From Thermal Processing to Pancreatic Cell Damage: Assessing Acrylamide as a Foodborne Contaminant on Oxidative Stress
Öz
Acrylamide is an ingredient generated by the Maillard reaction in thermally processed foods. As a ubiquitous contaminant, acrylamide is considered a significant public health risk due to the potential for cumulative dietary exposure across the general population. The pancreas is particularly vulnerable to such foodborne toxins owing to its relatively low intrinsic antioxidant defense capacity and critical metabolic roles. This study aims to examine the cytotoxic, proliferative, and oxidative effects of acrylamide exposure on healthy human pancreatic duct epithelial cells (hTERT-HPNE) in vitro. After exposing hTERT-HPNE cells to several concentrations (0.5-1-1.5 mM) of acrylamide, cell viability was assessed using the MTT test; the prolonged proliferative effects of acrylamide and its ability to form colonies were analyzed by clonogenic assay. The Total Antioxidant Status (TAS) and Total Oxidant Status (TOS) were assessed via colorimetric methods to identify alterations in the cellular redox equilibrium. MTT assays indicated that acrylamide induced dose-dependent cytotoxicity in hTERT-HPNE cells, with a significant reduction in cell viability (p < 0.05) observed at doses of 1 mM and higher. The clonogenic assay results indicated that acrylamide diminished the colony-forming capability of cells, even at low concentrations, and that extended exposure curtailed proliferative potential. Biochemical tests indicated a statistically significant elevation in TOS values and a reduction in TAS values corresponding to the increment in acrylamide dosage. Oxidative stress was identified as the principal catalyst of cellular damage, especially at concentrations exceeding the 1 mM threshold. This study contributes to the relatively limited literature by demonstrating the direct toxic effects of acrylamide on healthy pancreatic cells, specifically focusing on the TAS/TOS and clonogenicity axes. Our data indicate that acrylamide exposure may result in damage to pancreatic cells and facilitate oxidative stress-induced cell death and carcinogenesis, underscoring the necessity of monitoring dietary acrylamide as a priority for public health risk evaluations.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
No ethics committee approval is required for this study. The wet-signed consent form has been added to the article process file.
Destekleyen Kurum
There is no financial support available.
Teşekkür
I thank to Prof.Dr. Zülal Atlı Şekeroğlu for her valuable help and kind guidance.
Kaynakça
- Abdel Hadi, N., Reyes-Castellanos, G., & Carrier, A. (2021). Targeting redox metabolism in pancreatic cancer. International Journal of Molecular Sciences, 22(4), 1534.
- Adascălului, A. C., Negoiță, M., Mihai, A. L., & Horneț, G. A. (2021). Acrylamide in french fries prepared in at home and fast food conditions. Current Trends in Natural Sciences, 10(20), 06-12.
- Ahmed, Z. A., & Mohammed, N. K. (2023). Influence of Multiple Deep-Frying Cycles on the Characteristics of Corn Oil and Acrylamide Content in French Fries. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 1262, No. 6, p. 062033). IOP Publishing.
- Aktağ, I. G., Hamzalıoğlu, A., Kocadağlı, T., & Gökmen, V. (2022). Dietary exposure to acrylamide: A critical appraisal on the conversion of disregarded intermediates into acrylamide and possible reactions during digestion. Current Research in Food Science, 5, 1118-1126.
- Albalawi, A., Alhasani, R. H. A., Biswas, L., Reilly, J., & Shu, X. (2017). Protective effect of carnosic acid against acrylamide-induced toxicity in RPE cells. Food and Chemical Toxicology, 108(Pt B), 543–553.
- Alsoliman, M. A., Alotaibi, K. F., & Alkhulaifi, A. S. (2025). Correlation between fast food consumption and lipid profiles. International Journal Of Community Medicine And Public Health, 13(1), 443–448. https://doi.org/10.18203/2394-6040.ijcmph20254097
- Atlı Şekeroğlu, Z., Aydın, B., & Şekeroğlu, v. (2017). Argan oil reduces oxidative stress, genetic damage and emperipolesis in rats treated with acrylamide. Biomedicine & Pharmacotherapy, 94, 873–879.
- Atlı Şekeroğlu, Z., Şekeroğlu, V., Işık, S., & Aydın, B. (2021). Trimetazidine alone or in combination with gemcitabine and/or abraxane decreased cell viability, migration and ATP levels and induced apoptosis of human pancreatic cells. Clinics and Research in Hepatology and Gastroenterology, 45(6), 101632.
- Aykas, D. P., Urtubia, A., Wong, K., Ren, L., López-Lira, C., & Rodriguez-Saona, L. E. (2022). Screening of acrylamide of par-fried frozen french fries using portable FT-IR spectroscopy. Molecules, 27(4), 1161.
- Basaran, B. (2024). Estimation of the Dietary Acrylamide Exposure of the Turkish Population: An Emerging Threat for Human Health. Nutrients, 16(18), 3088. https://doi.org/10.3390/nu16183088
- Bosetti, C., Bertuccio, P., Negri, E., La Vecchia, C., Zeegers, M. P., & Boffetta, P. (2012). Pancreatic cancer: overview of descriptive epidemiology. Molecular Carcinogenesis, 51(1), 3-13.
- Cao, J., Liu, Y., Jia, L., Jiang, L. P., Geng, C. Y., Yao, X. F., ... & Zhong, L. F. (2008). Curcumin attenuates acrylamide-induced cytotoxicity and genotoxicity in HepG2 cells by ROS scavenging. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 56(24), 12059–12063.
- Chen, J. H., Tsou, T. C., Chiu, I. M., & Chou, C. C. (2010). Proliferation inhibition, DNA damage, and cell-cycle arrest of human astrocytoma cells after acrylamide exposure. Chemical Research in Toxicology, 23(9), 1449–1458.
- Chen, W., Feng, L., Shen, Y., Su, H., Li, Y., Zhuang, J., ... & Zheng, X. (2013). Myricitrin inhibits acrylamide‐mediated cytotoxicity in human Caco‐2 cells by preventing oxidative stress. BioMed Research International, 2013(1), 724183.
- Erdemli, Z., Erdemli, M. E., Bag, H. G. G., & Altinoz, E. (2022). Effects of acrylamide and crocin on rat lung tissue. Annals of Medical Research, 29(4), 397–400.
- Fazendeiro, M. S. P. P. (2013). DNA damage induced by acrylamide: Role of genetic polymorphisms in DNA damage levels [Unpublished doctoral dissertation]. New University of Lisbon.
- Friedman, M. (2015). Acrylamide: Inhibition of formation in processed food and mitigation of toxicity in cells, animals, and humans. Food & Function, 6(6), 1752–1772.
- Garg, S., Huifu, H., Kaul, S. C., & Wadhwa, R. (2018). Integration of conventional cell viability assays for reliable and reproducible read-outs: experimental evidence. BMC Research Notes, 11(1), 403.
- Hogervorst, J., Schouten, L., Konings, E., Goldbohm, R., & van den Brandt, P. (2007). A prospective study of dietary acrylamide intake and pancreatic cancer risk. Cancer Epidemiology Biomarkers & Prevention, 16(12_Supplement), B49-B49.
- Hosseini-Esfahani, F., Ildarabadi, A., Daei, S., Koochakpoor, G., Nematollahi, A., Mirmiran, P., & Azizi, F. (2025). Acrylamide intake and metabolic syndrome risk: The Tehran Lipid and Glucose Study. Food Science & Nutrition, 13(4), e70038.
- Hu, W. G., & Lu, Q. P. (2014). Impact of oxidative stress on the cytoskeleton of pancreatic epithelial cells. Experimental and Therapeutic Medicine, 8(5), 1438-1442.
- Huchthausen, J., Escher, B. I., Grasse, N., König, M., Beil, S., & Henneberger, L. (2023). Reactivity of acrylamides causes cytotoxicity and activates oxidative stress response. Chemical Research in Toxicology, 36(8), 1374–1385.
- Hung, C. H., Lin, Y. C., Tsai, Y. G., Lin, Y. C., Kuo, C. H., Tsai, M. L., ... & Liao, W. T. (2021). Acrylamide induces mitophagy and alters macrophage phenotype via reactive oxygen species generation. International Journal of Molecular Sciences, 22(4), 1683.
- Ishak, Z., Fin, L. S., Wan Ibrahim, W. A. H., Md. Zain, F., Yahya, A., Selamat, R., ... & Mokhtar, A. H. (2022). Fast food intake, emotional and behavioral problems among adolescents with overweight and obese problems participating in MyBFF@ school intervention program. Sage Open, 12(1), 21582440221086604.
- Ito, M., Makino, N., Matsuda, A., Ikeda, Y., Kakizaki, Y., Saito, Y., ... & Kawata, S. (2017). High glucose accelerates cell proliferation and increases the secretion and mRNA expression of osteopontin in human pancreatic duct epithelial cells. International Journal of Molecular Sciences, 18(4), 807.
- Ji, K., Kang, S., Lee, G., Lee, S., Jo, A., Kwak, K., Kim, D., Kho, D., Lee, S., Kim, S., Kim, S., Huang, Y. F., Wu, K. Y., & Choi, K. (2013). Urinary levels of N-acetyl-S-(2-carbamoylethyl)-cysteine (AAMA), an acrylamide metabolite, in Korean children and their association with food consumption. Science of the Total Environment, 456–457, 17–23.
- Kacar, S., & Sahinturk, V. (2021). The protective agents used against acrylamide toxicity: An in vitro cell culture study-based review. Cell Journal (Yakhteh), 23(4), 367–381.
- Kacar, S., Sahinturk, V., & Kutlu, H. M. (2019). Effect of acrylamide on BEAS-2B normal human lung cells: Cytotoxic, oxidative, apoptotic and morphometric analysis. Acta Histochemica, 121(5), 595-603.
- Kacar, S., Vejselova, D., Kutlu, H., Sahinturk, V. (2017). Acrylamide-derived cytotoxic, anti-proliferative, and apoptotic effects on A549 cells. Human & Experimental Toxicology. 37(5):468-474. doi:10.1177/096032711771238
- Kamendulis, L. M., Wu, Q., Sandusky, G. E., & Hocevar, B. A. (2014). Perfluorooctanoic acid exposure triggers oxidative stress in the mouse pancreas. Toxicology Reports, 1, 513-521.
- Kaur, N., & Halford, N. G. (2023). Reducing the Risk of Acrylamide and Other Processing Contaminant Formation in Wheat Products. Foods, 12(17), 3264. https://doi.org/10.3390/foods12173264
- Kawahito, S., Kitahata, H., & Oshita, S. (2009). Problems associated with glucose toxicity: role of hyperglycemia-induced oxidative stress. World Journal of Gastroenterology: WJG, 15(33), 4137.
- Kenwood, B. M., Zhu, W., Zhang, L., Bhandari, D., & Blount, B. C. (2022). Cigarette smoking is associated with acrylamide exposure among the US population: NHANES 2011–2016. Environmental Research, 209, 112774.
- Kito, K., Ishihara, J., Kotemori, A., Zha, L., Liu, R., Sawada, N., Iwasaki, M., Sobue, T., & Tsugane, S. (2020). Dietary Acrylamide Intake and the Risk of Pancreatic Cancer: The Japan Public Health Center-Based Prospective Study. Nutrients, 12(11), 3584. https://doi.org/10.3390/nu12113584
- Kontaş Yedier, S., Şekeroğlu, Z. A., Şekeroğlu, V., & Aydın, B. (2022). Cytotoxic, genotoxic, and carcinogenic effects of acrylamide on human lung cells. Food and Chemical Toxicology, 161, 112852.
- Kozak, H. H., Kılınç, İ., & Özkürkçüler, A. (2020). Biochemical evaluation of the effects of quercetin on experimental acute methanol intoxication in rats. Journal of Pharmaceutical Research International, 32(20), 195–201.
- Kumar, J., Das, S., & Teoh, S. L. (2018). Dietary acrylamide and the risks of developing cancer: facts to ponder. Frontiers in Nutrition, 5, 14.
- Li, X., Wang, T., Zhou, Q., Li, F., Liu, T., Zhang, K., ... & Huang, W. (2024). Isorhamnetin alleviates mitochondrial injury in severe acute pancreatitis via modulation of KDM5B/HtrA2 signaling pathway. International Journal of Molecular Sciences, 25(7), 3784.
- Lipworth, L., Sonderman, J. S., Tarone, R. E., & McLaughlin, J. K. (2012). Review of epidemiologic studies of dietary acrylamide intake and the risk of cancer. European Journal of Cancer Prevention, 21(4), 375–386.
- Lyn-Cook Jr, L. E., Tareke, E., Word, B., Starlard-Davenport, A., Lyn-Cook, B. D., & Hammons, G. J. (2011). Food contaminant acrylamide increases expression of Cox-2 and nitric oxide synthase in breast epithelial cells. Toxicology and Industrial Health, 27(1), 11-18.
- Mallepogu, V., Jayasekhar, B., Doble, M., Suman, B., Nagalakshmamma, v., Chalapathi, P. v., & Thyagaraju, K. (2017). Effects of acrylamide on cervical cancer (HeLa) cells proliferation and few marker enzymes. Austin Journal of Biomedical Engineering, 4(4), 1087–1091.
- Marković, J., Stošić, M., Kojić, D., & Matavulj, M. (2018). Effects of acrylamide on oxidant/antioxidant parameters and CYP2E1 expression in rat pancreatic endocrine cells. Acta Histochemica, 120(2), 73-83.
- Maronpot, R. R., Thoolen, R. J. M. M., & Hansen, B. (2015). Two-year carcinogenicity study of acrylamide in Wistar Han rats with in utero exposure. Experimental and Toxicologic Pathology, 67(2), 189–195.
- Martins-Gomes, C., Nunes, F. M., & Silva, A. M. (2024). Natural products as dietary agents for the prevention and mitigation of oxidative damage and inflammation in the intestinal barrier. Antioxidants, 13(1), 65.
- Mehri, S., Abnous, K., Mousavi, S. H., Shariaty, V. M., & Hosseinzadeh, H. (2012). Neuroprotective effect of crocin on acrylamide-induced cytotoxicity in PC12 cells. Cellular and Molecular Neurobiology, 32(2), 227-235.
- Mihalache, O. A., & Dall’Asta, C. (2024). The burden of disease due to dietary exposure to acrylamide in Italy: A risk assessment-based approach. Food and Chemical Toxicology, 188, 114699.
- Moldoveanu, S. C., & Gerardi, A. R. (2011). Acrylamide analysis in tobacco, alternative tobacco products, and cigarette smoke. Journal of Chromatographic Science, 49(3), 234-242.
- Mottram, D. S., Wedzicha, B. L., & Dodson, A. T. (2002). Acrylamide is formed in the Maillard reaction. Nature, 419(6906), 448–449.
- Nowak, A., Zakłos-Szyda, M., Żyżelewicz, D., Koszucka, A., & Motyl, I. (2020). Acrylamide decreases cell viability, and provides oxidative stress, DNA damage, and apoptosis in human colon adenocarcinoma cell line Caco-2. Molecules, 25(2), 368.
- Oliveira, N. G., Pingarilho, M., Martins, C., Fernandes, A. S., Vaz, S., Martins, v., Rueff, J., & Gaspar, J. F. (2009). Cytotoxicity and chromosomal aberrations induced by acrylamide in V79 cells: Role of glutathione modulators. Mutation Research/Genetic Toxicology and Environmental Mutagenesis, 676(1–2), 87–92.
- Partyka, O., Pajewska, M., Kwaśniewska, D., Czerw, A., Deptała, A., Budzik, M., Cipora, E., Gąska, I., Gazdowicz, L., Mielnik, A., Sygit, K., Sygit, M., Krzych-Fałta, E., Schneider-Matyka, D., Grochans, S., Cybulska, A. M., Drobnik, J., Bandurska, E., Ciećko, W., ... Kozłowski, R. (2023). Overview of Pancreatic Cancer Epidemiology in Europe and Recommendations for Screening in High-Risk Populations. Cancers, 15(14), 3634. https://doi.org/10.3390/cancers15143634
- Parzefall, W. (2008). Minireview on the toxicity of dietary acrylamide. Food and Chemical Toxicology, 46(4), 1360–1364.
- Pedersen, M., Vryonidis, E., Joensen, A., & Törnqvist, M. (2022). Hemoglobin adducts of acrylamide in human blood–What has been done and what is next?. Food and Chemical Toxicology, 161, 112799.
- Pelucchi, C., Rosato, V., Bracci, P. M., Li, D., Neale, R. E., Lucenteforte, E., ... & La Vecchia, C. (2017). Dietary acrylamide and the risk of pancreatic cancer in the International Pancreatic Cancer Case–Control Consortium (PanC4). Annals of Oncology, 28(2), 408-414.
- Poteser, M., Laguzzi, F., Schettgen, T., Vogel, N., Weber, T., Murawski, A., Schmidt, P., Rüther, M., Kolossa-Gehring, M., Namorado, S., Nieuwenhuyse, A. V., Appenzeller, B., Dufthaksdóttir, E., Olafsdóttir, K., Haug, L. S., Thomsen, C., Barbone, F., Rosolen, V., Rambaud, L., Riou, M., Göen, T., Nübler, S., Schäfer, M., Zarrabi, K. H. A., Gilles, L., Rodriguez Martin, L., Schoeters, G., Sepai, O., Govarts, & E. Moshammer, H. (2022). Trends of Exposure to Acrylamide as Measured by Urinary Biomarkers Levels within the HBM4EU Biomonitoring Aligned Studies (2000–2021). Toxics, 10(8), 443. https://doi.org/10.3390/toxics10080443
- Prasad, S. N. (2013). Neuroprotective efficacy of eugenol and isoeugenol in acrylamide-induced neuropathy in rats: Behavioral and biochemical evidence. Neurochemical Research, 38(2), 330–345.
- Rajeh, N. A. (2020). Acrylamide toxicity and mitigation strategies: A summary of recent reports. Saudi Pharmaceutical Journal, 28(9), 1167–1178.
- Rice, J. M. (2005). The carcinogenicity of acrylamide. Mutation Research/Genetic Toxicology and Environmental Mutagenesis, 580(1–2), 3–20.
- Rodríguez-Ramiro, I., Ramos, S., Bravo, L., Goya, L., & Martín, M. Á. (2011). Procyanidin B2 and a cocoa polyphenolic extract inhibit acrylamide-induced apoptosis in human Caco-2 cells by preventing oxidative stress and activation of JNK pathway. The Journal of Nutritional Biochemistry, 22(12), 1186–1194.
- Salimi, A., Baghal, E., Ghobadi, H., Hashemidanesh, N., Khodaparast, F., & Seydi, E. (2021). Mitochondrial, lysosomal and DNA damages induced by acrylamide attenuate by ellagic acid in human lymphocyte. PLOS ONE, 16(2), e0247776.
- Seçer Çelik, F., Cora, T., & Kalayci Yigin, A. (2018). Investigation of genotoxic and cytotoxic effects of acrylamide in HEK293 cell line. Journal of Cancer Prevention & Current Research, 9(5), 260–264.
- Sahinturk, V., Kacar, S., Vejselova, D., & Kutlu, H. M. (2018). Acrylamide exerts its cytotoxicity in NIH/3T3 fibroblast cells by apoptosis. Toxicology and Industrial Health, 34(7), 481-489.
- Şekeroğlu, Z. A., Şekeroğlu, V., & Küçük, N. (2021). Effects of reverse transcriptase inhibitors on proliferation, apoptosis, and migration in breast carcinoma cells. International Journal of Toxicology, 40(1), 52-61.
- Sen, A., Ozgun, O., Arinç, E., & Arslan, S. (2012). Diverse action of acrylamide on cytochrome P450 and glutathione S-transferase isozyme activities, mRNA levels and protein levels in human hepatocarcinoma cells. Cell Biology and Toxicology, 28(3), 175-186.
- Shi, J., Fu, Y., & Zhao, X. H. (2018). Effects of Maillard-type caseinate glycation on the preventive action of caseinate digests in acrylamide-induced intestinal barrier dysfunction in IEC-6 cells. RSC Advances, 8(66), 38036–38046.
- Song, J., Zhao, M., Liu, X., Zhu, Y., Hu, X., & Chen, F. (2013). Protection of cyanidin-3-glucoside against oxidative stress induced by acrylamide in human MDA-MB-231 cells. Food and Chemical Toxicology, 58, 306–310.
- Tan, D., Li, L., Wang, S., Wei, B., Zhang, X., Sun, B., & Ji, S. (2013). The cytogenetic effects of acrylamide on Carassius auratus peripheral blood cells. Food and Chemical Toxicology, 62, 318–322.
- Tareke, E., Rydberg, P., Karlsson, P., Eriksson, S., & Törnqvist, M. (2002). Analysis of acrylamide, a carcinogen formed in heated foodstuffs. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 50(17), 4998–5006.
- Vesper, H. W., Caudill, S. P., Osterloh, J. D., Meyers, T., Scott, D., & Meyers, G. L. (2010). Exposure of the U.S. population to acrylamide in the National Health and Nutrition Examination Survey 2003–2004. Environmental Health Perspectives, 118(2), 278–283.
- Virk-Baker, M. K., Nagy, T. R., Barnes, S., & Groopman, J. (2014). Dietary acrylamide and human cancer: A systematic review of the literature. Nutrition and Cancer, 66(5), 774–790.
- Visconti, R., & Grieco, D. (2009). New insights on oxidative stress in cancer. Current Opinion in Drug Discovery & Development, 12(2), 240–245.
- Walton, B., Kaplan, N., Hrdlicka, B., Mehta, K., & Arendt, L. M. (2024). Obesity induces DNA damage in mammary epithelial cells exacerbated by acrylamide treatment through CYP2E1-mediated oxidative stress. Toxics, 12(7), 484.
- Wang, A., Wan, X., Zhu, F., Liu, H., Song, X., Huang, Y., ... & Zhang, Y. (2024). Habitual daily intake of fried foods raises transgenerational inheritance risk of heart failure through Notch1-triggered apoptosis. Research, 7, 0401.
- Wang, B., Qiu, W., Yang, S., Cao, L., Zhu, C., Ma, J., ... & Chen, W. (2020). Acrylamide exposure and oxidative DNA damage, lipid peroxidation, and fasting plasma glucose alteration: Association and mediation analyses in Chinese urban adults. Diabetes Care, 43(7), 1479–1486.
- Wang, Z. X., Zhang, L. L., & Zhao, X. H. (2025). Covalent grafting of inorganic selenium to the water-soluble and nondigestive Chinese yam polysaccharides causes greater protection of IEC-6 cells with acrylamide injury. Foods, 14(9), 1560.
- Yang, L., Dong, L., Zhang, L., Bai, J., Chen, F., & Luo, Y. (2021). Acrylamide induces abnormal mtDNA expression by causing mitochondrial ROS accumulation, biogenesis, and dynamics disorders. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 69(27), 7765-7776.
- Yaribeygi, H., Noroozadeh, A., Mohammadi, M. T., Johnston, T. P., & Sahebkar, A. (2019). Crocin improves oxidative stress by potentiating intrinsic anti-oxidant defense systems in pancreatic cells during uncontrolled hyperglycemia. Journal of Pharmacopuncture, 22(2), 83.
- Yuan, Y., Yucai, L., Lu, L., Hui, L., Yong, P., & Haiyang, Y. (2022). Acrylamide induces ferroptosis in HSC-T6 cells by causing antioxidant imbalance of the XCT-GSH-GPX4 signaling and mitochondrial dysfunction. Toxicology Letters, 368, 24-32.
Termal İşlemden Pankreas Hücre Hasarına: Oksidatif Stres Üzerinde Gıda Kaynaklı Bir Kontaminant Olarak Akrilamidin Değerlendirilmesi
Öz
Akrilamid, termal olarak işlenmiş gıdalarda Maillard reaksiyonu sonucu oluşan bir bileşiktir. Yaygın bir kirletici olan akrilamid, genel nüfus üzerinde birikimli beslenme maruziyeti potansiyeli nedeniyle önemli bir halk sağlığı riski olarak kabul edilmektedir. Pankreas, nispeten düşük içsel antioksidan savunma kapasitesi ve kritik metabolik rolleri nedeniyle bu tür gıda kaynaklı toksinlere karşı özellikle savunmasızdır. Bu çalışmanın amacı, akrilamid maruziyetinin sağlıklı insan pankreas kanal epitel hücreleri (hTERT-HPNE) üzerindeki sitotoksik, proliferatif ve oksidatif etkilerini in vitro düzeyde incelemektir. hTERT-HPNE hücrelerinin farklı konsantrasyonlarda (0.5-1-1.5 mM) akrilamid maruziyeti sonrasında hücre canlılığı MTT analizi ile belirlenmiş; akrilamidin uzun dönemli proliferatif etkileri ve koloni oluşturma kapasitesi klonojenik assay ile değerlendirilmiştir. Hücresel redoks dengesindeki değişimleri saptamak amacıyla Total Antioksidan Seviye (TAS) ve Total Oksidan Seviye (TOS) kolorimetrik yöntemlerle ölçülmüştür. MTT sonuçları, akrilamidin hTERT-HPNE hücrelerinde doz bağımlı bir sitotoksisiteye neden olduğunu ve hücre canlılığının 1 mM ve üzeri dozlarda anlamlı derecede (p < 0.05) azaldığını göstermiştir. Klonojenik assay bulguları, akrilamidin düşük dozlarda bile hücrelerin koloni oluşturma yeteneğini baskıladığını ve uzun süreli maruziyetin proliferatif kapasiteyi inhibe ettiğini ortaya koymuştur. Biyokimyasal analizlerde, akrilamid dozundaki artışa paralel olarak TOS değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir artış, TAS değerlerinde ise azalma kaydedilmiştir. Özellikle 1 mM eşik dozundan itibaren oksidatif stresin hücresel hasarın birincil tetikleyicisi olduğu saptanmıştır. Bu çalışma; akrilamidin sağlıklı pankreas hücreleri üzerindeki doğrudan toksik etkilerini, özellikle TAS/TOS ve klonojeniklik eksenlerine odaklanarak göstererek, nispeten sınırlı olan literatüre katkıda bulunmaktadır. Verilerimiz, akrilamid maruziyetinin pankreas hücrelerine zarar verebileceğini ve oksidatif stresin neden olduğu hücre ölümünü ve karsinojenezi kolaylaştırabileceğini göstermektedir. Bu da halk sağlığı risk değerlendirmelerinde beslenme kaynaklı akrilamidin izlenmesinin öncelikli bir konu olduğunu vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu çalışma için etik kurul onayı gerekmemektedir. Islak imzalı onay formu makale işlem dosyasına eklenmiştir.
Destekleyen Kurum
Mali destek bulunmamaktadır.
Teşekkür
Prof. Dr. Zülal Atlı Şekeroğlu'na değerli yardımları ve nazik rehberliği için teşekkür ederim.
Kaynakça
- Abdel Hadi, N., Reyes-Castellanos, G., & Carrier, A. (2021). Targeting redox metabolism in pancreatic cancer. International Journal of Molecular Sciences, 22(4), 1534.
- Adascălului, A. C., Negoiță, M., Mihai, A. L., & Horneț, G. A. (2021). Acrylamide in french fries prepared in at home and fast food conditions. Current Trends in Natural Sciences, 10(20), 06-12.
- Ahmed, Z. A., & Mohammed, N. K. (2023). Influence of Multiple Deep-Frying Cycles on the Characteristics of Corn Oil and Acrylamide Content in French Fries. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 1262, No. 6, p. 062033). IOP Publishing.
- Aktağ, I. G., Hamzalıoğlu, A., Kocadağlı, T., & Gökmen, V. (2022). Dietary exposure to acrylamide: A critical appraisal on the conversion of disregarded intermediates into acrylamide and possible reactions during digestion. Current Research in Food Science, 5, 1118-1126.
- Albalawi, A., Alhasani, R. H. A., Biswas, L., Reilly, J., & Shu, X. (2017). Protective effect of carnosic acid against acrylamide-induced toxicity in RPE cells. Food and Chemical Toxicology, 108(Pt B), 543–553.
- Alsoliman, M. A., Alotaibi, K. F., & Alkhulaifi, A. S. (2025). Correlation between fast food consumption and lipid profiles. International Journal Of Community Medicine And Public Health, 13(1), 443–448. https://doi.org/10.18203/2394-6040.ijcmph20254097
- Atlı Şekeroğlu, Z., Aydın, B., & Şekeroğlu, v. (2017). Argan oil reduces oxidative stress, genetic damage and emperipolesis in rats treated with acrylamide. Biomedicine & Pharmacotherapy, 94, 873–879.
- Atlı Şekeroğlu, Z., Şekeroğlu, V., Işık, S., & Aydın, B. (2021). Trimetazidine alone or in combination with gemcitabine and/or abraxane decreased cell viability, migration and ATP levels and induced apoptosis of human pancreatic cells. Clinics and Research in Hepatology and Gastroenterology, 45(6), 101632.
- Aykas, D. P., Urtubia, A., Wong, K., Ren, L., López-Lira, C., & Rodriguez-Saona, L. E. (2022). Screening of acrylamide of par-fried frozen french fries using portable FT-IR spectroscopy. Molecules, 27(4), 1161.
- Basaran, B. (2024). Estimation of the Dietary Acrylamide Exposure of the Turkish Population: An Emerging Threat for Human Health. Nutrients, 16(18), 3088. https://doi.org/10.3390/nu16183088
- Bosetti, C., Bertuccio, P., Negri, E., La Vecchia, C., Zeegers, M. P., & Boffetta, P. (2012). Pancreatic cancer: overview of descriptive epidemiology. Molecular Carcinogenesis, 51(1), 3-13.
- Cao, J., Liu, Y., Jia, L., Jiang, L. P., Geng, C. Y., Yao, X. F., ... & Zhong, L. F. (2008). Curcumin attenuates acrylamide-induced cytotoxicity and genotoxicity in HepG2 cells by ROS scavenging. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 56(24), 12059–12063.
- Chen, J. H., Tsou, T. C., Chiu, I. M., & Chou, C. C. (2010). Proliferation inhibition, DNA damage, and cell-cycle arrest of human astrocytoma cells after acrylamide exposure. Chemical Research in Toxicology, 23(9), 1449–1458.
- Chen, W., Feng, L., Shen, Y., Su, H., Li, Y., Zhuang, J., ... & Zheng, X. (2013). Myricitrin inhibits acrylamide‐mediated cytotoxicity in human Caco‐2 cells by preventing oxidative stress. BioMed Research International, 2013(1), 724183.
- Erdemli, Z., Erdemli, M. E., Bag, H. G. G., & Altinoz, E. (2022). Effects of acrylamide and crocin on rat lung tissue. Annals of Medical Research, 29(4), 397–400.
- Fazendeiro, M. S. P. P. (2013). DNA damage induced by acrylamide: Role of genetic polymorphisms in DNA damage levels [Unpublished doctoral dissertation]. New University of Lisbon.
- Friedman, M. (2015). Acrylamide: Inhibition of formation in processed food and mitigation of toxicity in cells, animals, and humans. Food & Function, 6(6), 1752–1772.
- Garg, S., Huifu, H., Kaul, S. C., & Wadhwa, R. (2018). Integration of conventional cell viability assays for reliable and reproducible read-outs: experimental evidence. BMC Research Notes, 11(1), 403.
- Hogervorst, J., Schouten, L., Konings, E., Goldbohm, R., & van den Brandt, P. (2007). A prospective study of dietary acrylamide intake and pancreatic cancer risk. Cancer Epidemiology Biomarkers & Prevention, 16(12_Supplement), B49-B49.
- Hosseini-Esfahani, F., Ildarabadi, A., Daei, S., Koochakpoor, G., Nematollahi, A., Mirmiran, P., & Azizi, F. (2025). Acrylamide intake and metabolic syndrome risk: The Tehran Lipid and Glucose Study. Food Science & Nutrition, 13(4), e70038.
- Hu, W. G., & Lu, Q. P. (2014). Impact of oxidative stress on the cytoskeleton of pancreatic epithelial cells. Experimental and Therapeutic Medicine, 8(5), 1438-1442.
- Huchthausen, J., Escher, B. I., Grasse, N., König, M., Beil, S., & Henneberger, L. (2023). Reactivity of acrylamides causes cytotoxicity and activates oxidative stress response. Chemical Research in Toxicology, 36(8), 1374–1385.
- Hung, C. H., Lin, Y. C., Tsai, Y. G., Lin, Y. C., Kuo, C. H., Tsai, M. L., ... & Liao, W. T. (2021). Acrylamide induces mitophagy and alters macrophage phenotype via reactive oxygen species generation. International Journal of Molecular Sciences, 22(4), 1683.
- Ishak, Z., Fin, L. S., Wan Ibrahim, W. A. H., Md. Zain, F., Yahya, A., Selamat, R., ... & Mokhtar, A. H. (2022). Fast food intake, emotional and behavioral problems among adolescents with overweight and obese problems participating in MyBFF@ school intervention program. Sage Open, 12(1), 21582440221086604.
- Ito, M., Makino, N., Matsuda, A., Ikeda, Y., Kakizaki, Y., Saito, Y., ... & Kawata, S. (2017). High glucose accelerates cell proliferation and increases the secretion and mRNA expression of osteopontin in human pancreatic duct epithelial cells. International Journal of Molecular Sciences, 18(4), 807.
- Ji, K., Kang, S., Lee, G., Lee, S., Jo, A., Kwak, K., Kim, D., Kho, D., Lee, S., Kim, S., Kim, S., Huang, Y. F., Wu, K. Y., & Choi, K. (2013). Urinary levels of N-acetyl-S-(2-carbamoylethyl)-cysteine (AAMA), an acrylamide metabolite, in Korean children and their association with food consumption. Science of the Total Environment, 456–457, 17–23.
- Kacar, S., & Sahinturk, V. (2021). The protective agents used against acrylamide toxicity: An in vitro cell culture study-based review. Cell Journal (Yakhteh), 23(4), 367–381.
- Kacar, S., Sahinturk, V., & Kutlu, H. M. (2019). Effect of acrylamide on BEAS-2B normal human lung cells: Cytotoxic, oxidative, apoptotic and morphometric analysis. Acta Histochemica, 121(5), 595-603.
- Kacar, S., Vejselova, D., Kutlu, H., Sahinturk, V. (2017). Acrylamide-derived cytotoxic, anti-proliferative, and apoptotic effects on A549 cells. Human & Experimental Toxicology. 37(5):468-474. doi:10.1177/096032711771238
- Kamendulis, L. M., Wu, Q., Sandusky, G. E., & Hocevar, B. A. (2014). Perfluorooctanoic acid exposure triggers oxidative stress in the mouse pancreas. Toxicology Reports, 1, 513-521.
- Kaur, N., & Halford, N. G. (2023). Reducing the Risk of Acrylamide and Other Processing Contaminant Formation in Wheat Products. Foods, 12(17), 3264. https://doi.org/10.3390/foods12173264
- Kawahito, S., Kitahata, H., & Oshita, S. (2009). Problems associated with glucose toxicity: role of hyperglycemia-induced oxidative stress. World Journal of Gastroenterology: WJG, 15(33), 4137.
- Kenwood, B. M., Zhu, W., Zhang, L., Bhandari, D., & Blount, B. C. (2022). Cigarette smoking is associated with acrylamide exposure among the US population: NHANES 2011–2016. Environmental Research, 209, 112774.
- Kito, K., Ishihara, J., Kotemori, A., Zha, L., Liu, R., Sawada, N., Iwasaki, M., Sobue, T., & Tsugane, S. (2020). Dietary Acrylamide Intake and the Risk of Pancreatic Cancer: The Japan Public Health Center-Based Prospective Study. Nutrients, 12(11), 3584. https://doi.org/10.3390/nu12113584
- Kontaş Yedier, S., Şekeroğlu, Z. A., Şekeroğlu, V., & Aydın, B. (2022). Cytotoxic, genotoxic, and carcinogenic effects of acrylamide on human lung cells. Food and Chemical Toxicology, 161, 112852.
- Kozak, H. H., Kılınç, İ., & Özkürkçüler, A. (2020). Biochemical evaluation of the effects of quercetin on experimental acute methanol intoxication in rats. Journal of Pharmaceutical Research International, 32(20), 195–201.
- Kumar, J., Das, S., & Teoh, S. L. (2018). Dietary acrylamide and the risks of developing cancer: facts to ponder. Frontiers in Nutrition, 5, 14.
- Li, X., Wang, T., Zhou, Q., Li, F., Liu, T., Zhang, K., ... & Huang, W. (2024). Isorhamnetin alleviates mitochondrial injury in severe acute pancreatitis via modulation of KDM5B/HtrA2 signaling pathway. International Journal of Molecular Sciences, 25(7), 3784.
- Lipworth, L., Sonderman, J. S., Tarone, R. E., & McLaughlin, J. K. (2012). Review of epidemiologic studies of dietary acrylamide intake and the risk of cancer. European Journal of Cancer Prevention, 21(4), 375–386.
- Lyn-Cook Jr, L. E., Tareke, E., Word, B., Starlard-Davenport, A., Lyn-Cook, B. D., & Hammons, G. J. (2011). Food contaminant acrylamide increases expression of Cox-2 and nitric oxide synthase in breast epithelial cells. Toxicology and Industrial Health, 27(1), 11-18.
- Mallepogu, V., Jayasekhar, B., Doble, M., Suman, B., Nagalakshmamma, v., Chalapathi, P. v., & Thyagaraju, K. (2017). Effects of acrylamide on cervical cancer (HeLa) cells proliferation and few marker enzymes. Austin Journal of Biomedical Engineering, 4(4), 1087–1091.
- Marković, J., Stošić, M., Kojić, D., & Matavulj, M. (2018). Effects of acrylamide on oxidant/antioxidant parameters and CYP2E1 expression in rat pancreatic endocrine cells. Acta Histochemica, 120(2), 73-83.
- Maronpot, R. R., Thoolen, R. J. M. M., & Hansen, B. (2015). Two-year carcinogenicity study of acrylamide in Wistar Han rats with in utero exposure. Experimental and Toxicologic Pathology, 67(2), 189–195.
- Martins-Gomes, C., Nunes, F. M., & Silva, A. M. (2024). Natural products as dietary agents for the prevention and mitigation of oxidative damage and inflammation in the intestinal barrier. Antioxidants, 13(1), 65.
- Mehri, S., Abnous, K., Mousavi, S. H., Shariaty, V. M., & Hosseinzadeh, H. (2012). Neuroprotective effect of crocin on acrylamide-induced cytotoxicity in PC12 cells. Cellular and Molecular Neurobiology, 32(2), 227-235.
- Mihalache, O. A., & Dall’Asta, C. (2024). The burden of disease due to dietary exposure to acrylamide in Italy: A risk assessment-based approach. Food and Chemical Toxicology, 188, 114699.
- Moldoveanu, S. C., & Gerardi, A. R. (2011). Acrylamide analysis in tobacco, alternative tobacco products, and cigarette smoke. Journal of Chromatographic Science, 49(3), 234-242.
- Mottram, D. S., Wedzicha, B. L., & Dodson, A. T. (2002). Acrylamide is formed in the Maillard reaction. Nature, 419(6906), 448–449.
- Nowak, A., Zakłos-Szyda, M., Żyżelewicz, D., Koszucka, A., & Motyl, I. (2020). Acrylamide decreases cell viability, and provides oxidative stress, DNA damage, and apoptosis in human colon adenocarcinoma cell line Caco-2. Molecules, 25(2), 368.
- Oliveira, N. G., Pingarilho, M., Martins, C., Fernandes, A. S., Vaz, S., Martins, v., Rueff, J., & Gaspar, J. F. (2009). Cytotoxicity and chromosomal aberrations induced by acrylamide in V79 cells: Role of glutathione modulators. Mutation Research/Genetic Toxicology and Environmental Mutagenesis, 676(1–2), 87–92.
- Partyka, O., Pajewska, M., Kwaśniewska, D., Czerw, A., Deptała, A., Budzik, M., Cipora, E., Gąska, I., Gazdowicz, L., Mielnik, A., Sygit, K., Sygit, M., Krzych-Fałta, E., Schneider-Matyka, D., Grochans, S., Cybulska, A. M., Drobnik, J., Bandurska, E., Ciećko, W., ... Kozłowski, R. (2023). Overview of Pancreatic Cancer Epidemiology in Europe and Recommendations for Screening in High-Risk Populations. Cancers, 15(14), 3634. https://doi.org/10.3390/cancers15143634
- Parzefall, W. (2008). Minireview on the toxicity of dietary acrylamide. Food and Chemical Toxicology, 46(4), 1360–1364.
- Pedersen, M., Vryonidis, E., Joensen, A., & Törnqvist, M. (2022). Hemoglobin adducts of acrylamide in human blood–What has been done and what is next?. Food and Chemical Toxicology, 161, 112799.
- Pelucchi, C., Rosato, V., Bracci, P. M., Li, D., Neale, R. E., Lucenteforte, E., ... & La Vecchia, C. (2017). Dietary acrylamide and the risk of pancreatic cancer in the International Pancreatic Cancer Case–Control Consortium (PanC4). Annals of Oncology, 28(2), 408-414.
- Poteser, M., Laguzzi, F., Schettgen, T., Vogel, N., Weber, T., Murawski, A., Schmidt, P., Rüther, M., Kolossa-Gehring, M., Namorado, S., Nieuwenhuyse, A. V., Appenzeller, B., Dufthaksdóttir, E., Olafsdóttir, K., Haug, L. S., Thomsen, C., Barbone, F., Rosolen, V., Rambaud, L., Riou, M., Göen, T., Nübler, S., Schäfer, M., Zarrabi, K. H. A., Gilles, L., Rodriguez Martin, L., Schoeters, G., Sepai, O., Govarts, & E. Moshammer, H. (2022). Trends of Exposure to Acrylamide as Measured by Urinary Biomarkers Levels within the HBM4EU Biomonitoring Aligned Studies (2000–2021). Toxics, 10(8), 443. https://doi.org/10.3390/toxics10080443
- Prasad, S. N. (2013). Neuroprotective efficacy of eugenol and isoeugenol in acrylamide-induced neuropathy in rats: Behavioral and biochemical evidence. Neurochemical Research, 38(2), 330–345.
- Rajeh, N. A. (2020). Acrylamide toxicity and mitigation strategies: A summary of recent reports. Saudi Pharmaceutical Journal, 28(9), 1167–1178.
- Rice, J. M. (2005). The carcinogenicity of acrylamide. Mutation Research/Genetic Toxicology and Environmental Mutagenesis, 580(1–2), 3–20.
- Rodríguez-Ramiro, I., Ramos, S., Bravo, L., Goya, L., & Martín, M. Á. (2011). Procyanidin B2 and a cocoa polyphenolic extract inhibit acrylamide-induced apoptosis in human Caco-2 cells by preventing oxidative stress and activation of JNK pathway. The Journal of Nutritional Biochemistry, 22(12), 1186–1194.
- Salimi, A., Baghal, E., Ghobadi, H., Hashemidanesh, N., Khodaparast, F., & Seydi, E. (2021). Mitochondrial, lysosomal and DNA damages induced by acrylamide attenuate by ellagic acid in human lymphocyte. PLOS ONE, 16(2), e0247776.
- Seçer Çelik, F., Cora, T., & Kalayci Yigin, A. (2018). Investigation of genotoxic and cytotoxic effects of acrylamide in HEK293 cell line. Journal of Cancer Prevention & Current Research, 9(5), 260–264.
- Sahinturk, V., Kacar, S., Vejselova, D., & Kutlu, H. M. (2018). Acrylamide exerts its cytotoxicity in NIH/3T3 fibroblast cells by apoptosis. Toxicology and Industrial Health, 34(7), 481-489.
- Şekeroğlu, Z. A., Şekeroğlu, V., & Küçük, N. (2021). Effects of reverse transcriptase inhibitors on proliferation, apoptosis, and migration in breast carcinoma cells. International Journal of Toxicology, 40(1), 52-61.
- Sen, A., Ozgun, O., Arinç, E., & Arslan, S. (2012). Diverse action of acrylamide on cytochrome P450 and glutathione S-transferase isozyme activities, mRNA levels and protein levels in human hepatocarcinoma cells. Cell Biology and Toxicology, 28(3), 175-186.
- Shi, J., Fu, Y., & Zhao, X. H. (2018). Effects of Maillard-type caseinate glycation on the preventive action of caseinate digests in acrylamide-induced intestinal barrier dysfunction in IEC-6 cells. RSC Advances, 8(66), 38036–38046.
- Song, J., Zhao, M., Liu, X., Zhu, Y., Hu, X., & Chen, F. (2013). Protection of cyanidin-3-glucoside against oxidative stress induced by acrylamide in human MDA-MB-231 cells. Food and Chemical Toxicology, 58, 306–310.
- Tan, D., Li, L., Wang, S., Wei, B., Zhang, X., Sun, B., & Ji, S. (2013). The cytogenetic effects of acrylamide on Carassius auratus peripheral blood cells. Food and Chemical Toxicology, 62, 318–322.
- Tareke, E., Rydberg, P., Karlsson, P., Eriksson, S., & Törnqvist, M. (2002). Analysis of acrylamide, a carcinogen formed in heated foodstuffs. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 50(17), 4998–5006.
- Vesper, H. W., Caudill, S. P., Osterloh, J. D., Meyers, T., Scott, D., & Meyers, G. L. (2010). Exposure of the U.S. population to acrylamide in the National Health and Nutrition Examination Survey 2003–2004. Environmental Health Perspectives, 118(2), 278–283.
- Virk-Baker, M. K., Nagy, T. R., Barnes, S., & Groopman, J. (2014). Dietary acrylamide and human cancer: A systematic review of the literature. Nutrition and Cancer, 66(5), 774–790.
- Visconti, R., & Grieco, D. (2009). New insights on oxidative stress in cancer. Current Opinion in Drug Discovery & Development, 12(2), 240–245.
- Walton, B., Kaplan, N., Hrdlicka, B., Mehta, K., & Arendt, L. M. (2024). Obesity induces DNA damage in mammary epithelial cells exacerbated by acrylamide treatment through CYP2E1-mediated oxidative stress. Toxics, 12(7), 484.
- Wang, A., Wan, X., Zhu, F., Liu, H., Song, X., Huang, Y., ... & Zhang, Y. (2024). Habitual daily intake of fried foods raises transgenerational inheritance risk of heart failure through Notch1-triggered apoptosis. Research, 7, 0401.
- Wang, B., Qiu, W., Yang, S., Cao, L., Zhu, C., Ma, J., ... & Chen, W. (2020). Acrylamide exposure and oxidative DNA damage, lipid peroxidation, and fasting plasma glucose alteration: Association and mediation analyses in Chinese urban adults. Diabetes Care, 43(7), 1479–1486.
- Wang, Z. X., Zhang, L. L., & Zhao, X. H. (2025). Covalent grafting of inorganic selenium to the water-soluble and nondigestive Chinese yam polysaccharides causes greater protection of IEC-6 cells with acrylamide injury. Foods, 14(9), 1560.
- Yang, L., Dong, L., Zhang, L., Bai, J., Chen, F., & Luo, Y. (2021). Acrylamide induces abnormal mtDNA expression by causing mitochondrial ROS accumulation, biogenesis, and dynamics disorders. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 69(27), 7765-7776.
- Yaribeygi, H., Noroozadeh, A., Mohammadi, M. T., Johnston, T. P., & Sahebkar, A. (2019). Crocin improves oxidative stress by potentiating intrinsic anti-oxidant defense systems in pancreatic cells during uncontrolled hyperglycemia. Journal of Pharmacopuncture, 22(2), 83.
- Yuan, Y., Yucai, L., Lu, L., Hui, L., Yong, P., & Haiyang, Y. (2022). Acrylamide induces ferroptosis in HSC-T6 cells by causing antioxidant imbalance of the XCT-GSH-GPX4 signaling and mitochondrial dysfunction. Toxicology Letters, 368, 24-32.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Halk Sağlığı (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 6 Ocak 2026 |
| Kabul Tarihi | 16 Şubat 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 4 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.53472/jenas.1857245 |
| IZ | https://izlik.org/JA85PY42LN |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 1 |
Amaç ve Kapsam
Çevre ve Doğa Araştırmaları Dergisi (JENAS) yayın hayatına 2019 yılında başladı. Dergi, çevre sorunları, multidisipliner alanda çevreye yönelik öneri, tartışma ve sorunları akademik disiplin içinde ele alan bir dergidir.
Karadeniz Doğa ve Çevre Derneği (KADOÇED) tarafından yayınlanan JENAS, her geçen gün daha da büyük bir önem kazanan ÇEVRESEL SORUNLAR, SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK, DÖNGÜSELLİK, KÜRESEL ISINMA gibi konuları öncelikli sorun olarak görür ve çözümlemek için en başta bilimsel temelli uygulamaya dönük çözümlemeleri amaçlar ve bunu önceler.
JENAS, kör hakemlik sistemine dayanan İngilizce ve Türkçe dillerinde de makale kabul eden uluslararası bir dergidir.
Çevre Bilimleri, Çevre Kirliliği, Kentleşme ve Çevre Sorunları, Kent Bilimleri, Coğrafya, Biyoloji, Peyzaj, Şehir Planlama, Kamu Yönetimi, evre Mühendisliği, Doğa Bilimleri
Yazım Kuralları
1. Bu elektronik dergide yayınlanan yazıların bütün hakları ve hukuksal sorumlulukları yazarlarına aittir. Dergimizde yayınlanan eserlerin te'lif hakları (iyeliği / eser sahipliği) yazarlarına ait olsa da, bu eserler bir kere, JENAS yayınlandıktan sonra bu hak, kağıt bası yayınlarda da olduğu gibi, yazarlara yazılarının yayından kaldırılmasını veya silinmesini talep etme hakkını vermez.
2. Bu dergide yayınlanan makalelerden kaynak gösterilmeksizin kısmen veya tamamen alıntı yapılamaz.
3. Dergimizdeki bütün yazıların/makalelerin te'lif hakları yazarların kendisine aittir, bu nedenle, makale içeriklerine ilişkin hukuksal sorumluluk makale sahiplerine aittir.
4. Editör incelemesine gönderilen makalelerin yayınlanma zorunluluğu yoktur. İnteraktif olarak makale kabul (submit) sürecinde inceleme için gönderilen makaleler yayınlanmayacaksa, JENAS tarafından silinebilir. Dergimiz çevrimiçi (interaktif) arayüzünde bir yıldan fazla taslak modunda kalan makaleler için veritabanından silinmeme garantisi vermez. Yayınlanmış yazılar/makaleler hukuksal zorunluluk harici hiçbir gerekçeyle yayından kaldırılamaz. Yazarlarımız mahkeme kararı olmaksızın yayınlanan yazılarının yayından kaldırılmasını talep edemezler. Zaten bu talep derginin link sadakatine, güvenilirliğine, dürüstlüğüne, hatta yazının yayından kaldırılmasını talep eden için iyi niyet kurallarına bağdaştırılamaz.
5. JENAS dergisi dört aylık, makale yükleme, süreç yürütümü ve yayını DergiPark sistemi ile (https://dergipark.org.tr/tr/pub/jenas), Portal yayınını, (https://www.jenas.org/) adreslerinden elektronik olarak yayınlanan bir dergidir. Journal of Environmental and Natural Studies (JENAS), Çevre, Yangın ve Acil Durum, Kentleşme ve Çevre Sorunları, Çevre Yönetimi ve Yönetişimi, Çevre Politikaları, Halk ve Çevre Sağlığı, Rekreasyon, Katı, Sıvı ve Gaz Atıklar, Çevre Teknolojileri, Yenilenebilir Enerji, Kentsel planlama, Kentsel Dönüşüm, Atıksu, Geri Dönüşüm, Su Temini, Sanitasyon, Kimyasal ve Radyoaktif Kirlilik, Ağır Metaller, Uzay Kirliliği, Biyofilik Tasarım, türünde makaleleri kabul etmektedir.
6. Yayınlanması istenilen eserler WORD formatında TÜBİTAK DERGİPARK SİSTEMİ üzerinden üyelik kaydı yapıp interaktif ortamda makaleyi kaydederek gönderilmelidir. Elektronik ortamda yayınlanmayan, kaybolan ve/veya yok olan dosyalardan dergimiz sorumlu değildir. Bu konuda DERGİPARK sistemindeki veriler esas alınır.
7. Çalışmalar Türkçe veya İngilizce olabilir; makalenin başlık/title ve özet/abstract kısmı ise Türkçe ve İngilizce olacaktır. Anahtar kelimeler (keywords) de aynı şekilde Türkçe ve İngilizce olarak eklenmelidir. Makalelerde, paragraf aralığı 12 nk, paragraf girintisi 0 (sıfır) dır. Yani paragraf başı girintisi kullanılmamaktadır.
8. Editöre mektup, Eser tanıtımı ve Vak'a analizi gibi çalışmalar dışında, klasik makalelerin dergimiz yayın kapsamının hem SCI hem de SSCI standartlarında içerik taşıdığından, kelime bandı geniş tutulmuş ve gerek SCI AHCI, gerekse SSCI standartları uyumumuz gereğince, 3000-8000 kelime olarak belirlenmiştir. Fen bilimi kapsamında makale yayınlamak isteyenlerin, (SCI-AHCI) 3000-5000 bandında, sosyal bilimler kapsamında makale yayınlamak isteyenler, 5000-8000 kelime sınırlarında, disiplinler arası makale ise, 5000-6000 kelime bandını kullanmalıdır.
9. Çalışmaların daha önce herhangi bir yerde yayınlanmış olması durumunda makale yayınlanmaz. Tercüme yazılarda ise tercümenin yapıldığı yayın adı, cildi, sayısı, sayfası, yazarı ve ülkesi belirtilmelidir.
10. Makaleye eklenecek ÇİZİMLER, RESİMLER, FOTOĞRAFLAR, ŞEKİLLER içerikte sistematik olarak numaralandırılmalıdır.
11. JENAS Dergisi'ne gönderilen makale veya incelemelerin yayınlanmasına karar verilmesi durumunda yazarın yayın hakkını tümden dergimize devretme zorunluluğu yoktur.
12. Yayınlanması için gönderilen makaleler, editör ön incelemesi aşamasında ITENTICATE programı ile taranmaktadır. İtenticate yayın standardımız %20 olarak uygulanmaktadır. İlerleyen zaman diliminde yayın kurulumuzun oybirliğiyle bu oranı daha da aşağı çekme hakkı saklıdır. Ancak, bu orandan daha aşağı bir intihal oranına indirilmesi, on yıllık bir yayın döneminde öngörülmemektedir.
13. Dergi Yayın Kurulu yayınlanmak için tarafımıza gelen yazıların yayınlanıp yayınlanmamasına ve dergimizde nasıl yer alacağına karar verir. Yayın Kurulu gerekli gördüğü takdirde eserin sahibinden içerik ve şekil bakımından bazı değişiklikler isteme hakkına sahiptir.
14. Makalenin ilk sayfasında çalışmanın başlığı ve kısa bir özeti yer alacaktır. Ayrıca çalışma ile ilgili teşekkür ve diğer ilgili notlar ilk sayfanın altında dipnotta belirtilecektir.
15. Makale sahibinin adı, soyadı, unvanı, varsa bağlı olduğu kurum ve adresi makalenin başında bulunan yazar bölümünde yer alacaktır. Ayrıca, yazara ait kısa bir özgeçmiş eklenecektir.
16. Yazı, içerik dikkate alınarak konu başlıklarına göre bölümlere ayrılmış olmalıdır. İlk bölüm Giriş, son bölüm Sonuç olarak belirtilmelidir. Diğerleri 1.1, 1.2 (Birinci bölüm 1. alt başlık) gibi numaralandırılmalıdır. Bölüm başlıklarını belirtmek için koyu harfler kullanılmalıdır.
17. Makalelerde yapılan atıflar, APA alıntılama sistemi 7.0 sürümlü ile yapılmalı ve kaynakça da aynı şekilde işlenmelidir.
18. Makalenin özet kısımlarından sonra Türkçe ve İngilizce 5 anahtar kelime yazılmalıdır. Bu yazarlarımızın aramalarda yazılarına ulaşımını kolaylaştırmaktadır.
19. JENAS Dergisi bütün ziyaretçilere serbesttir. İleride makalenin okunması üyelik sistemine bağlanabilir. Üyelik ve yararlanma için şu an bir bedel talep edilmeyecektir. Makalelerden yararlanma ilerleyen zamanlarda ücretli hale gelse bile, dergimizde bir kere makalesi yayınlanan ücretsiz üyelik hakkını kazanır.
20. Yazı eklemede herhangi bir sorun yaşayan yazarlarımız, editor@jenas.org adresine e-posta ile sorunlarını iletebilirler.
21. Makalelerde başkalarının görüşlerinden veya başka kaynaklarından yararlanılmış ise, kaynak gösterimleri uluslararası APA 7.0 referans/kaynakça sistemini kullanmaktadır. Gerek metin içi atıflar, gerek kaynakça bu usul ve esaslara göre oluşturulmalıdır.
22. Makalelerin, ana sayfadaki, sol menülerde, dokümanlar kısmında bulunan MAKALE ŞABLONU kullanılması, söz konusu makalenin hızlı yayınlanması açısından çok önemlidir.
23. Türkçe makalelerde İngilizce genişletilmiş özet istenmektedir. Genişletilmiş özetlerin şablonu, makale ilk yükleme ve son sürüm yükleme şablonlarında bulunmaktadır. Genişletilmiş özet kısmının hazırlanmasına yönelik ilave açıklamalar şablonlarımızda bulunmaktadır.
24. Yazara revizyon işlemlerini tamamlaması için ilk uzatmada 15 gün, ikinci uzatmada 7 gün, üçüncü uzatmada ise 3 gün süre verilir ve üçüncü uzatmada yazara ayrıca uyarı yazısı gönderilir. Verilen bu uzatmalara rağmen yazarın makul veya meşru bir mazeret bildirmeksizin revizyonları tamamlamaması hâlinde, makale editör kararıyla reddedilir.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
JENAS | YAYIN ETİĞİ İLKELERİ
JENAS da uygulanan yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir. Bu doğrultuda uygulanan süreçler, yazarların ve yazarları destekleyen kurumların çalışmalarının kalitesine doğrudan yansımaktadır. Hakemli çalışmalar bilimsel yöntemi somutlaştıran ve destekleyen çalışmalardır. Bu noktada sürecin bütün paydaşlarının (yazarlar, okuyucular ve araştırmacılar, yayıncı, hakemler ve editörler) etik ilkelere yönelik standartlara uyması önem taşımaktadır. Dergimiz, yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşıması beklenmektedir.
Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar oluşturulurken açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.
A- Yazarların Etik Görev ve Sorumlulukları
Dergimize te'lif eser gönderen yazar(lar)ın aşağıdaki etik sorumluluklara uyması beklenmektedir:
1- Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması beklenmektedir. Yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanmaları veya başka çalışmaları kullanmaları durumunda eksiksiz ve doğru bir biçimde atıfta bulunmaları ve/veya alıntı yapmaları gerekmektedir. Paraphrase vb. yöntemler dergimiz açısından etik ihlali sayılır.
2- Çalışmanın oluşturulmasında içeriğe entelektüel açıdan katkı sağlamayan kişiler yazar olarak belirtilmemelidir.
3- Te'lif eserlerde esere en çok katmadeğeri olan eser sahibinin adı birinci ad olarak yazılmalı, akademik camiada yeterli katmadeğeri sağlamasa bile akademik unvanı üstün olan yazar 1. yazar olarak tanımlanmamalıdır.
4- Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların varsa çıkar çatışması teşkil edebilecek durumları ve ilişkileri açıklanmalıdır.
5- Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir; böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri yayın kurulu ve bilim kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
6- Yazar(lar) kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma/analizlerle ilgili gerekli izinlere sahip olduklarını veya deney yapılan deneklerin rızasının alındığını gösteren belgeye sahip olmalıdır. Dergimiz bunu talep etmemiş olsa bile, bu belgelerin alınmış 'hazır) olması gerekmektedir.
7- Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle iş birliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
8- Yazarlar çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz. Her bir başvuru önceki başvurunun tamamlanmasını takiben başlatılabilir. Başka bir dergide yayınlanmış çalışma tarafımıza gönderilemez.
9- Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sorumluluklarının değiştirilmesi (Yazar ekleme, yazar sırası değiştirme, yazar çıkartma gibi) teklif edilemez. Ne var ki, bu talep DERGİPARK süreç yönetiminde eserin 1. veya sorumlu yazarı (corresponding author) tarafından editöre süreç içinde diğer yazarların imzalı taleplerine ilişkin dosya yüklemesi durumunda, bunu JENAS dikkate alır.
B- Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları:
JENAS editör ve alan editörleri, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan "COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelinesfor Journal Editors" ve "COPE Best Practice Guidelines for JournalEditors" rehberleri temelinde aşağıdaki etik görev ve sorumluluklara sahip olmalıdır:
1- Editörler, dergide yayınlanan her yayından sorumludur. Bu sorumluluk bağlamında editörler, aşağıdaki rol ve yükümlülükleri taşımaktadır:
2- Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba içinde olma,
3- Sürekli olarak derginin gelişimini sağlama ve derginin büyümesi ve kalkınmasına yönelik düşünme,
4- Dergide yayınlanan çalışmaların kalitesini geliştirmeye yönelik süreçlerde beklemeden rol üstlenme,
5- Düşünce özgürlüğünü destekleme, özgün ve yabancı dilde eserlerin makaleye kazandırılmasında gayretli olma,
6- Fikri mülkiyet hakları ve etik standartlardan taviz vermeden iş süreçlerini devam ettirme,
7- Düzeltme, açıklama gerektiren konularda yayın açısından açıklık ve şeffaflık gösterme.
8- Alan editörlerinin yönlendirilmesinde destekleyici olmak, onlara dijital ortamda ve sesli görüşmeler yapmak suretiyle katkıda bulunma.
9- Okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.
10- Yayın kapsamına uygun olan çalışmaların ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
11- Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
12- Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
13- Alan editörlerinin kör hakemlik sürecini yürütmelerinde dikkatli davranmaları için yardımcı olmalı, kör hakemliği ihlal edecek hususlarda onları bilgilendirmeli, gerektiğinde uyarmalı.
14- Yayın Süreçlerinden Sorumlu Editörlerin, Hakemlik ve Editöryal süreçlerin etkin ve verimli kullanılması konusunda müteyakkız olmalı,
15- Hakem havuzunun geliştirilmesinde alan editörlerini teşvik etmeli.
16- Editörler; yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür. Ayrıca editörler yayınlanan tüm makalelerdeki içeriklerin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi adına gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
17- Dergide yayınlanan eserlere ilişkin ikna edici eleştirileri dikkate almalı ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir tutum sergilemelidir.
18- Eleştirilen çalışmaların yazar(lar)ına cevap hakkı tanımalıdır.
19- Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikayetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür.
20- Dergi sahibi, yayıncı ve diğer hiçbir politik ve ticari unsur, editörlerin bağımsız karar almalarını etkilemez.
21- Editörler çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır..
C- Alan (Branş) Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları:
1- Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
2- Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
3- Yazarlar ve hakemler arasında çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek bu konuda proaktif olmak durumundadır.
4- Kör hakemlik sistemine göre hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmasında özen göstermeli, hakem değerlendirme formunda içerikte ad soyad ve kimlik açıklayıcı ibarelerin olup olmamasına dikkat etmeli.
5- Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik edici yöntemler kullanmalı.
6- Hakemleri zamanında dönüş ve performans gibi ölçütlerle değerlendirmelidir. Hakemlere teşvik ve motive edici ifadeler kullanmalı, hakemlerle içerik tartışmasına girmemelidir.
7- Hakemlerin performansını artırıcı uygulamaları ve politikaları belirlemelidir.
8- Hakem havuzunun dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
9- İki hakemden de olumsuz cevap gelmesi durumunda, makale JENAS için ve bilim camiası için çok faydalı olarak görülüyorsa, gerekirse 3. ve 4. hakemlere gönderme inisiyatifinde bulunabilmeli.
10- Süreç yürütümünde düzenli olarak yazarla diyalogunu devam ettirmeli,
11- Reddedilen makalelerde yazarla olan diyaloglarda mümkün olduğunca nezaketli cevap vermeli ve ret gerekçelerini mutlak surette maddeler halinde ifade etmelidir.
D- Hakemlerin Etik Görev ve Sorumlulukları:
1- JENAS değerlendirme süreci çift taraflı kör akran hakemlik ilkesiyle yürütülür. Hakemler yazarlar ile doğrudan iletişime geçemez; değerlendirme ve yorumlar dergi yönetim sistemi aracılığıyla iletilir. Bu süreçte değerlendirme formları ve tam metinler üzerindeki hakem yorumları editör aracılığıyla yazar(lar)a iletilir. Bu bağlamda dergimiz için çalışma değerlendiren hakemlerin aşağıdaki etik sorumluluklara sahip olması beklenmektedir:
2- Uzmanlık alanı ile ilgili değerlendirmeyi kabul etmelidir.
3- Tarafsızlık ve gizlilik içerisinde değerlendirme yapmalıdır.
4- Değerlendirme sürecinde çıkar çatışması ile karşı karşıya olduğunu düşünürse, çalışmayı incelemeyi reddederek alan dergi editörünü bilgilendirmelidir.
5- Gizlilik ilkesi gereği inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir. İnceledikleri çalışmaların sadece nihai versiyonlarını ,ancak yayınlandıktan sonra kullanabilir.
6- Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır. Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir.
7- Değerlendirmeyi yapıcı ve nazik bir dille yapmalıdır. Düşmanlık, iftira ve hakaret içeren aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmamalıdır.
8- Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.
9- Kent Akademisi, yayınlanmış her makalenin mülkiyet ve telif hakkını korur ve yayınlanmış her kopyanın kaydını saklama yükümlülüğünü üstlenir.
10- Akademik yayıncılığa ilişkin her türlü bilimsel suistimal, atıf çeteciliği ve intihalle ilgili önlemleri alma sorumluluğuna sahiptir.
E- Yayın Kurulunun Etik Görev ve Sorumlulukları:
JENAS Yayın Kurulu, dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikaları ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.
1- Baş Editör, Editörler ve Teknik Editörler ile Yabancı Dil Editörlerinden oluşan Yayın Kurulu üyeleri, derginin genelinden sorumludur.
2- Derginin içerik, teknik ve görsel bakımdan eksik ve aksaklıklarına karşı kayıtsız kalmamalı, hangi alanda ve yerde sorun varsa öncelikle konunun yetkilisine durumu iletmelidir.
3- Yayın kurulu sanal toplantılarda mutlak surette görüşünü ifade etmelidir.
4- Yayın kurulu belirli aralıklarla yayın politikalarının ve derginin gelişimi için toplantılar düzenlemelidir.
5- Yayıncı veya yayıncı temsilcisi, yayın içeriğine müdahale edemez, süreçlerin yürütülüş insicamının bozulacağı şekilde müdahale bulunamaz.
6- Yayın Kurulu dergiye gönderilen çalışmaların tüm süreçlerinden sorumludur. Bu çerçevede ekonomik ya da politik kazançlar göz önüne alınmaksızın karar verici kişiler editörlerdir..
F- Kişisel Verilerin Korunması:
1- JENAS, değerlendirilen çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan bireylerin açık rızası belgeli olmadığı sürece çalışmayı reddedebilir.
2- JENAS alan editörleri, hakemler, yazarlar ve okuyucuların bireysel verilerini korumakla yükümlüdür.
3- Jenas, değerlendirilen çalışmalarda insan ve hayvan haklarının korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan deneklere ilişkin etik kurul onayı, deneysel araştırmalara ilişkin izinlerin olmadığı durumlarda çalışmayı reddetmekle sorumludur.
G- Olası Suiistimal ve Görevi Kötüye Kullanmaya Karşı Önlem
Jenas olası suiistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür.
Bu duruma yönelik şikayetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda titiz ve nesnel bir soruşturma yapmanın yanı sıra, konuyla ilgili bulguların paylaşılması editörün sorumlulukları arasında yer almaktadır.
H- Araştırma ve Yayın Etiği
Araştırma etiği, bireylerin sağlığı, esenliği ve haklarının göz ardı edilme endişesini ortadan kaldırmayı hedefler. Bilimsel araştırmaların yüksek etik ve bilimsel standartlara uygun bir şekilde yapılmasını sağlar. Araştırma etiği, araştırmaların gerçekçi ve ihtiyaçlara uygun şekilde tasarlanmasını, katılımcıların bütünlüğünün korunarak yürütülmesini, araştırmanın uygun bir şekilde sonlandırılmasını ve sonuçların dürüst bir şekilde yayınlanmasını kapsar. Günümüzde bu gereklilikler temel etik ilkeler üzerine inşa edilmiştir. Özerklik, zarar vermeme, yarar sağlama ve adalet gibi ilkeler, araştırma süreçlerinin etik standartlara uygunluğunu güvence altına alan sağlam bir çerçeve sunar.
Dergimizde yayımlanan makalelerde, editoryal süreçlerden başlayarak makale yayını ve sonrasında yazarların üçüncü taraflarla yaşayabileceği çıkar çatışmaları dahil olmak üzere ortaya çıkabilecek etik sorunlar, sorunsallar ve uyuşmazlıklar, uluslararası evrensel hukuk kuralları, etik ilkeler ve Türkiye'deki genel etik mevzuat çerçevesinde değerlendirilmekte ve ICAM Network Etik Kurulu tarafından nihai olarak karara bağlanmaktadır.
19-2023/3 sayılı, 3/10/2023 tarihli JENAS Yayın Kurulu Kararı:
Dergimizde, Yayıncı kuruluş temsilcisinin, Baş Editörün ve Editörlerin makale yayınlaması 01/01/2024 yılından itibaren kaldırılmıştır.
Aynı şekilde, dergimizde görev yapan editör ve editör yardımcılarının 01/01/2021 tarihinden bu yana hakemlik yetkilerinin kullanılmamasının devamına tarafsızlık ve objektiflik ilkeleri gereğince karar verilmiştir.
G- Etik Olmayan Bir Durumla Karşılaşılması
Dergimizde yukarıda bahsedilen etik sorumluluklar ve dışında etik olmayan bir davranış veya içerikle karşılaşılması halinde ICAM Network Yayın Grubu Etik Kurulu Teşkilat ve Çalışma Usulleri Yönergesi'nin 7. maddesinin 1., 2., 3. ve 4. bendleri kapsamında hareket edilir. Ayrıca bu durum, ethic@icamnetwork.net e-posta adresine bildirilmelidir. Bu eposta adresine gelen talepler, ICAM NETWORK ETİK KURULU'nda kesin hükme bağlanır.
Ücret Politikası
Dergimiz açık erişimli ve ücretsizdir. Editöryal süreçlerin hiç bir aşamasında ücret talep edilmez.
Dizinler
Diğer Dizinler
Dergi Kurulları
Yayıncı (Karadeniz Doğa ve Çevre Derneği)
Başeditör
Editörler
Yayın Kurulu
Alan Editörleri
Bilim Danışma Kurulu
JENAS | Journal of Environmental and Natural Studies