Are Middle School Students Water Literate? An Examination of Their Perceptions and Levels

Öz

The aim of this study is to examine the water literacy levels of secondary school students in terms of various variables and to reveal their perceptions of water. The sample of the study consisted of 294 students studying in two middle schools located in the city center of Muş during the 2025–2026 academic year. In the study, the Water Literacy Scale developed by Seçkin (2025) and a metaphor form developed by the researchers were used. In this research conducted with a mixed-method approach, the survey model from quantitative research methods and the phenomenology design from qualitative research methods were used together. The quantitative data of the study were analyzed using descriptive and inferential analysis methods, while the qualitative data were analyzed through thematic analysis. The findings of the study revealed no significant relationship between water literacy levels and the variables of gender, grade level, participation in water related activities, and parents’ educational status. However, a significant difference was found in favor of students who spent most of their lives in the city center compared to those who spent it in villages or towns in the sub-dimensions of water behavior and water knowledge, which are among the sub-dimensions of the water literacy scale. In the study, students’ perceptions of water were also identified through metaphors. As a result of the research, students generated a total of 201 metaphors, which were grouped under the themes of vital and biological necessity, natural cycle and ecological system, value and a resource to be protected, health and healing power, and emotional and abstract meaning.

Anahtar Kelimeler

• water literacy
• mixed-methods research
• metaphor

Ortaokul Öğrencileri Su Okuryazarı mı? Algı ve Düzeylere İlişkin Bir İnceleme

Öz

Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin su okuryazarlık düzeylerini çeşitli değişkenler açısından incelemek ve suya ilişkin algılarını ortaya koymaktır.. İlgili araştırmada ortaokul öğrencilerinin su okuryazarlık düzeyleri çeşitli değişkenler bağlamında incelenmiş ve suya ilişkin algıları tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2025–2026 eğitim-öğretim yılında Muş il merkezinde yer alan iki ortaokulda öğrenim gören 294 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada Seçkin (2025) tarafından geliştiren su okuryazarlığı ölçeği ve araştırmacılar tarafından geliştirilen metafor formu kullanılmıştır. Karma yöntemle yürütülen bu araştırmada, nicel araştırma yaklaşımlarından tarama yöntemi ile nitel araştırma yaklaşımlarından olgubilim deseni birlikte kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri betimsel ve çıkarımsal analiz yöntemleri ile nitel verileri ise tematik analiz kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma bulguları cinsiyet, sınıf düzeyi, suya yönelik etkinliklere katılım, anne ve baba eğitim durumu değişkenleri ile su okuryazarlık düzeyi arasında anlamlı ilişki tespit edilmemiştir. Fakat su okuryazarlığı ölçeğinin alt boyutları arasında yer alan su davranışı ve su bilgisi boyutlarında yaşamının çoğunluğunu il merkezinde geçiren öğrenciler ile köy veya kasabada geçirenler arasında il merkezinde geçirenler lehine anlamlı farklılık saptanmıştır. Araştırmada öğrencilerin suya ilişkin algıları da metaforlar yoluyla belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma sonucunda öğrenciler toplam 201 metafor geliştirmişler ve ilgili metaforlar yaşamsal ve biyolojik zorunluluk, doğal döngü ve ekolojik sistem değer ve korunması gereken kaynak sağlık ve iyileştirici güç ve duygusal ve soyut anlam temaları altında toplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Su okuryazarlığı
• karma araştırma
• metafor

Kaynakça

1. Aslan, S. (2017). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin çok kültürlü eğitim ile ilgili görüşlerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 231-253.https://izlik.org/JA68LB85TN
2. Avcı, Y., & Sülün, Y. (2024). Ortaokul öğrencilerinin su okuryazarlık düzeylerinin çeşitli demografik değişkenlere göre incelenmesi (Çavdır-Gölhisar örneği). Ege Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 7(1), 71–86.https://doi.org/10.58637/egebad.1542491
3. Aydogdu, B., & Çakir, A. (2016). An investigation of middle school students’ attitudes and awareness of water use. International Journal of Environmental and Science Education, 11(16), 9520–9536.
4. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
5. Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Pegem Akademi.
6. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2021). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
7. Creswell, J. W. (2017). Eğitim araştırmaları: Nicel ve nitel araştırmanın planlanması, yürütülmesi ve değerlendirilmesi (H. Ekşi, Ed.). Edam Yayınevi.
8. Çalıkuşu, S. (2025). 8. sınıf öğrencilerinin su okuryazarlık düzeyleri, suya yönelik tutumları ve görüşleri [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.

9. Çalıkuşu, S., & Sabancı, O. (2025). Students’ perspectives on water literacy: The case of 8th grade students. Journal of Pedagogical Research, 9(5), 139–158.https://doi.org/10.33902/JPR.202538128
10. Değirmenci, Y., & Bayramoğlu, T. (2025). Öğretmen adaylarının sürdürülebilir tüketim davranışları ile su okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (64), 1506–1530. https://doi.org/10.53444/deubefd.1528577
11. Demir, F. B., & Ulukaya Öteleş, Ü. (2023). Reflection of water literacy in the environmental education and climate change course teaching program. Bulletin of Educational Studies, 2(2), 50-57.https://doi.org/10.61326/bes.v2i2.117
12. Dinç, H. (2018). Su okuryazarlığı eğitiminin gerekliliği ve etki gücü üzerine bir deneme. Anadolu Öğretmen Dergisi, 2(2), 169–176. https://izlik.org/JA98XY28LM
13. Durmuş, H., & Elçi, S. (2025). Sustainable water management in the İzmir Bay sub-basin: An evaluation of water resources with the WEAP model. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 49(3), 95–110. https://doi.org/10.24232/jmd.1658661
14. Efe, M. (2024). Fen bilgisi öğretmen adayları ve lise öğrencilerinde su okuryazarlığı düzeyinin belirlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi.
15. Erbaş, S., Kılıçoğlu, G., & Aksoy, B. (2023). Ortaokul öğrencilerinin su okuryazarlığı düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Öğretmen Eğitimi ve Yaşam Boyu Öğrenme Dergisi, 5(1), 194–208. https://doi.org/10.51535/tell.1244043
16. Green, S. B., & Salkind, N. J. (2005). Using SPSS for Windows and Macintosh: Analyzing and understanding data (4th ed.). Pearson.
17. Işıtan, İ. (2023). Lise öğrencilerinin su okuryazarlığı düzeylerinin belirlenmesi: Samsun ili örneği [Yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
18. Karakuş, S., & Akbaş, Y. (2025). Ortaokul öğrencilerinin su okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Diyalektolog Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, (35), 93–119.http://dx.doi.org/10.29228/diyalektolog.86471
19. Kardaş, F. (2024). Su ve yaşam ilişkisi: Hidrolojik döngünün ekosistemdeki rolü. In Z. Gündüz (Ed.), Eğitim bilimlerinde güncel araştırmalar. Özgür Yayınları.
20. Kimutai, J. J., Lund, C., Moturi, W. N., Shewangizaw, S., Feyasa, M., & Hanlon, C. (2023). Evidence on the links between water insecurity, inadequate sanitation and mental health: A systematic review and meta-analysis. PLOS ONE, 18(5), e0286146. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0286146
21. Köseoğlu, P. (2017). An analysis of university students’ perceptions of the concepts of “water” and “water pollution” through metaphors. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 13(8), 4343–4350. https://doi.org/10.12973/eurasia.2017.00930a
22. Madani, K. (2026). Global water bankruptcy: Living beyond our hydrological means in the post-crisis era. United Nations University Institute for Water, Environment and Health. https://doi.org/10.53328/INR26KAM001
23. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). SAGE Publications
24. Öner, Ü., & Toprak, Y. (2026). Social studies teachers’ perspectives on water literacy. International Journal of Turkish Education Sciences, 14(1), 41–61. https://doi.org/10.46778/goputeb.1733137
25. Özerdinç, F., & Hamalosmanoğlu, M. (2021). Ortaokul öğrencilerinin su ayak izi, su farkındalığı ve su okuryazarlığı hakkındaki görüşleri. Anadolu Öğretmen Dergisi, 5(2), 296–315. https://doi.org/10.35346/aod.977636
26. Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.). SAGE Publications.
27. Seçkin, E. (2025). Ortaokul öğrencilerine yönelik su okuryazarlığı ölçek geliştirme çalışması [Yüksek lisans tezi]. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Anabilim Dalı.
28. Sözcü, U., & Türker, A. (2020). Su okuryazarlığı ölçeğinin geliştirilmesi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 55(2), 1155–1168. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.20.05.1365
29. Stevens, J. P. (2009). Applied multivariate statistics for the social sciences (5th ed.). Routledge.
30. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2015). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
31. Tuncer, M. M., & Kaya, Ö. N. (2010). Orman ve su kaynakları: Orman ve su ekosistem ilişkisi. II. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi Bildirileri (Cilt II, ss. 625–640).
32. Türker, A., Yüksel, H. K., Tuna, E., & Sağır, A. (2022). Bilim ve sanat merkezlerindeki lise öğrencilerinin su okuryazarlık düzeyleri (İstanbul örneği). Social Science Development Journal, 7(30), 107–120. http://dx.doi.org/10.31567/ssd.606
33. Ursavaş, N. (2020). Su okuryazarlığının geliştirilmesinde bir kaynak olarak ProjectWET etkinliklerinin değerlendirilmesi. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 77(Ek-4), 219–232. https://izlik.org/JA27HX37PS
34. Ursavaş, N., & Aytar, A. (2018). Okul öncesi öğrencilerinin su farkındalığı ve su okuryazarlıklarındaki gelişimin incelenmesi: Proje tabanlı bir araştırma. Journal of Research in Informal Environments, 3(1), 19–45. https://izlik.org/JA59GN59TU
35. World Health Organization. (2023, September 13). Drinking-water. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/drinking-water
36. Yentür, M. M., Sözcü, U., & Aydınözü, D. (2022). Lise öğrencilerinin su okuryazarlık düzeylerinin tespit edilmesi: İstanbul ili örneği. Ondokuz Mayıs University Journal of Education Faculty, 41(1), 381–421. https://izlik.org/JA24GE95FH
37. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (6. bs.). Seçkin Yayıncılık.
38. Yılmaz, M. L., & Peker, H. S. (2013). Su kaynaklarının Türkiye açısından ekono-politik önemi ekseninde olası bir tehlike: Su savaşları. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(1), 57-74.https://izlik.org/JA98FD68BT