Üretken Yapay Zekâ Araçları ile Sosyal Bilgiler Öğretimi: Avantajlar ve Dezavantajlar

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 20, 1 - 16, 30.04.2025

Recep Dündar , Sedat Yeşilyurt , Rümeysa Zeynep Demir , Ayça Gülşah Yeşilyurt

https://doi.org/10.57135/jier.1594253

Cited By: 6

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, Sosyal Bilgiler dersinde kullanılabilecek görsel, metin işleyen ve işitsel yapay zekâ uygulamalarının kullanılabilirliğini, bu uygulamaların öğrenme ortamlarındaki avantajlarını ve dezavantajlarını daha önceden gerçekleştirilen akademik çalışmalar aracılığıyla bir bütün olarak tespit etmektir. Bu araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu çerçevede araştırmanın amacına uygun olarak elde edilen belgeler çeşitli kıstaslara göre sıralanmış yine amaca uygun olarak elde edilen veriler yorumlanarak sunulmuştur. Üretken yapay zekâ araçları ile türetilen materyallerin Sosyal Bilgiler öğretiminde kullanımı, avantajları ve dezavantajları hakkında yayımlanmış makalelerin incelenmesi amacıyla “Google Akademik” veri tabanında 2023-2024 yılları arasında taranan ve tam metnine ulaşılabilen makaleler tespit edilmiştir. Elde edilen veriler sonucunda doğal dil işleme sistemlerini kullanan uygulamaların, metinden görsel türeten yapay zekâ uygulamalarının, metinden işitsel materyal türeten yapay zekâ uygulamalarının öğrenme ortamlarında giderek artan oranda kullanıldığı tespit edilmiştir. Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde özellikle 2024 yılı itibari ile uygulanmaya başlanan Türkiye Yüzyılı Maarif Eğitim Modelinin uygulanabilirliğini önemli ölçüde arttıracak bu yapay zekâ teknolojilerinin, Sosyal Bilgiler dersinde etkin bir şekilde kullanılabilirliğinin olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal bilgiler , Yapay zekâ , Üretken yapay zekâ , Eğitim teknolojileri

Teaching Social Studies with Generative Artificial Intelligence Tools: Advantages and Disadvantages

Öz

The main purpose of this research is to determine the usability of visual, text processing and auditory artificial intelligence applications that can be used in the social studies course, the advantages and disadvantages of these applications in learning environments as a whole through previous academic studies. In this study, document analysis method, one of the qualitative research methods, was used. In this framework, the documents obtained in accordance with the purpose of the research were sorted according to various criteria and the data obtained in accordance with the purpose were interpreted and presented. In order to examine the articles published on the use, advantages and disadvantages of materials derived with generative artificial intelligence tools in social studies teaching, articles that were scanned in the ‘Google Academic’ database between 2023-2024 and whose full text could be accessed were identified. As a result of the data obtained, it was determined that applications using natural language processing systems, artificial intelligence applications that derive visuals from text, and artificial intelligence applications that derive auditory materials from text are increasingly used in learning environments when the results obtained from the research findings are evaluated as a whole, it is concluded that these artificial intelligence technologies, which will significantly increase the applicability of the Turkey Century Maarif Education Model, which started to be implemented as of 2024, can be used effectively in the social studies course.

Anahtar Kelimeler

Social studies , Artificial intelligence , Generative artificial intellegience , Educational technologies

Kaynakça

• Alier, M., García-Peñalvo, F., & Camba, J. D. (2024). Generative artificial intelligence in education: From deceptive to disruptive. Int. J. Interact. Multimedia Artif. Intell. 8, 5–14. doi: 10.9781/ijimai.2024.02.011
• Avcı, H.E., & Günay, İ.U. (2024). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yapay zekâ tutumları: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Örneği. RESS Journal Route Educational & Social Science Journal Volume 11/Issue 4, July 2024.
• Bailey, J. (2023). AI in Education. Education Next, 23(4).
• Baidoo-Anu, D., & Ansah, L. O. (2023). Education in the era of generative artificial intelligence (AI): Understanding the potential benefits of ChatGPT in promoting teaching and learning. Journal of AI, 7(1), pp. 52-62.
• Berson, I. R., & Berson, M. J. (2023). The democratization of AI and its transformative potential in social studies education. Social Education, 87(2), pp. 114-118.
• Bozkurt, A. (2023). ChatGPT, üretken yapay zekâ ve algoritmik paradigma değişikliği. Alanyazın 4.1 (2023): ss. 63-72. https://doi.org/10.59320/alanyazin.1283282.
• Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), pp. 27-40.
• Burak, D. (2023). Sosyal bilgiler dersinde teknoloji destekli öğretimin öğrencilerin akademik başarıları üzerindeki etkisi: Meta-Analiz çalışması. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 12(1), ss. 414-426. https://doi.org/10.7884/teke.5597.
• Chen, W. Y. (2024). Intelligent tutor: leveraging ChatGPT and Microsoft Copilot Studio to deliver a generative AI student support and feedback dystem within teams. arXiv preprint arXiv:2405.13024.
• Çetin, M. (2022). Sosyal bilgilerde yenilikçi öğrenme uygulamalarının kullanımının öğrencilerin harita okuryazarlık becerilerine, akademik başarılarına ve kalıcılığa etkisi. (No. 742152) [Doktora Tezi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Derevyanko, N., & Zalevska, O. (2023). Comparative analysis of neural networks Midjourney, Stable Diffusion, and DALL-e and ways of their implementation in the educational process of students of design specialities. Scientific Bulletin of Mukachevo State University. Series “Pedagogy and Psychology, 9(3), pp. 36-44.
• Dempere, J., Modugu, K., Hesham, A., & Ramasamy, L. K. (2023). The impact of ChatGPT on higher education. In Frontiers in education (Vol. 8). Frontiers Media SA, Article 1206936
• Erdoğan, E. & Şerefli, B., (2021). Sosyal Bilgiler öğretiminde teknoloji kullanımı: beş öğretmenin yolculuğu. Journal of Qualitative Research in Education, 27, ss. 232-256.
• Fannoni, B. I., Priyana, J., Hidayatulloh, S. M. M., & Adhani, R. (2023). The use of DALL-e artificial intelligence platform for enhancing students’ vocabulary acquisition. Voices of English Language Education Society, 7(3), pp. 445-455.
• Forero-Corba, W., & Bennasar, F. N. (2024). Techniques and applications of machine learning and artificial intelligence in education: a systematic review. RIED-Revista Iberoamericana de Educación a Distancia, 27(1), pp. 1-35 https://doi.org/10.5944/ried.27.1.37491.
• Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education. McGram-Hill Publishing.
• Güneş, G., Ayantaş, T., Güneş, C., Güleryüz, O., & Arıkan, A. (2021). Sosyal Bilgiler eğitiminde teknoloji kullanımına yönelik yapılan araştırmaların incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 25(3), ss. 859-890.
• Güzeldemirci, İ. C. (2024). İçerik üretiminde yapay zekâ araçlarının kullanımı. ENTIS-Sosyal Bilimler Dergisi, 2(3), ss. 44-52.
• Helmanto, F., & Dayana, Y. F. (2024). The development of musicalization poetry assisted by artificial intelligence. Foremost Journal, 5(2), pp. 119-126.
• Jayadurga, D. R., & Rathika, M. S. (2023). Significance and impact of artificial intelligence and immersive technologies in the field of Education. International Journal of Recent Technology and Engineering(IJRTE).
• Jiang, Y., Li, X., Luo, H., Yin, S., & Kaynak, O. (2022). Quo vadis artificial intelligence?. Discover Artificial Intelligence, 2(1), 4.
• İlter, İ. (2018). Öğretmenlerin Sosyal bilgiler derslerinde öğretim yöntemleri ve uygulamaları üzerine bir değerlendirme. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 11(1), ss. 1-29.
• Kafadar, T., & Şan, S. (2021). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarına göre kültürel okuryazarlık. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (59), ss. 214-234. https://doi.org/0.21764/ maeuefd.931005.
• Karakuş, A. (2023). Social studies and artificial intelligence. International Journal of Eurasian Education and Culture, 8(24), ss. 3079-3102.
• Karadoğan, A. (2019). Z kuşağı ve öğretmenlik mesleği. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), ss. 9-41. https://doi.org/10.31463/aicusbed.597636.
• Karagkouni, E., & Sotiropoulou, P. (2023). Artifical intelligence in education: Ethical considerations. ICERI2023 Proceedings, pp. 2862-2866.
• Katsouda, A. (2024). Discovering Joan Miró through artifical intelligence: an educational scenario for preschool education. International Journal on Integrating Technology in Education (IJITE) Vol.13, No.3, September 2024.
• Khanzode, K. C. A., & Sarode, R. D. (2020). Advantages and disadvantages of artificial intelligence and machine learning: A literature review. International Journal of Library & Information Science (IJLIS), 9(1), 3.
• Kenchakkanavar, A. Y. (2023). Exploring the artificial intelligence tools: Realizing the advantages in education and research. Journal of Advances in Library and Information Science, 12(4), pp. 218-224.
• Keskin, Y. (2021) Sosyal bilgiler programı tarihi ve güncel gelişmeler, yeni program ve ders içeriklerine göre sosyal bilgiler öğretimi I, Pegem Akademi.
• Kıral, B. (2020) Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2020: ss. 170- 189 SAYI: 15.
• Limna, P., Jakwatanatham, S., Siripipattanakul, S., Kaewpuang, P., & Sriboonruang, P. (2022). A review of artificial intelligence (AI) in education during the digital era. Advance Knowledge for Executives, 1(1), pp. 1-9.
• Lo, C. K. (2023). What is the impact of ChatGPT on education? A rapid review of the literature. Education Sciences, 13(4), p. 410.
• McCarthy, J. (2007). What is artificial intelligence? Available from http://jmc.stanford. edu/artificial-intelligence/what-is-ai/index.html Accessed 31.10.2023
• MEB (2024). Ortaokul sosyal bilgiler öğretim programı. https://tymm.meb.gov.tr/upload/program/ 2024programsos4567Onayli.pdf 10.10.2024 tarihinde erişilmiştir.
• Nalbant, KG (2021). Yapay zekanın eğitimdeki önemi: kısa bir inceleme. Bilim ve mühendislikte inceleme dergisi, 2021, ss. 1-15.
• Ngwenya, J. (2024). Learning with generative artificial intelligence in collaborative problem solving: a teaching and learning framework for entrepreneurship education (Master's thesis, J. Ngwenya).
• Öngöz, S. (2023). Yapay zeka teknolojisinin kullanıldığı yeni nesil öğretim materyalleri. V. Nabi̇yev ve A. K. Erümi̇t (Ed.), Eğitimde yapay zeka kuramdan uygulamaya içinde (ss. 58-82). Pegem Akademi̇.
• Park, W., & Kwon, H. (2024). Implementing artificial intelligence education for middle school technology education in Republic of Korea. International journal of technology and design education, 34(1), ss. 109-135.
• Phalaguna, Ida Bagus Gde (2024). Empowering young learners in English education: Potential and limitations of Suno AI. Yavana Bhāshā Journal of English Language Education, August, 2024, Volume 7, Issue 2.
• Rane, N. (2024). Enhancing the quality of teaching and learning through Gemini, ChatGPT, and similar generative Artificial Intelligence: Challenges, future prospects, and ethical considerations in education. TESOL and Technology Studies, 5(1), pp. 1-6.
• Ringvold, T. A., Strand, I., Haakonsen, P., & Strand, K. S. (2024). The AI generative text-to-image creative learning process: An art and design educational perspective. Design and Technology Education: An International Journal, 29(2), pp. 359-379.
• Rincon Yepes, O. (2024). La implementacıón del autotune Y El uso de daws en la enseñanza de la músıca en educacıón prımarıa. Trabajo fin de grado leído en la Universidad Rey Juan Carlos en el curso académico 2023/2024.
• Roll, I., & Wylie, R. (2016). Evolution and revolution in artificial intelligence in education. International journal of artificial intelligence in education, 26, pp. 582-599.
• Rovdo, M. A. (2024). Possibilities of using artificial intelligence and neural networks in teaching geography. State Educational Institution "Krasnenskaya secondary school of Molodechno district", 20, May 1 str., 222320, v. Krasnoe, Belarus.
• Russell III, W. B., & Waters, S. (2021). Essentials of elementary social studies. Routledge.
• Şen, E. (2021). GPT3: DALL-e ve JL2P ekseninde veri görselleştirme ve hareketlendirme üzerine bir inceleme. USBAD Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 3(5), ss. 253-280. https://doi.org/10.47994/usbad.871726.
• Tao, B., Díaz, V., & Guerra, Y. (2019). Artificial intelligence and education, challenges and disadvantages for the teacher. Arctic Journal, 72(12), pp. 30-50.
• Turan, S., Avcı, E. K., & Faiz, M. (2020). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin disiplinlerarası yaklaşıma yönelik görüşleri. International Journal of Field Education, 6(1), ss. 141-163.
• Vartiainen, H., Tedre, M., & Jormanainen, I. (2023). Co-creating digital art with generative AI in K-9 education: Socio-material insights. International Journal of education through art, 19(3), pp. 405-423.
• Verhagen, A., ‘Opportunities and drawbacks of using artificial intelligence for training’, OECD Social, Employment and Migration Working Papers, No. 266, OECD Publishing, Paris, 2021, https://doi.org/10.1787/22729bd6-en
• Yalçın, A. Sosyal Bilgilerde yapay zekâ ve veri bilimi okuryazarlığının kullanımı. Izmir Democracy University Social Sciences Journal, 6(2), ss. 87-123. https://doi.org/10.61127/idusos.1370409
• Yavuzarslan, M. (2023). Yapay zekâ yöntemleri ile üniversite öğrencilerinin ders motivasyonlarının tahmin edilmesi (No. 835167) [Yayımlanmamış doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Yaylak, E. (2020). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin öğretim yöntem ve uygulamalarının değerlendirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(1), ss. 187-205. https://doi.org/10.31592/aeusbed.621664.
• Yetişensoy, O. (2022). Sosyal bilgiler eğitiminde yapay zekâ uygulaması örneği olarak chatbotların kullanımı (No. 772321) [Yayımlanmamış doktora tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Yetişensoy, O., & Rapoport, A. (2023). Artificial intelligence literacy teaching in social studies education. Journal of Pedagogical Research, 7(3), pp. 100-110.
• Yeşilyurt, S., Dündar, R., & Demir, R. Z. (2024). Türkiye’de yapay zekâ ve eğitim ilişkisini inceleyen lisansüstü tezlerin analizi: Bir meta sentez çalışması. Journal of Innovative Research in Social Studies, 7(1), ss. 47-73. https://doi.org/10.47503/jirss.1484848.
• Yılmaz, A. & Kır, B. (2024). Yeni iletişim dili olarak yapay zekâ ve sanat çerçevesinde bir değerlendirme. II. Bilsel Uluslararası Aspendos Bilimsel Araştırmalar Kongresi, Antalya, Turkey, pp.768-779.
• Yufeia, L., Salehb, S., Jiahuic, H., & Syed, S. M. (2020). Review of the application of artificial intelligence in education. Integration (Amsterdam), 12(8), pp. 1-15.
• Yugandhar, K., & Rao, Y. R. (2024). Artificial intelligence in classroom management: İmproving instructional quality of English class with AI tools. Educational Administration: Theory and Practice, 30(4), pp. 2666-2672.
• Wach, E., & Ward, R. (2013). Learning about qualitative document analysis. IDS Practice Paper in Brief, 13, pp. 1-11.