektirmeksizin okuyucuların erişimine açıktır. Yayıncı editoryal bağımsızlığı garanti eder ve editör kurulunun yüksek etik yayıncılık standartlarını sürdürmesini destekler.
Makale Geri Çekme Politikası
Journal of Apitherapy and Nature, bilimsel kayıtların bütünlüğünü korumayı taahhüt eder. Yayınlanan makaleler aşağıdaki durumlarda geri çekilebilir:
• Ciddi bilimsel hatalar veya yanıltıcı bulgular
• Veri uydurma veya veri manipülasyonu
• İntihal veya diğer etik ihlaller
• Mükerrer yayın
• Telif hakkı ihlali
• Araştırma veya yayın etiği ihlalleri
Geri çekilen makaleler dergi arşivinden kaldırılmaz. Bunun yerine makale açıkça “Retracted Article” olarak işaretlenir ve geri çekme nedeni kamuya açıklanır. Geri çekme işlemleri COPE tarafından belirlenen yönergelere uygun olarak yürütülür. COPE geri çekme rehberi: https://publicationethics.org/retraction-guidelines
Düzeltme ve Erratum Politikası
Yayın sonrası tespit edilen hatalar resmi düzeltme bildirimleri aracılığıyla giderilebilir. Yayımlanan düzeltmeler orijinal makale ile kalıcı olarak ilişkilendirilir ve derginin kalıcı akademik kaydının bir parçası olarak saklanır. İki tür düzeltme uygulanabilir:
Erratum: Yayın sürecinde dergi veya yayıncı tarafından oluşan hatalar için yayımlanır.
Corrigendum: Yazarlar tarafından yapılan hatalar için yayımlanır.
Açık Erişim Politikası
Journal of Apitherapy and Nature tamamen açık erişimli bir dergidir. Dergide yayımlanan tüm makaleler okuyuculara herhangi bir abonelik ücreti olmaksızın serbestçe sunulmaktadır. Dergi, bilimsel araştırmaların açık erişim yoluyla paylaşılmasının bilginin küresel ölçekte yayılmasına katkı sağladığı ilkesini desteklemektedir.
Yayın Ücreti Politikası
Dergi, makale gönderimi, hakem değerlendirme süreci veya yayın için herhangi bir ücret talep etmemektedir. Yazarların yayın sürecinin hiçbir aşamasında makale işlem ücreti (APC) ödemesi gerekmemektedir. DOI ataması, dizgi düzenlemesi ve teknik yayın süreçleri dahil olmak üzere tüm editoryal ve yayın hizmetleri ücretsiz olarak sağlanmaktadır.
Yapay Zekâ (AI) ve Yapay Zekâ Destekli Teknolojiler Politikası
Journal of Apitherapy and Nature, yapay zekâ (AI) ve yapay zekâ destekli teknolojilerin hızla geliştiğini kabul etmekte ve bu araçların bilimsel makalelerin hazırlanması sürecinde kullanılabileceğini öngörmektedir. Dergi, bu teknolojilerin kullanımında şeffaflık, sorumluluk ve akademik dürüstlüğü sağlamak amacıyla aşağıdaki ilkeleri benimsemektedir.
1. Politikanın Kapsamı:
Bu politika, makale yazım sürecinde kullanılan üretken yapay zekâ ve yapay zekâ destekli teknolojileri kapsamaktadır. Araştırmanın bir parçası olarak kullanılan veri analizi, modelleme, görüntü işleme veya biyoinformatik gibi yapay zekâ tabanlı bilimsel yöntemler bu kapsamın dışındadır. Bu tür yöntemler kullanıldığında, makalenin Yöntemler (Methods) bölümünde açık ve ayrıntılı şekilde açıklanmalıdır.
2. Makale Hazırlama Sürecinde Yapay Zekâ Kullanımı:
Yazarlar yapay zekâ destekli araçları yalnızca sınırlı amaçlarla kullanabilir. Bunlar: Dil ve anlatımın iyileştirilmesi, yazım ve dilbilgisi düzeltmeleri ve biçimlendirme ve stil düzenlemeleri. Bu araçların kullanımı mutlaka insan denetimi altında gerçekleştirilmelidir. Yazarlar yapay zekâ tarafından üretilen içeriğin doğruluğunu ve bilimsel tutarlılığını dikkatle kontrol etmek ve gerekli düzenlemeleri yapmakla sorumludur. Yapay zekâ sistemleri yazar veya ortak yazar olarak gösterilemez ve bilimsel kaynak olarak atıf verilemez. Yazarlık, bilimsel katkı, sorumluluk ve hesap verebilirlik gerektirir ve bu nitelikler yalnızca insan araştırmacılara atfedilebilir.
3. Yapay Zekâ Kullanımının Beyanı:
Makale hazırlanırken, bir kısmının veya tamamının hazırlanmasında ChatGPT, Gemini, Copilot, Claude veya benzeri üretken yapay zekâ araçları kullanılmışsa bu durum makalede açıkça belirtilmelidir. Yalnızca temel yazım, dilbilgisi veya noktalama kontrolü gibi rutin dil düzenlemeleri için kullanılan araçların beyan edilmesi gerekmez.
Beyan metni kaynakça bölümünden önce aşağıdaki formatta verilmelidir:
Makale yazım sürecinde yapay zekâ ve yapay zekâ destekli teknolojilerin kullanımı hakkında beyan
Bu çalışmanın hazırlanması sırasında yazar(lar) [ARAÇ / HİZMET ADI] aracını [KULLANIM AMACI] için kullanmıştır. Bu aracın kullanımından sonra yazar(lar) metni eleştirel olarak gözden geçirmiş, gerekli düzenlemeleri yapmış ve makalenin tüm içeriği için tam sorumluluk üstlenmiştir.
Makale hazırlanırken herhangi bir yapay zekâ aracı kullanılmadıysa bu beyanın eklenmesi gerekli değildir.
4. Yazar Sorumluluğu ve Editoryal Denetim:
Yazarlar makalede yer alan tüm içeriğin doğruluğundan, özgünlüğünden ve bilimsel bütünlüğünden tamamen sorumludur. Editörler ve hakemler, yapay zekâ kullanımının uygunsuz veya aşırı olduğu yönünde şüphe oluşması durumunda açıklama talep edebilir. Gerekli görülmesi halinde editörlük ofisi revizyon talep edebilir, değerlendirme sürecini askıya alabilir veya makalenin geri çekilmesi dahil uygun editoryal işlemleri uygulayabilir.
5. Politikanın Güncellenmesi:
Yapay zekâ teknolojilerinin hızla gelişmesi nedeniyle Journal of Apitherapy and Nature bu politikayı gerektiğinde güncelleme hakkını saklı tutar. Yazarlar makale gönderimi sırasında yürürlükte olan en güncel politika metnine uymakla yükümlüdür.
Hakem Değerlendirme Süreci (Peer Review Process)
Journal of Apitherapy and Nature (JAN)’a gönderilen tüm makaleler, yayımlanan araştırmaların bilimsel kalitesini, özgünlüğünü ve alana katkısını güvence altına almak amacıyla titiz bir hakem değerlendirme sürecinden geçirilir.
Ön Editoryal İnceleme:
Makale gönderildikten sonra ilk olarak editörlük ofisi tarafından derginin amaç ve kapsamına uygunluk, yazım kuralları ve etik standartlara uyum açısından ön değerlendirmeye tabi tutulur. Bu kriterleri karşılamayan makaleler dış hakem değerlendirmesine gönderilmeden yazarlara iade edilebilir.
Çift Kör Hakemlik:
Dergide çift kör hakemlik sistemi uygulanmaktadır. Bu sistemde değerlendirme süreci boyunca hem yazarların hem de hakemlerin kimlik bilgileri gizli tutulur. Bu yaklaşım, gönderilen makalelerin tarafsız ve objektif biçimde değerlendirilmesini sağlar.
Hakem Değerlendirmesi:
Ön incelemeyi geçen makaleler, ilgili alanda uzman en az iki bağımsız hakeme gönderilir. Hakemler makaleyi aşağıdaki ölçütlere göre değerlendirir:
• Araştırmanın özgünlüğü ve yenilik değeri
• Bilimsel önemi ve alana katkısı
• Yöntemsel sağlamlığı ve geçerliliği
• Sunumun açıklığı ve düzeni
• Derginin amaç ve kapsamına uygunluğu
Editoryal Karar:
Hakem raporları doğrultusunda editör aşağıdaki kararlardan birini verebilir:
• Makalenin kabulü (Accept)
• Küçük düzeltme talebi (Minor revision)
• Büyük düzeltme talebi (Major revision
• Makalenin reddi (Reject)
Makalenin yayımlanmasına ilişkin nihai karar editöre aittir.
Revizyon Süreci:
Revizyon talep edildiğinde, yazarların hakem yorumlarına yanıt vererek makalenin düzeltilmiş versiyonunu belirlenen süre içinde göndermeleri beklenir. Gerekli görüldüğü durumlarda revize edilen makale yeniden hakem değerlendirmesine gönderilebilir.
Gizlilik:
Dergiye gönderilen tüm makaleler gizli belge olarak kabul edilir. Editörler ve hakemler değerlendirme sürecinde yer almayan kişilerle makale hakkında herhangi bir bilgi paylaşamaz.
İntihal Taraması Politikası (Plagiarism Screening Policy)
Journal of Apitherapy and Nature, intihali önlemek ve yayımlanan çalışmaların özgünlüğünü sağlamak amacıyla katı politikalar uygulamaktadır. Dergiye gönderilen tüm makaleler hakem değerlendirme sürecine gönderilmeden önce intihal tespit yazılımları kullanılarak taranır. Benzerlik raporları editörlük ofisi tarafından dikkatle incelenir. %25’in üzerinde benzerlik oranına sahip makaleler, tespit edilen benzerliğin niteliğine bağlı olarak reddedilebilir veya düzeltilmek üzere yazarlara iade edilebilir. Editoryal veya yayın sürecinin herhangi bir aşamasında intihal veya etik dışı benzerlik tespit edilmesi halinde dergi COPE yönergeleri doğrultusunda gerekli işlemleri uygular. Bu işlemler makalenin reddedilmesini, değerlendirme sürecinden çıkarılmasını veya yayımlandıktan sonra geri çekilmesini içerebilir.
İntihal aşağıdaki durumları kapsar ancak bunlarla sınırlı değildir:
• Kaynak gösterilmeden doğrudan metin kopyalama
• Daha önce yayımlanmış çalışmalarla yüksek düzeyde benzerlik
• Mükerrer veya tekrar yayın
• Uygun atıf yapılmadan gerçekleştirilen öz-intihal
Çıkar Çatışması Politikası (Conflict of Interest Policy)
Journal of Apitherapy and Nature, yayın sürecine katılan tüm tarafların, yazarlar, hakemler ve editörler, makalenin değerlendirilmesini veya yorumlanmasını etkileyebilecek olası çıkar çatışmalarını açıklamalarını zorunlu kılar. Dergi editoryal ve hakemlik süreçlerinde şeffaflık ve tarafsızlığın korunmasını esas alır.
Yazarlar: Yazarlar, araştırmanın sonuçlarını veya yorumlanmasını etkileyebilecek finansal, kurumsal veya kişisel ilişkileri beyan etmelidir. Araştırmayı destekleyen tüm finansman kaynakları makalede açıkça belirtilmelidir.
Hakemler: Hakemler, yazarlarla veya makale ile ilişkili kurum ve kuruluşlarla rekabet, iş birliği veya diğer ilişkilerden kaynaklanan çıkar çatışmaları bulunması durumunda ilgili makaleyi değerlendirmeyi reddetmelidir.
Editörler: Editörler çıkar çatışması bulunan makalelerin değerlendirme sürecinde görev almamalıdır. Böyle durumlarda makale tarafsız bir değerlendirme sürecinin sağlanması amacıyla başka bir editöre yönlendirilir.
Şikâyet ve İtiraz Politikası (Complaint and Appeal Policy)
Journal of Apitherapy and Nature, editoryal kararlar, yayın etiği veya derginin editoryal süreçleri ile ilgili şikâyet ve itirazların değerlendirilmesi için şeffaf bir süreç yürütmektedir. Editoryal kararın hatalı olduğunu düşünen yazarlar editörlük ofisine resmi bir itiraz başvurusunda bulunabilir. İtiraz başvuruları açık bir gerekçe ve gerekli görüldüğünde makaleye ilişkin ek açıklama veya kanıtlarla desteklenmelidir. Tüm şikâyet ve itirazlar editör kurulu tarafından dikkatle incelenir. Gerekli görüldüğünde dergi bağımsız uzmanların görüşüne başvurabilir veya Yayın Etiği Komitesi (COPE: https://publicationethics.org/) tarafından önerilen prosedürleri takip edebilir. Dergi, şikâyet ve itirazları adil, tarafsız ve zamanında değerlendirmeyi taahhüt eder ve bu süreçte editoryal sürecin bütünlüğünü korumayı amaçlar.
Arşivleme Politikası
Journal of Apitherapy and Nature, yayımlanan içeriklerin uzun dönemli korunmasını ve erişilebilirliğini sağlamak amacıyla dijital arşivleme sistemleri kullanmaktadır. Dergi, Open Journal Systems (OJS) altyapısına dayanan DergiPark platformu üzerinde barındırılmaktadır. Bu kapsamda yayımlanan tüm içerikler, akademik dergiler için güvenli ve kalıcı arşivleme sağlayan PKP Preservation Network (PKP PN) sistemi aracılığıyla korunmaktadır. Bu sistem, derginin yayın hayatını sonlandırması durumunda dahi içeriklerin erişilebilirliğini garanti altına almaktadır. Ayrıca tüm makalelere DOI atanmakta ve farklı dijital ortamlarda saklanarak kalıcı erişim sağlanmaktadır.
Etik Dışı Davranış
• Yukarıda belirtilen etik sorumluluklara uymayan etik dışı bir durum, içerik veya davranışla karşılaşırsanız, lütfen şu adrese e-posta ile bildirin: oktayyildiz@ktu.edu.tr