AHP Yöntemi’nin Heyelan Duyarlılık Haritalarının Üretilmesinde Kullanımı ve Uygulaması (Sinop ve Yakın Çevresi)
Öz
Bilgisayar destekli haritalama teknolojileri ve bunların geliştirilmesinde kullanılan yöntemlerde meydana gelen gelişmeler, daha yüksek performansa sahip heyelan duyarlılık haritalarının üretilmesini sağlamıştır. Bu çalışmada, bu yöntemlerden biri olan AHP’nin (Analitik Hiyerarşi Süreci) heyelan duyarlılık haritalarının üretilmesinde kullanımına ilişkin ayrıntılı bir literatür derlemesi yapılmış, ayrıca AHP ile Sinop ve çevresinin heyelan duyarlılık değerlendirilmesi gerçekleştirilmiştir. Heyelan duyarlılığının değerlendirilmesinde bakı, litoloji, arazi kullanım sınıfı, yamaç eğriselliği, eğim, yükseklik, anayola, akarsuya ve yapısal unsurlara yakınlık, çalışma sahasında heyelanları kontrol eden faktörler olarak dikkate alınmıştır. Kullanılan faktörler ağırlık değerlerine göre grid haritalarına dönüştürülmüş ve karşılaştırma matrisindeki değerlerin değişik şekillerde ele alınması ile çeşitli heyelan duyarlılık haritaları üretilmiştir. Analiz sonuçları, heyelanları temelde kontrol eden faktörlerin anayola uzaklık, bakı ve litoloji olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, heyelan duyarlılığı açısından Sinop ve yakın çevresindeki çalışma sahasının, % 10.77’sinin çok düşük derecede heyelana duyarlı, % 10.59’unun düşük derecede heyelana duyarlı, % 52.64’ünün orta derecede heyelana duyarlı, %25.66’sının yüksek derecede, % 0.34’ünün çok yüksek derecede heyelana duyarlı olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma sonucunda, özellikle son yıllarda artan biçimde kullanılan AHP’nin çalışma alanı için yüksek performans sağladığı saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akgun, A., Bulut, F., 2007. GIS-based landslide susceptibility for Arsin-Yomra (Trabzon, North Turkey) region. Environmental Geology, 51, 1377–1387.
- Akgun, A., Dag, S., Bulut F., 2008. Landslide susceptibility mapping for a landslide-prone area (Fndikli, NE of Turkey) by likelihood-frequency ratio and weighted linear combination models. Environmental Geology, 54, 1127–1143.
- Akgun, A., Turk. N., 2010. Landslide susceptibility mapping for Ayvalik (Western Turkey) and its vicinity by multicriteria decision analysis. Environmental Earth Sciences, 61, 595–611.
- Akgun, A., 2012. A comparison of landslide susceptibility maps produced by logistic regression, multi-criteria decision, and likelihood ratio methods: a case study at İzmir, Turkey. Landslides, 9, 93–106.
- Aktimur, H. T.,Yurdakul, M. E., Sönmez, M., Karabıyıklıoğlu, N., Kozan, T., Tekin, Z., Canpolat, M., 1993. Sinop İlinin Arazi Kullanım Potansiyeli, MTA Genel Müdürlüğü Jeoloji Etütleri Dairesi, Ankara.
- Althuwaynee, O. F., Pradhan, B., Park, H. J., Lee, J. H., 2014. A novel ensemble bivariate statistical evidential belief function with knowledge-based analytical hierarchy process and multivariate statistical logistic regression for landslide susceptibility mapping, Catena, 114, 21–36.
- Althuwaynee, O. F., Pradhan, B., 2014. Ensemble of Data-Driven EBF model with Knowledge Based AHP Model for Slope Failure Assessment in GIS Using Cluster Pattern Inventory. FIG Congress Engaging the Challenges – Enhancing the Relevance Kuala Lumpur, Malaysia 16-21 June.
- Ayalew, L., Yamagishi, H., Marui, H., Kanno, T., 2005. Landslides in Sado Island of Japan: Part II. GIS-based susceptibility mapping with comparisons of results from two methods and verifications. Engineering Geology, 81, 432– 445.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
15 Aralık 2015
Gönderilme Tarihi
5 Haziran 2015
Kabul Tarihi
20 Ağustos 2015
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2015 Cilt: 39 Sayı: 2
Cited By
Production of optimum forest roads and comparison of these routes with current forest roads: a case study in Maçka, Turkey
Geocarto International
https://doi.org/10.1080/10106049.2020.1818852Solaklı Havzası’nın (Trabzon) Heyelan Duyarlılığı ve Yerleşim Yeri Risk Analizi
lnternational Journal of Geography and Geography Education
https://doi.org/10.32003/igge.931516Soil Parameters of Creep Movement Şirinköy-Denizli Example
Civil Engineering Beyond Limits
https://doi.org/10.36937/cebel.2022.1767Analitik Hiyerarşi Süreci ve Frekans Oranı Yöntemlerinin Heyelan Duyarlılık Analizinde Karşılaştırılması: Trabzon İli Akçaabat ve Düzköy İlçeleri Örneği
Doğal Afetler ve Çevre Dergisi
https://doi.org/10.21324/dacd.1105000Linear Parameters Causing Landslides: A Case Study of Distance to the Road, Fault, Drainage
Kocaeli Journal of Science and Engineering
https://doi.org/10.34088/kojose.1117817Determination of landslide susceptibility with Analytic Hierarchy Process (AHP) and the role of forest ecosystem services on landslide susceptibility
Environmental Monitoring and Assessment
https://doi.org/10.1007/s10661-023-12100-0Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) Metodu İle Of İlçesi’nde (Trabzon) Heyelan Risk Duyarlılığı Analizi
Afet ve Risk Dergisi
https://doi.org/10.35341/afet.1361149Heyelan Duyarlılığının Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) ve Frekans Oranı (FR) ile Belirlenmesi: Kürk Çayı Havzası (Elazığ) Örneği
Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.18069/firatsbed.1572408AHP yöntemiyle Kdz.Ereğli (Zonguldak) ilçesinin heyelan duyarlılık analizi
Afet ve Risk Dergisi
https://doi.org/10.35341/afet.1679481Akyayla Dağı’nın Heyelan Morfolojisi ve Heyelan Duyarlılığının CBS Tabanlı Frekans Oranı (FO) Yöntemi ile Analizi (Doğubayazıt / Ağrı)
Jeoloji Mühendisliği Dergisi
https://doi.org/10.24232/jmd.1704248Coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak Kürtün Irmağı Havzası’nda (Samsun) heyelan duyarlılık analizi
Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi
https://doi.org/10.33409/tbbbd.1719504