Sınıf Öğretmenlerinin ve Öğretmen Adaylarının Epistemolojik İnançlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi

Öz

Araştırma sınıf öğretmenlerinin ve sınıf öğretmeni adaylarının epistemolojik inançlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya 2021-2022 Eğitim öğretim yılında Türkiye’nin çeşitli şehirlerinde görev yapan 212 sınıf öğretmeni ile İç Anadolu bölgesinde yer alan bir üniversite ve Akdeniz bölgesinde yer alan iki üniversitede sınıf öğretmenliği 3. ve 4. sınıfta öğrenim gören 295 öğretmen adayı katılmıştır. Araştırmanın örneklem seçiminde zaman, emek ve ulaşılabilirlik açısından kolaylık sağladığı için amaçlı örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verileri kişisel bilgiler formu ve epistemolojik inanç ölçeği ile toplanmıştır. Veriler Jamovi 2.3.28 programı ile analiz edilmiştir. Analizde normallik testi ile çarpıklık basıklık katsayılarına bakılmış, normal dağılım gösterdiği belirlendiğinden iki değişkenli durumlarda bağımsız t-testi, Üç ve daha fazla değişkenli durumlarda one-way anova testi kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda sınıf öğretmenleri ve öğretmen adaylarının epistemolojik inanç boyutları arasında bilginin kesinliği boyutunda anlamlı bir farklılık belirlenmiştir. Doğuştan/sabit yetenek, öğrenme çabası ve otorite uzman bilgisine şüphe alt boyutlarında anlamlı farklılıklar belirlenmemiştir. Sınıf öğretmenleri öğretmen adaylarına göre bilginin kesinliğine daha fazla inanmaktadır. Sınıf öğretmenlerinin epistemolojik inançları cinsiyet ve mesleki deneyim değişkenlerine göre farklılık göstermemiştir. Öğretmen adaylarının epistemolojik inançlarında cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılığın ortaya çıkmadığı belirlenmiştir. Sınıf öğretmeni adaylarının epistemolojik inançları akademik ortalama değişkenine göre bilginin kesinliği ve doğuştan/sabit yetenek alt boyutlarında akademik ortalaması 3.00-4.00 olan öğretmen adayları yönünde anlamlı bir farklılık belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının epistemolojik inançları sınıf düzeyi değişkenine göre anlamlı bir farklılık ortaya çıkmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Epistemolojik inanç
• sınıf öğretmeni
• sınıf öğretmeni adayı
• bilgi

Examination of Epistemological Beliefs of Elementary Teachers and Pre-service Elementary Teachers in Terms of Various Variables

Öz

The research was carried out to examine the epistemological beliefs of elementary teachers and pre-service elementary teachers in terms of various variables. In the 2021-2022 academic year, 212 elementary teachers working in various cities of Turkey and 295 pre-service elementary teacher studying in the 3rd and 4th grades of classroom teaching at a university in the Central Anatolia region and two universities in the Mediterranean region participated in the research. In the sample selection of the research, the appropriate sampling method, which is one of the purposive sampling methods, was used because it provides convenience in terms of time, effort, and accessibility. The data of the study were collected with a personal information form and an epistemological belief scale. The data were analyzed with the Jamovi 2.3.28 program. In the analysis, the normality test and the skewness kurtosis coefficients were examined, and since it was determined that they showed normal distribution, an independent t-test was used in cases of two variables, and a one-way ANOVA test was used in cases of three or more variables. As a result of the analysis of the data, a significant difference was determined between the epistemological belief dimensions of elementary teachers and pre-service elementary teachers in the dimension of certainty of knowledge. No significant differences were found in the sub-dimensions of innate/fixed ability, learning effort, and suspicion of authority expert knowledge. Elementary teachers believe more in the certainty of knowledge than pre-service elementary teacher. The epistemological beliefs of elementary teachers and pre-service elementary teachers did not differ according to the gender variable. The epistemological beliefs of elementary teachers did not differ significantly according to the variable of professional experience. It can be said that gender does not have a significant effect on the epistemological beliefs of elementary teachers and pre-service elementary teacher. According to the epistemological beliefs of elementary pre-service elementary teacher, a significant difference was determined in the direction of pre-service elementary teachers with an academic average of 3.00-4.00 in the sub-dimensions of certainty of knowledge and innate/fixed ability. It was concluded that there was no significant difference in the epistemological beliefs of the pre-service elementary teacher according to the grade level variable.

Anahtar Kelimeler

• Epistemology
• belief
• teacher
• teacher candidate
• knowledge

Kaynakça

1. Adak, F. (2016). Fen bilgisi öğretmen adaylarının ve fen bilimleri öğretmenlerinin epistemolojik inançları ve bilişötesi farkındalıklarının incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Burdur.
2. Akgün, A. & Gülmez, H. (2015). Lise öğrencilerinin epistemolojik inanışlarının kimya dersi akademik başarısına etkisinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14 (54), 0- . DOI: 10.17755/esosder.59010
3. Akyıldız, S. (2018). Lise öğretmenlerinin epistemolojik inançları ile öğretme öğrenme anlayışları arasındaki ilişkiler. Milli Eğitim Dergisi, 47 (217), 77-96.
4. Altıntaş, G. (2018). Artırılmış gerçeklik uygulamalarının öğretmen adaylarının bilimsel epistemolojik inançları ve kavram yanılgılarına etkisi: Küresel ısınma konusu. (Yayımlanmamış doktora tezi). Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Burdur.
5. Arseven, İ., Ersoy, M. & Taşdemircanan, A. (2021). Öğretmen adaylarının epistemolojik inançları ile ders çalışma yaklaşımlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, Eğitim Bilimleri Özel Sayısı, 4686- 4717. DOI: 10.26466/opus.887464.
6. Aslan, S. ve Aybek, B. (2018). Öğretmen adaylarının epistemolojik inançlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19 (2), 328-340. DOI: 10.17679/inuefd.350368.
7. Avcı, M. (2019). Fen bilgisi öğretmen adaylarının epistemolojik inançlarıyla sorgulamaya dayalı fen öğretimi inançları, bilimsel tutumları ve akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sinop Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Sinop.
8. Aydın, M. (2010). Bilgi sosyolojisi. İstanbul: Açılım Kitabevi.

9. Aypay, A. (2011). Epistemolojik inançlar ölçeğinin Türkiye uyarlaması ve öğretmen adaylarının epistemolojik inançlarının incelenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 1-15.
10. Bakır, S. ve Adak, F. (2014). Fen bilgisi öğretmen adaylarının epistemolojik inançları, Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 3(4), 24-36. DOI: 10.30703/cije.321355
11. Barnard, L., Lan, W. Y., Crooks, S. M. and Paton, V. O. (2008). The relationship between epistemological beliefs and self-regulated learning skills in the online course environment, MERLOT Journal of Online Learning and Teaching, 4(3), 261- 266.
12. Bezir Akçay, B. ve Usta Gezer, S. (2020). Öğretmen adaylarının epistemolojik inançları ve üstbiliş farkındalıkları arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20 (1), 1-23.
13. Biçer, B., Er, H. ve Özel, A. (2013). Öğretmen adaylarının epistemolojik inançları ve benimsedikleri eğitim felsefeleri arasındaki ilişki, Eğitimde Kuram ve Uygulama, 9 (3), 229-242.
14. Bolay, S. H. (2010). Felsefeye Giriş. Ankara, Akçağ Yayınları.
15. Büyüköztürk, Ş. vd. (2020). Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri (28. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
16. Cevizci, A. (2010). Bilgi felsefesi. İstanbul: Say Yayınları.
17. Cevizci, A. (2018). Bilgi felsefesi. (4. Baskı). Ankara: Say yayınları.
18. Cevizci, A. (2020). Bilgi felsefesi. (5. Baskı). İstanbul: Say Yayınları.
19. Chan, K-W. (2003). Hong Kong teacher education students’ epistemological beliefs and approaches to learning. Research in Education, 69, 36-50.
20. Chan, K. W. and Elliott, R. G. (2004). Relational analysis of personal epistemology and conceptions about teaching and learning. Teaching and Teacher Education, 20(8), 817-831.
21. Chan, K-W. (2004). Pre-service teachers’ epistemological beliefs and conceptions about teaching and learning: Cultural implications for research in teacher education. Australian Journal of Teacher Education, 29 (1), 1-13.
22. Chan, K-W. (2008). Epistemological beliefs, learning and teaching: The Hong Kong cultural context. In M.S. Khine (Ed.). Knowing, knowledge and beliefs: Epistemological studies across diverse cultures (pp. 257-272). The Netherlands: Springer.
23. Coşkunoğlu, İ. M. (2022). Fen bilimleri öğretmenlerinin benimsedikleri eğitim felsefelerinin ve epistemolojik inançlarının belirlenmesi ve aralarındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tokat.
24. Creswell, J.W. (2012). Educational Research: Planning, Conducting and Evaluating Quantitativeand Qualitative Research. (4th ed.). Boston: Pearson.
25. Çüçen, K. (2005). Bilgi felsefesi (2. Baskı). Bursa: Asa Kitabevi.
26. Deryakulu, D ve Bıkmaz, F. H., (2003). Bilimsel epistemolojik inançlar ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim Bilimleri ve Uygulama. 2(4), 243-257.
27. Diemer, A. (2007). Bilgi Kuramı. Günümüzde Felsefe Disiplinleri. Derleyen/Çeviren: Ö. Doğan. İstanbul: İnkılap Kitabevi.
28. Doğan, S. N. (2019). Fen bilimleri öğretmenlerinin epistemolojik inançları ve fen, teknoloji, mühendislik ve matematik farkındalıkları arasındaki ilişkinin belirlenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
29. Dorsah, P., Shahadu, I., and Kpemuonye, A.K.N. (2020). Pre-servıce teachers’scıentıfıc epıstemologıcal belıefs and scıence teachıng effıcacy belıefs: a correlatıonal study. European Journal of Education Studies, 7(9).
30. Durmaz, A. (2019). Sosyal bilgiler dersinde bilimsellik değerine yönelik yapılandırmacı etkinliklerin öğrencilerin akademik başarı ve bilimsel epistemolojik inançlarına etkisi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
31. Ekiçi, M. (2014). Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Epistemolojik İnançları ile Öğretim Stilleri Arasındaki İlişki. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir
32. Enman, M., ve Lupart, J. (2000). Talented female students’ re-sistance to science: an exploratory study of post-secondary achievement, motivation, persistence, and epistemological characteristics, High Ability Studies, 1(2), 161-178
33. Ertugay, T. G. (2019). Okul öncesi öğretmen adaylarının epistemolojik inançları ile matematik öğretimi ve öğrenimine yönelik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
34. Hetherington, S. (2020). Epistemoloji (1. Baskı). Ankara: Fol Kitap.
35. Kanadlı, S. ve Akay, C. (2019). “Schommer’in epistemolojik inançlar modelinin cinsiyet ve akademik başarı açısından incelenmesi: Bir meta analizi çalışması”, Eğitim ve Bilim Dergisi, cilt 44, sayı 198, ss.389-411.
36. Karaçam, N. T. (2019). Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde Bulunan Okul Öncesi Öğretmenlerinin Epistemolojik İnançlarının İncelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Doğu Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü. Gazimağusa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti.
37. Karhan, İ. (2007). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin epistemolojik inançlarının demografik özelliklerine ve bilgi teknolojilerini kullanma durumlarına göre incelenmesi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.
38. Kaya, E. ve Ekici, M. (2017). Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin epistemolojik inançları ve öğretim stillerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. İlköğretim Online, 16 (2), 782-813. DOI: 10.17051/ilkonline.2017.304735.
39. Kaya, K. (2018). Öğretmenlerin bilimsel epistemolojik inançları ile yaşam boyu öğrenme yeterlikleri arasındaki ilişki. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Van.
40. Kaya, T. (2022). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yaşam boyu öğrenme eğilimleri ve epistemolojik inançlarının incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.
41. Kazu, İ. Y., ve Erten P. (2015). Öğretmen adaylarının epistemolojik İnançlarının incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, 57-75.
42. Ketabi, S., Zabihi, R., & Ghadiri, M. (2014). Pre-service English teachers’ epistemological beliefs and their conceptions of teaching. International Journal of Research Studies in Psychology, 3(1), 3-12
43. Khalid, M., Hashmi, A., & Javed, Z. (2021). relationship between prospective teachers' epistemological beliefs and their conceptions about teaching and learning. Ilkogretim Online, 20(4).
44. Koç, S. ve Memduhoğlu, H.B. (2017). Öğretmen adaylarının epistemolojik inançları: bir karma yöntem çalışma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16(60), 119-134.
45. Kurtuluş, M. A., & Bilen, K. (2021). A bıblıometrıc analysıs on nature of scıence: a revıew of the research between 1986-2019. Scientific Educational Studies, 5(1), 47-65.
46. Meral, M. ve Çolak, E. (2009). Öğretmen Adaylarının Bilimsel Epistemolojik İnançlarının İncelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(1), 129-146.
47. Murat, A. (2018). Fen bilgisi öğretmenlerinin düşünme stilleri ve epistemolojik inançlarının kullandıkları yöntemler ve ölçme araçlarına etkisi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Fırat Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.
48. Neber, H., and Schommer-Aikins, M. (2002). Self-regulated science learning with highly gifted students: The role of cognitive, motivational, epistemological, and environmental variables. High Ability Studies, 13(1), 59–74.
49. Ocak, İ. ve Erbasan, Ö. (2017). 4. sınıf öğrencilerin fen bilimleri dersine yönelik tutumları ve epistemolojik inançları. Afyon Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 187-207. https://doi.org./ 023355940034259.
50. Öner, U. (2019). İngilizce Öğretmenlerinin Epistemolojik İnançları ile Öğretme Stilleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. (İzmir Örneklemi). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Afyonkarahisar.
51. Özlem, D. (2003). Bilim Felsefesi. İstanbul: İnkılâp Yayıncılık.
52. Phan, H. P. (2008). Exploring epistemolojical beliefs and learning apporaches in context: a sociocultural perspective. Electronic Journal of Research in Educational Psychology, 6(3), 793-822.
53. Schommer, M. (1990). Effects of beliefs about the nature of knowledge on comprehension. Journal of Educational Psychology, 82(3), 498-504.
54. Schommer, M. (1993). Epistemological development and academic performance among secondary stdents. Journal of Educational Psychology, 85(3), 406-411.
55. Schommer, M. (1994). Synthesising epistemological belief research: Tentative understandings and provocative confusions. Educational Psychology Review, 6(4), 293-319.
56. Tunalı, İ. (2009). Felsefeye Giriş. İstanbul: Altın Yayınevi.
57. Tümkaya, S. (2012). Üniversite öğrencilerinin epistemolojik inançlarının cinsiyet, sınıf, eğitim alanı, akademik başarı ve öğrenme stillerine göre incelenmesi, Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12 (1), 75-95.
58. Üztemur, S., Dinç, E. ve Acun, İ. (2020). Ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler odaklı epistemolojik inançları, öğrenme yaklaşımları, akademik risk alma davranışları ve ders başarıları arasındaki ilişkiler: Bir yapısal eşitlik modellemesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(1), 179-199. DOİ: 10.16986/HUJE.2019049985.
59. Yordamlı, D. (2020). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının epistemolojik inançları ve bilgi okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişki. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
60. Vecaldo, R. T. (2017). Epistemological beliefs, academic performance and teaching competence of pre-service teachers. Asia Pacific Journal of Multidisciplinary Research, 5 (2), 114-124.
61. Wang, H.H., Hong, Z.R., She, H.C., Smith, T.J., Fielding, J., and Lin, H.S. (2022). The role of structured inquiry, open inquiry, and epistemological beliefs in developing secondary students’ scientific and mathematical literacies. International Journal of STEM Education, 9(1), 1-17.