Araştırma Makalesi

AÇIK MADEN İŞLETMELERİNDE GEORADAR VE PİYEZOMETRE VERİLERİ KULLANILARAK YATAY KUYU UYGULAMALARININ ENERJİ VERİMLİLİĞİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Cilt: 13 Sayı: 4 30 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

AÇIK MADEN İŞLETMELERİNDE GEORADAR VE PİYEZOMETRE VERİLERİ KULLANILARAK YATAY KUYU UYGULAMALARININ ENERJİ VERİMLİLİĞİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Madencilik sektörü, yüksek enerji tüketimi ve kullanılan enerjinin büyük kısmının ticari kaynaklardan sağlanması nedeniyle enerji verimliliği çalışmalarında öncelikli bir öneme sahiptir. Bu çalışmada açık ocak madencilik faaliyetlerinde yeraltı suyunun uzaklaştırılması süreçlerinde enerji verimliliğini artırmak amacıyla GeoRadar, piyezometre kuyuları ve yapısal jeoloji verileri kullanılarak yatay drenaj kuyularının optimum yerleşimleri belirlenmiştir. Çalışma kapsamında kullanılan yöntemler arasında GeoRadar destekli deformasyon haritalaması, piyezometre verileriyle yeraltı su seviyelerinin izlenmesi ve yapısal unsurların detaylı haritalanması bulunmaktadır. Sahada uygulanan yatay drenaj kuyularının dikey pompa kuyularıyla karşılaştırmalı analizleri sonucunda, yatay kuyuların su tahliyesi için yaklaşık %60 daha düşük enerji tüketimi sağladığı ve birim su drenaj maliyetlerinin dikey kuyulara göre ortalama %40 daha az olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, jeolojik ve hidrojeolojik analizler sonucunda yatay kuyuların, özellikle yüksek geçirgenliğe sahip fay breşleri bölgelerinde enerji ve maliyet açısından avantaj sağladığı ortaya konmuştur. Sonuç olarak, açık ocak madencilik işletmelerinde yatay kuyu uygulamalarının hidrojeolojik verilerle optimize edilmesinin, enerji tüketimini azaltarak sürdürülebilir madencilik faaliyetlerine katkı sağlayabileceği gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Çalışma süresince saha verilerinin toplanması, değerlendirilmesi ve teknik konularda sağladıkları katkılardan dolayı Acacia Maden İşletmeleri’ne teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. AECOM, 2017. Gökırmak Copper Project hydrogeological impact assessment. Ankara.
  2. Akbaş, B., Kaya, D., Eyidoğan, M., 2018. Bir otomobil montaj fabrikasının enerji tüketim analizi ve enerji tasarrufu potansiyelini değerlendirilmesi.
  3. Akhan, H., 2022. Sanayide enerji yönetimi: Pompa ve fan sistemlerinde verimlilik artırıcı uygulamalar. Alanlı, A., 2022. Türkiye’de enerji verimliliğine yönelik politikaların değerlendirilmesi.
  4. Aydın, M., 2016. Enerji verimliliğinin sürdürülebilir kalkınmadaki rolü: Türkiye değerlendirmesi.
  5. Beale, G., Read, J., 2013. Guidelines for evaluating water in pit slope stability. CSIRO Publishing, Melbourne.
  6. Bulgurcu, M.T., 2024. Ground control principles based on retrospective analyses from actual site conditions in open pit mining.
  7. Fugro, 2021. Gökırmak Copper Mine geological modelling. Ankara.
  8. Güçlü, B., Bayrakçı, H.C., Süzen, A.A., 2018. Elektrik sayaçlarının uzaktan okunması ve enerji analizi. Kaya, D., 2019. Demir çelik sektöründe enerji verimliliği.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Enerji Verimliliği, Maden Tasarımı, İşletme ve Ekonomisi, Hidrojeoloji, Kaya Mekaniği, Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

25 Haziran 2025

Kabul Tarihi

26 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 13 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Vepayev, A., & Deniz, O. (2025). AÇIK MADEN İŞLETMELERİNDE GEORADAR VE PİYEZOMETRE VERİLERİ KULLANILARAK YATAY KUYU UYGULAMALARININ ENERJİ VERİMLİLİĞİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 13(4), 1061-1077. https://doi.org/10.21923/jesd.1726957
AMA
1.Vepayev A, Deniz O. AÇIK MADEN İŞLETMELERİNDE GEORADAR VE PİYEZOMETRE VERİLERİ KULLANILARAK YATAY KUYU UYGULAMALARININ ENERJİ VERİMLİLİĞİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. MBTD. 2025;13(4):1061-1077. doi:10.21923/jesd.1726957
Chicago
Vepayev, Arslan, ve Ozan Deniz. 2025. “AÇIK MADEN İŞLETMELERİNDE GEORADAR VE PİYEZOMETRE VERİLERİ KULLANILARAK YATAY KUYU UYGULAMALARININ ENERJİ VERİMLİLİĞİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 13 (4): 1061-77. https://doi.org/10.21923/jesd.1726957.
EndNote
Vepayev A, Deniz O (01 Aralık 2025) AÇIK MADEN İŞLETMELERİNDE GEORADAR VE PİYEZOMETRE VERİLERİ KULLANILARAK YATAY KUYU UYGULAMALARININ ENERJİ VERİMLİLİĞİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 13 4 1061–1077.
IEEE
[1]A. Vepayev ve O. Deniz, “AÇIK MADEN İŞLETMELERİNDE GEORADAR VE PİYEZOMETRE VERİLERİ KULLANILARAK YATAY KUYU UYGULAMALARININ ENERJİ VERİMLİLİĞİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ”, MBTD, c. 13, sy 4, ss. 1061–1077, Ara. 2025, doi: 10.21923/jesd.1726957.
ISNAD
Vepayev, Arslan - Deniz, Ozan. “AÇIK MADEN İŞLETMELERİNDE GEORADAR VE PİYEZOMETRE VERİLERİ KULLANILARAK YATAY KUYU UYGULAMALARININ ENERJİ VERİMLİLİĞİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 13/4 (01 Aralık 2025): 1061-1077. https://doi.org/10.21923/jesd.1726957.
JAMA
1.Vepayev A, Deniz O. AÇIK MADEN İŞLETMELERİNDE GEORADAR VE PİYEZOMETRE VERİLERİ KULLANILARAK YATAY KUYU UYGULAMALARININ ENERJİ VERİMLİLİĞİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. MBTD. 2025;13:1061–1077.
MLA
Vepayev, Arslan, ve Ozan Deniz. “AÇIK MADEN İŞLETMELERİNDE GEORADAR VE PİYEZOMETRE VERİLERİ KULLANILARAK YATAY KUYU UYGULAMALARININ ENERJİ VERİMLİLİĞİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, c. 13, sy 4, Aralık 2025, ss. 1061-77, doi:10.21923/jesd.1726957.
Vancouver
1.Arslan Vepayev, Ozan Deniz. AÇIK MADEN İŞLETMELERİNDE GEORADAR VE PİYEZOMETRE VERİLERİ KULLANILARAK YATAY KUYU UYGULAMALARININ ENERJİ VERİMLİLİĞİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. MBTD. 01 Aralık 2025;13(4):1061-77. doi:10.21923/jesd.1726957