Evaluating Academic Performance from a 360° Perspective: The Example of a School of Foreign Languages

Öz

The purpose of this research was to examine the applicability of the 360° performance evaluation (PE) system in the context of higher education and to explore faculty members' perceptions of this process. This research was conducted using a case study method, a qualitative research design. Semi-structured interviews were conducted with 15 faculty members working at a state university where the 360° PE system is implemented. Evaluation reports prepared for the faculty members following one-on-one interviews with the principal were also reviewed and evaluated alongside the interview data. The data obtained were examined using content analysis, and codes and themes were triangulated using expert opinions. The research findings revealed that the 360° PE system facilitated faculty members' awareness of their professional development. However, implementation challenges such as ambiguity in evaluation criteria, objectivity issues, and a lack of written feedback were identified as limiting the system's effectiveness. Considering these findings, planned structuring, ethical evaluator selection, and the development of qualified feedback mechanisms are recommended for more effective implementation of the system in higher education.

Anahtar Kelimeler

• Academic performance
• 360° Performance Evaluation System
• Faculty Members

Akademik Performansın 360° Perspektiften Değerlendirilmesi: Yabancı Diller Okulu Örneği

Öz

Bu araştırmanın amacı, 360° performans değerlendirme (PD) sisteminin yükseköğretim bağlamındaki uygulanabilirliğini incelemek ve öğretim üyelerinin bu sürece ilişkin algılarını analiz etmektir. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması yöntemi kullanılarak yürütülen araştırmada, 360° PD sisteminin uygulandığı bir devlet üniversitesinde görev yapan 15 öğretim üyesiyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, öğretim üyeleriyle müdür arasında yapılan birebir görüşmeler sonucunda hazırlanan değerlendirme raporları da veri setine dahil edilerek görüşme verileriyle birlikte analiz edilmiştir. İçerik analiziyle çözümlenen veriler kod, alt tema ve ana temalar çerçevesinde yapılandırılmış, uzman görüşlerine başvurularak bulguların güvenirliği pekiştirilmiştir. Bulgular, 360° PD sisteminin öğretim üyelerinin mesleki gelişimlerine yönelik farkındalıklarını artırdığını göstermektedir. Bununla birlikte, değerlendirme kriterlerindeki belirsizlik, nesnellik sorunları ve yazılı geri bildirim eksikliği gibi uygulama güçlüklerinin sistemin etkililiğini sınırladığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda, sistemin yükseköğretimde daha etkili bir biçimde uygulanabilmesi için planlı bir yapılandırma süreci, etik değerlendirici seçimi ve nitelikli geri bildirim mekanizmalarının geliştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Akademik Performans
• 360° Performans Değerlendirme Sistemi
• Öğretim Elemanları.

Kaynakça

1. 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu. (1981, 6 Kasım). Resmî Gazete (Sayı: 17506). Erişim: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2547
2. 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu. (1983, 13 Ekim). Resmî Gazete (Sayı: 18199). Erişim: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2914
3. Akdoğan, A., & Demirtaş, Ö. (2009). 360 derece performans değerlendirme sistemi: Askeri imalat işletmesinde yöneticiler üzerinde bir uygulama. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23(1), 49-71.
4. Akpınar, B. (2005). 360 derece performans değerlendirme sistemi ve yetkinlik-hedef bazlı performans değerlendirme sistemi [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
5. Arslan, A. E., Baş, M., & Özler, D. E. (2016). 360 derece performans değerlendirmenin bir işletmedeki örgütsel adalet algısı üzerine etkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (49), 78-94. https://izlik.org/JA98CC84CN
6. Atwater, L. E., & Waldman, D. A. (1998). 360-degree feedback and leadership development. The Leadership Quarterly, 9(4), 423-426. https://doi.org/10.1016/S1048-9843(98)90009-1
7. Aydemir, E. (2019). Akademik personel performans değerlendirmesinde bir karar destek sistemi önerisi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 12(2), 131-140. https://doi.org/10.17671/gazibtd.484509
8. Barutçugil, İ. (2004). Stratejik insan kaynakları yönetimi. Kariyer Yayıncılık, İstanbul.

9. Baydar, H. (2007). 360 derece geribildirim sistemi ve ilköğretim okullarında uygulama örnekleri [Yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
10. Bayram, L. (2006). Geleneksel performans değerlendirme yöntemlerine yeni bir alternatif: 360 derece performans değerlendirme. Sayıştay Dergisi, 62, 47-65. 1713581
11. Bracken, D. W., Timmreck, C. W., & Church Allan H. (2001). Guidelines for multisource feedback when used for decision making. David W. Bracken, Carol W. Timmreck & Allan H. Church (Der.), The Handbook of Multisource Feedback. San Francisco: Jossey-Bass.
12. Bracken, D. W., Timmreck, C. W., & Church, A. H. (2001). The handbook of multisource feedback. Jossey-Bass, San Francisco.
13. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Scientific research methods (25th ed.). Pegem Akademi Publishing.
14. Camgöz, S. M., & Alperten, İ. N. (2006). 360 derece performans değerlendirme ve geri bildirim: Bir üniversite mediko-sosyal merkezi birim amirlerinin yönetsel yetkinliklerinin değerlendirilmesi üzerine pilot uygulama örneği. Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 191-212. https://izlik.org/JA67FY79JN
15. Canman, D. (2000). İnsan kaynakları yönetimi. Yargı Yayınevi, Ankara.
16. Colquitt, J. A., Conlon, D. E., Wesson, M. J., Porter, C. O. L. H., & Ng, K. Y. (2001). Justice at the millennium: A meta-analytic review of 25 years of organizational justice research. Journal of Applied Psychology, 86(3), 425–445. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.3.425
17. Cormack, C. L., Jensen, E., Durham, C. O., Smith, G., & Dumas, B. (2018). The 360-degree evaluation model: A method for assessing competency in graduate nursing students—A pilot research study. Nurse Education Today, 64, 132–137. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2018.01.027
18. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). SAGE Publications.
19. Dehon, E., Yellowhair, M., Novak, K., Heisler, M., & Behar-Horenstein, L. (2015). Development of the Faculty 360. MedEdPORTAL, 11, 10174. https://doi.org/10.15766/mep_2374-8265.10174
20. Demir, E., Göloğlu-Demir, C., & Özdemir, M. Ç. (2017). Akademik yükseltme ve atama sürecine yönelik öğretim üyesi görüşleri. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 7(1), 12-23. https://izlik.org/JA58NJ22CY
21. Duru, M. N., & Korkmaz, M. (2013). Performans değerlendirmenin insan kaynakları yönetimindeki önemi üzerine uygulamalı bir araştırma. ABMYO Dergisi, 31(32), 3–26. 749635
22. Ekşi, G. (2022). 360 derece performans değerlendirme sistemi hakkında kavramsal bir inceleme. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 13(36), 1407-1428. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1080573
23. Erarslan, İ. (2015). Üniversitelerin uluslararası görünürlüğü: Akademik performans ve üniversite marka değeri ilişkisi. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 37-47. https://doi.org/10.18221/bujss.19128
24. Ferguson, J., Wakeling, J., & Bowie, P. (2014). Factors influencing the effectiveness of multisource feedback in improving the professional practice of medical doctors: A systematic review. BMC Medical Education, 14(76). https://doi.org/10.1186/1472-6920-14-76
25. Greenberg, J. (1990). Organizational justice: Yesterday, today, and tomorrow. Journal of Management, 16(2), 399–432. 10.1177/014920639001600208
26. İlkkılıç, C. (2017). 360 derece performans değerleme sistemi ve Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi’nde bir uygulama [Yüksek lisans tezi]. Avrasya Üniversitesi.
27. Fleenor, J.W., & Prince, J.M. (1997). Using 360-degree feedback in organizations. Center for Creative Leadership. CCL Press publication.
28. Kalyoncu, G. (2024). Bireysel performans değerlendirmenin teori ve pratiği: Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri örneği [Doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
29. Karataş, T., Özen, Ş., & Gülnar, E. (2017). Akademisyenlerin kariyer basamakları ve yükseltme ölçütlerine ilişkin görüşleri. Yükseköğretim Dergisi, 7(2), 82–93. https://izlik.org/JA45CY35SL
30. Kalaycı, N. (2009). Yükseköğretim kurumlarında akademisyenlerin öğretim performansını değerlendirme sürecinde kullanılan yöntemler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi 2009, (15)60, 625-656.
31. Keklik, A. (2018). Performans değerlemede klasik ve modern yaklaşımlara kavramsal bir bakış. Fırat Üniversitesi Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 2(2), 65-82.
32. LeCompte, M.D. & Goetz, J.P. (1982). Problems of reliability and validity in ethnographic research. Review of Educational Research, 52, 31-60. https://doi.org/10.2307/1170272
33. Lepsinger, R., & Lucia, A. D. (1997). The art and science of 360-degree feedback. Jossey-Bass.
34. London, M., & Smither, J. W. (1995). Can multi-source feedback change perceptions of goal accomplishment, self- evaluations, and performance-related outcomes? Personnel Psychology, 48(4), 803–839. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1995.tb01782.x
35. Ludeman, K., (2000). How to conduct self directed 360. Training & Development, (7)54, 4-47.
36. Maylett, T., & Riboldi, J. (2007). Using 360° feedback to predict performance. Training & Development, 62(9), 48-52.
37. McCarthy, A. M., & Garavan, T. N. (2001). 360 feedback processes: performance improvement and employee career development. Journal of European Industrial Training, 25(1), 5-22. https://doi.org/10.1108/03090590110380614
38. Memunoğlu, M. (2015). Öğretmenlerin 360 derece performans değerlendirme sistemi ile ilgili görüşleri [Yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
39. Mertens, D. M. (2012). Ethics in qualitative research in education and the social sciences. In S. D. Lapan, M. T. Quartaroli, & F. J. Riemer (Eds.), Qualitative research: An introduction to methods and designs (pp. 19–39). San Francisco, CA: Jossey-Bass.
40. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
41. Murat, G. ve Bağrıaçık, İ. (2011). Kamuda 360 derece performans değerlendirme: Zonguldak Karaelmas Üniversitesi örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(1), 1-24. 194509
42. Onat, M. (2019). 360 derece performans değerlendirme sisteminin hastanelerde uygulanabilirliği: Bingöl Devlet Hastanesi örneği [Yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi.
43. Örencik, İ. (2007). 360 derece performans değerlendirme sisteminin iş tatmini üzerine etkisi: Kütahya ortaöğretim kurumlarında bir uygulama [Yüksek lisans tezi]. Dumlupınar Üniversitesi.
44. Patton, M. Q. (2015). Qualitative Research & Evaluation Methods (4th ed.). SAGE Publications.
45. Pandita, D. (2025). The effectiveness of a 360-degree performance appraisal in the digital era. International Journal of Public Sector Performance Management, (15)3/4, pp.328 – 341. 10.1504/IJPSPM.2025.146231
46. Robert, K. Yin. (2014). Case study research design and methods (5th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
47. Serbest, S. (2023). 360 derece performans değerlendirme yöntemi ve uygulama örnekleri. Denetişim, 28, 104-122. https://doi.org/10.58348/denetisim.1238416
48. Şimşek, B. (2016). 360 derece performans değerlendirmeye ilişkin çalışan tutumlarının belirlenmesi: bir araştırma [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
49. Şirikçi, H. (2022). 360 derece performans değerlendirmenin örgütsel özdeşleşmeye etkisi: Öğretmenler üzerine bir araştırma [Yüksek lisans tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi.
50. Soemantri D, Nurokhmanti H, Qomariyah N, Claramita M. (2022). The practice of feedback in health professions education in the hierarchical and collectivistic culture: A scoping review. Med Sci Educ. 2022 Aug 4;32(5):1219-1229. doi: 10.1007/s40670-022-01597-8. PMID: 36276778; PMCID: PMC9583993.
51. Souki K, Aad SS., & Karkoulian, S (2025). The impact of 360-degree feedback on innovative behavior within the organization: The mediating role of organizational justice. International Journal of Organizational Analysis, 33(3), 584–602. https://doi.org/10.1108/IJOA-12-2023-4146
52. Subedi, K. R. (2026). The origin and development of the 360-degree performance appraisal in higher education institutions. Far Western University Faculty of Management.
53. Tandoğan, M. (2020). 360 Derece Performans Değerlendirme Sistemi. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 6(27),42-52. http://dx.doi.org/10.31576/smryj.427
54. Uygur, A., & Sarigül, S. S. (2015). 360 derece performans değerlendirme ve geri bildirim sistemi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (33),189-201.
55. Vagner, B., Blix, L. H., Ortegren, M., & Sorensen, K. (2021). Upward feedback falling on deaf ears: The effect on provider organizational citizenship and counterproductive work behaviors in the audit profession. Managerial Auditing Journal, 1(37),17-38. https://doi.org/10.1108/MAJ-09-2020-2845
56. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. bs.). Seçkin Yayıncılık.
57. Yılmaz, Ö., & Memişoğlu, SP., (2019). Yükseköğretim kurumlarında akademik performans değerlendirmeye ilişkin akademisyen görüşleri. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 9(3), 542-554. 10.5961/jhes.2019.353
58. Yılmaz, F., Gümüştekin, G., & Özler, D. (2010). 360 derece performans değerleme sisteminin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. İşletme ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-20.
59. Yokuş, Ayçiçek, B., & Kanadlı, S. (2018). Akademisyen görüşleri doğrultusunda yükseköğretimde performansa dayalı akademik teşvik sisteminin incelenmesi. Yükseköğretim Dergisi, 8(2), 140-149. https://izlik.org/JA34PZ65XD