Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Aerospace Science and Management (JASAM), akademik mükemmellik standartlarını karşılayan yüksek kaliteli bilimsel yayınlar sağlamayı taahhüt eder. Aşağıda belirtilen etik görev ve sorumluluklar, uluslararası standartlara dayanmaktadır.
Bu politika, Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan "Dergi Editörleri için Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama Rehberleri" temel alınarak hazırlanmıştır.
🔗 COPE Web Sitesini Ziyaret Edin
1. Editörlerin Görev ve Sorumlulukları
Editörler, titiz bir kör hakemlik süreci ile birlikte katı etik politikaları uygulamakla yükümlüdür.
| Sorumluluk Alanı | Gereklilikler |
|---|---|
| Yayın Kararları | Kararlar; makalenin önemi, özgünlüğü ve kapsamına göre verilir. Irk, cinsiyet, inanç veya siyasi görüş gözetilmez. |
| Gizlilik | Makale bilgileri; sorumlu yazar, hakemler ve yayıncı dışında kimseyle paylaşılmaz. |
| Çıkar Çatışması | Yayımlanmamış veriler, yazarın izni olmadan editörlerin kendi çalışmalarında kullanılamaz. |
2. Hakemlerin Görev ve Sorumlulukları
- Katkı: Editörün karar vermesine yardımcı olur ve yazara makalesini geliştirmesi için fırsat sunar.
- Gizlilik: Makaleler gizli belge olarak ele alınmalı, başkalarıyla tartışılmamalıdır.
- Nesnellik: Kişisel eleştiri yapılmamalı, görüşler argümanlarla desteklenmelidir.
- Kaynak Kontrolü: Atıf yapılmamış çalışmalar veya intihal şüphesi editöre bildirilmelidir.
3. Yazarların Görev ve Sorumlulukları
🚫 İntihal Politikası: Aerospace Science and Management (JASAM), intihale karşı sıfır tolerans gösterir. Tüm makaleler benzerlik taramasından geçirilir. Benzerlik oranının %25'in üzerinde olması veya veri uydurma tespit edilmesi durumunda makale reddedilir.
| ✅ Beklenen Davranışlar | 🚫 Yasaklanan Davranışlar |
|---|---|
|
|
4. Açık Erişim ve Telif Hakkı
Aerospace Science and Management (JASAM), Budapeşte, Berlin ve Bethesda Açık Erişim Bildirgeleri doğrultusunda açık erişim politikasını benimser.
Lisanslama: Makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 (CC BY 4.0) altında lisanslanır. Yazarlar telif hakkını korur, ancak eserin kaynak gösterilerek serbestçe paylaşılmasına izin verir.
5. Etik İhlallerin Yönetimi
Okuyucular veya hakemler tarafından bildirilen etik sorunlar COPE yönergelerine göre incelenir.
- Düzeltme (Erratum): Küçük hatalar için yayınlanır.
- Geri Çekme (Retraction): Bulguları geçersiz kılan ciddi hatalar veya etik ihlallerde uygulanır.
6- Açık Erişim Politikası
JASAM, bilimsel araştırmaların halka ücretsiz sunulmasının bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyerek, içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır. Dergimiz, Budapeşte Açık Erişim Girişimi (BOAI) standartlarına uygun hareket eder.
6.1. Lisanslama ve Telif Hakkı
Dergimizde yayımlanan tüm makaleler, Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC-ND 4.0) ile lisanslanmıştır.
Bu lisans kapsamında kullanıcılar:
- Paylaşabilir: Eseri her türlü ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirler.
Ancak şu koşullara uymalıdırlar:
- Atıf: Eser sahibine uygun şekilde atıfta bulunulmalı ve lisans bağlantısı verilmelidir.
- Gayri Ticari: Bu materyal ticari amaçlarla kullanılamaz.
- Türetilemez (No Derivatives): Eğer eseri karıştırır, aktarır veya eserin üzerine inşa ederseniz (değişiklik yaparsanız), değiştirdiğiniz materyali dağıtamazsınız.
Yazarlar telif hakkını (Copyright) ellerinde tutar, ancak dergiye ilk yayınlama hakkını verirler.
6.2. Arşivleme Politikası (Sherpa/Romeo)
Yazarların çalışmalarını kurumsal veya tematik arşivlerde paylaşmasına (Self-Archiving) aşağıdaki koşullarda izin verilir:
| Sürüm | İzin Durumu | Ambargo Süresi |
|---|---|---|
| Ön Baskı (Pre-print) Hakem değerlendirmesi öncesi ilk taslak | İzin Verilir | Yok (Anında) |
| Son Baskı (Post-print) Hakemden geçmiş, kabul edilmiş sürüm | İzin Verilir | Yok (Anında) |
| Yayıncı Sürümü (Publisher's Version) Dergide yayınlanan nihai PDF | İzin Verilir | Yok (Anında) |
*Yazarlar arşivleme yaparken makalenin dergimizde yayınlandığını belirten künyeyi ve DOI numarasını eklemelidir.
6.3. Ücret Politikası (Elmas Açık Erişim)
- Makale İşlem Ücreti (APC): Bulunmamaktadır. Yazarlardan basım, yayım, değerlendirme ücreti vb. isimler altında herhangi bir ücret ücret talep edilmemektedir.
- Abonelik Ücreti: Bulunmamaktadır. Tüm içerik, okuyucuya ücretsiz olarak sunulmaktadır.
6.4. Teknik Altyapı ve OAI-PMH
JASAM bilimsel araştırmaları halka ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyerek, içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır. Bu beyan, yayıncı düzeyinde Erciyes Üniversitesi olarak Budapeşte Açık Erişim Deklarasyonu'nun imzalanmasıyla kayıt altına alınmıştır.
Açık Arşivler Girişimi Metadata Harmanlama Protokolü (OAI-PMH) metadatanın verimli bir şekilde karşılıklı değişimine izin vermektedir. Uluslararası tanıtım ve uluslararası açık arşivlerde yer alabilme koşullarının karşılanması yönünde uygun bir yazılımın seçimi (OAI-PMH uyumlu) kurumsal arşiv kurma projesinin en önemli konularından birisini oluşturmaktadır. OAI- PMH’nin başlıca amacı metadata verilerine serbest giriş sağlayarak tüm dünyadaki akademik arşivlere bir internet ekranı aracılığıyla ulaşımı sağlamaktır.
Bu açıdan dergimiz OAI-PMH protokolünü desteklemektedir. Yayımlanan tüm içerik ve veriler Dublin Core formatında, harici dizinlerin erişimine açıktır.
7. Üretken Yapay Zeka ve Yapay Zeka Destekli Teknolojilerin Kullanımı Politikası
JASAM, bilimsel yayın sürecinde şeffaflığı sağlamak adına, üretken yapay zeka (AI) kullanımına ilişkin aşağıdaki politikaları benimsemiştir. Bu politika, teknolojideki gelişmelere paralel olarak güncellenecektir.
Yazarlar; literatür taraması, dil düzeltisi ve okunabilirlik gibi konularda Yapay Zeka (AI) araçlarından faydalanabilirler. Ancak bu araçlar, insan denetimi ve kontrolü altında kullanılmalıdır.
7.1. Yazar Sorumlulukları ve Hesap Verilebilirlik
Yapay zeka kullanan yazarlar aşağıdaki hususları taahhüt etmiş sayılır:
| Kategori | Zorunlu Eylemler |
|---|---|
| Gizlilik ve Mahremiyet | Yayınlanmamış veriler ve kişisel bilgiler AI araçlarına yüklenmemelidir. Aracın kullanım koşulları kontrol edilmelidir. |
| Fikri Mülkiyet | Derginin veya yazarın telif hakkını ihlal edecek içerikler AI sistemlerine yüklenmemelidir. |
| Doğrulama | AI çıktıları tarafsızlık ve doğruluk açısından incelenmelidir. (Not: AI tarafından üretilen referanslar uydurma olabilir, mutlaka kontrol edilmelidir.) |
| Özgünlük | Metin, yazarın kendi analiz ve yorumunu yansıtacak şekilde düzenlenmelidir. |
7.2. Kullanımın Beyan Edilmesi (Zorunlu)
Yazarlar, makale gönderimi sırasında AI kullanımını açıkça beyan etmelidir. Makalenin sonunda, Kaynakça'dan hemen önce şu format kullanılmalıdır:
İçerik Örneği: "Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde, [AI Aracının Adı] aracı, [Kullanım Amacı ve Bölüm] amacıyla kullanılmıştır. Yapılan işlemler tarafımızca incelenmiş ve son hali [Yazar İsimleri] sorumluluğunda düzenlenmiştir."
*Basit dilbilgisi ve imla kontrolleri için beyan gerekmez. Araştırma yöntemlerinde (veri analizi vb.) AI kullanımı varsa, "Yöntem" bölümünde detaylandırılmalıdır.
7.3. Yazarlık Hakkı
❌ Yapay Zeka (ChatGPT, Claude vb.) asla "Yazar" olarak listelenemez. Yazarlık, çalışmanın sorumluluğunu alabilen insanlara özgüdür.
7.4. Görsellerde Yapay Zeka Kullanımı
| ✅ İzin Verilen Durumlar | 🚫 Yasaklanan Durumlar |
|---|---|
|
|
*Dergimiz, şüpheli durumlarda görüntü adli tıp araçları kullanma hakkını saklı tutar.
8. Yayın Sıklığı
Journal of Aerospace Science and Management yılda iki sayı yayımlanmaktadır (Haziran ve Aralık).
9. DOI Politikası
DOI, makalelere kalıcı ve değişmez bağlantı sağlar.
Örnek DOI formatı:
https://doi.org/10.xxxx/jasam.xxxx
10. Yayın Süreci
Ortalama değerlendirme süreleri:
Gönderim – ilk karar: 30 gün
Gönderim – kabul: 60 gün
Kabul – yayın: 15 gün
Sürüm: 1.0
ERÜ Havacılık ve Uzay Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Dergisi 2021 | jasam@erciyes.edu.tr
Bu eser Creative Commons Atıf-Gayri Ticari-Türetilemez (CC BY-NC-ND) 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. 