Araştırma Makalesi

Askeri, Politik ve Stratejik bir Araç Olarak Kültürel Mirası Silahlaştırmak

Cilt: 6 Sayı: 3 28 Eylül 2020
PDF İndir
EN TR

Askeri, Politik ve Stratejik bir Araç Olarak Kültürel Mirası Silahlaştırmak

Öz

Kültürel mirası hedef alan çatışmalar küresel bir sorun haline gelmiştir. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ı kültürel miras alanlarını vurmakla tehditleri yeni bir aşamaya gelindiğini göstermiştir. On dokuzuncu yüzyıldan itibaren yerle ve mekânla ilişkili fikirler etnik ulusalcılıkla birlikte düşünülmüştür. Kültürel çeşitlilik toplumsal açıdan kabul etme ya da reddetme şeklinde tezahür etmiş ve çatışmalara neden olmuştur. Buna karşılık kültür mirasını koruma anlayışının son yıllardaki gelişimiyle kültür mirasının özel olmaktan çıkarak, bütün insanlığa ait olduğu ve herkesin ortak mirası olduğu fikirlerini güçlendirmiştir. Savaşlar askeri ve politik savaşlar olarak tasnif edilebilir. Askeri savaşlar kültürel mirasın kısa sürede büyük hasarlar almasına neden olmaktadır. Politik savaşlar genellikle psikolojik, diplomatik, teknolojik ya da kültürel düzeyde gerçekleşmekte; bazen de ticari, finansal, hükümet politikaları gibi çeşitli politikalarla toplulukları yerinden etme şeklinde gerçekleşmektedir. Kültürel mirası çeşitli düzeylerde fiziksel ya da ruhsal olarak fakat dolaylı şekilde ve daha uzun bir zaman dilimi içeresinde etkileyebilmektedir. On dokuzuncu yüzyılın son çeyreğinden başlayarak kültürel miras yapılarını ve tarihi kentleri hedef alma gerekçeleri ve yöntemleri kültürel mirasa yüklenen anlamlarla ilişkili olarak değişmeye başlamıştır. Yakın tarihli çatışmalar kültürel mirasın kimlik ve belleği silmek üzere nasıl silahlaştırılabileceğini göstermektedir. Yirminci yüzyıla kadar büyük imparatorluklar tarafından yönetilen, egemen güçlerin sömürge mücadelelerinin ardından otorite boşluğunun ortaya çıktığı Balkanlar, Afrika, Ortadoğu ülkeleri gibi bölgelerde çatışmalar bir anda patlar ve sıklıkla tekrar eder. Devletlerarası savaşlara göre daha uzun sürer. Çatışmalar, yeterli kaynaklar olduğu sürece ve taraflardan biri ötekine üstünlük sağlayana kadar devam eder. Güç kullanımı devlet tekelinden çıkmıştır. Örgütlü ve yaygın şiddet ortamı yaratan bu türden iç karışıklıklar ya da çatışmalar uluslararası hukuk normlarının dışına çıkmaktadır. Yeni savaşlarda saldırılar toplumların kimlik ve belleğini temsil eden kültürel imgelerini yok etmeye ya da çeşitlilikleri bir araya getiren tarihi kentlere odaklanmıştır. Bu makalede yeni savaşlar konusu kültürel miras bakımından değerlendirilmiştir. Silahlı çatışmalarda ya da savaşlarda kültürel mirasın neden hedef alındığı tarihsel ve yakın örneklerle incelenmiştir. Bu bağlamda kültürel miras için yeni savaşlar gerçekten yeni midir; kültürel mirasın ve kentlerin geçmişteki ve günümüzdeki savaşlardaki/çatışmalardaki rolü ne olmuştur; kültürel miras hangi eylemlerle ve neden hedef alınmıştır gibi sorulara cevap aranmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Appadurai, Arjun. "The Globalization of Archaeology and Heritage." The Journal of Social Archaeology 1, no. 1 (2001): 5-49.
  2. Ashworth, Gregory J. War and the City. London/New York: Routledge, 1991.
  3. Ashworth, Gregory J., and John E. Tunbridge. Dissonant Heritage: The Management of the Past as a Resource in Conflict. Toronto: John Wiley & Sons, 1996.
  4. Baker, Heather D. " ‘I Burnt, Razed (and) Destroyed Those Cities’:The Assyrian Accounts of Deliberate Architectural Destruction." In Architecture and Armed Conflict: The Politics of Destruction, edited by JoAnne M. Mancini and Keith Bresnahan, 45-57. London: Routledge, 2015.
  5. Bassiouni, M. Cherif. Study of the Battle and Siege of Sarajevo. (1994). https://phdn.org/archives/www.ess.uwe.ac.uk/comexpert/ANX/VI-01.htm.
  6. Bernbeck, Reinhard, and Susan Pollock. "Ayodhya, Archaeology, and Identity." Current Anthropology 37, no. 1 (1996): S138-S42. http://www.jstor.org/stable/2744239.
  7. Bevan, Robert. The Destruction of Memory: Architecture at War. London: Reaktion Books, 2016.
  8. Boylan, Patrick J. "The Concept of Cultural Protection in Times of Armed Conflict: From the Crusades to the New Millennium." In Illicit Antiquities: The Theft of Culture and the Extinction of Archaeology, edited by Neil Brodie and Kathryn Walker Tubb. One World Archaeology. London: Routledge, 2002.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Eylül 2020

Gönderilme Tarihi

15 Temmuz 2020

Kabul Tarihi

11 Eylül 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 6 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Bilgili, B., & Tanyeli, G. (2020). Askeri, Politik ve Stratejik bir Araç Olarak Kültürel Mirası Silahlaştırmak. Tarih ve Gelecek Dergisi, 6(3), 988-1011. https://doi.org/10.21551/jhf.769785
AMA
1.Bilgili B, Tanyeli G. Askeri, Politik ve Stratejik bir Araç Olarak Kültürel Mirası Silahlaştırmak. JHF. 2020;6(3):988-1011. doi:10.21551/jhf.769785
Chicago
Bilgili, Bilal, ve Gülsün Tanyeli. 2020. “Askeri, Politik ve Stratejik bir Araç Olarak Kültürel Mirası Silahlaştırmak”. Tarih ve Gelecek Dergisi 6 (3): 988-1011. https://doi.org/10.21551/jhf.769785.
EndNote
Bilgili B, Tanyeli G (01 Eylül 2020) Askeri, Politik ve Stratejik bir Araç Olarak Kültürel Mirası Silahlaştırmak. Tarih ve Gelecek Dergisi 6 3 988–1011.
IEEE
[1]B. Bilgili ve G. Tanyeli, “Askeri, Politik ve Stratejik bir Araç Olarak Kültürel Mirası Silahlaştırmak”, JHF, c. 6, sy 3, ss. 988–1011, Eyl. 2020, doi: 10.21551/jhf.769785.
ISNAD
Bilgili, Bilal - Tanyeli, Gülsün. “Askeri, Politik ve Stratejik bir Araç Olarak Kültürel Mirası Silahlaştırmak”. Tarih ve Gelecek Dergisi 6/3 (01 Eylül 2020): 988-1011. https://doi.org/10.21551/jhf.769785.
JAMA
1.Bilgili B, Tanyeli G. Askeri, Politik ve Stratejik bir Araç Olarak Kültürel Mirası Silahlaştırmak. JHF. 2020;6:988–1011.
MLA
Bilgili, Bilal, ve Gülsün Tanyeli. “Askeri, Politik ve Stratejik bir Araç Olarak Kültürel Mirası Silahlaştırmak”. Tarih ve Gelecek Dergisi, c. 6, sy 3, Eylül 2020, ss. 988-1011, doi:10.21551/jhf.769785.
Vancouver
1.Bilal Bilgili, Gülsün Tanyeli. Askeri, Politik ve Stratejik bir Araç Olarak Kültürel Mirası Silahlaştırmak. JHF. 01 Eylül 2020;6(3):988-1011. doi:10.21551/jhf.769785

Cited By

Tarih ve Gelecek (Journal of History and Future) Uluslararası Hakemli Tarih Araştırmaları Dergisi

DRJIResearchBib,  AcarindexERIH PLUSASOS IndexSindex, SOBİADTürk Eğitim İndeksi, Open Access Library (oalib)Eurasian Scientific Journal Index, Google ScholarAcademic Keys, Journal FactorIndex Copernicus, CiteFactoridealonlineSciLit, Road, CrosreffJournal TOC, MAKTABA, INTERNATIONAL ISSN, CORE, PAPERITY, INGENTA, OPENAIRE

Creative Commons License
16275 Tarih ve Gelecek Dergisi Açık Erişim politikasını benimsemektedir.