İlk Çağlardan Günümüze Yeraltı Yapıları, Kaya Yapıları ve Kaya Mekaniği
Öz
Yeraltındaki alanlarının kullanımı insanlar için antik dönemlere uzanan eski bir alışkanlıktır. Atalarımız, mağaraları vahşi hayattan korunmak için barınak olarak kullandılar, ayrıca değerli mineralleri çıkarmak için kazarak yeraltı boşlukları oluşturdular. Bu boşlukları kutsal alan, mezar veya depo olarak kullandılar. Bu kullanım amaçlarına ek olarak, savaşlar sırasında saldırı veya surları geçmek amacıyla tüneller inşa ettiler. Daha sonraları, tüneller yerleşim yerlerine su getirmek veya söz konusu alanları selden korumak amacıyla yapıldı. İlk kez ne zaman kullanıldıkları bilinmemekle birlikte, birbirleriyle bağlantılı olarak inşa edilen yer altı yapıları insanlık tarihi boyunca barınma amacıyla da kullanıldı. Sonraki yüzyıllarda, ulaşım sistemlerine duyulan ihtiyaç nedeniyle yeni kazı tekniklerinin kullanıldığı ulaşım ve iletim tünelleri inşa edildi. Bu dönemde, demiryolu tünelleri ve karayolu tünelleri yapıldı. Bu yapıların çoğunluğu kaya ortamda yer almaktadır. İlk kazılar elle yapılmış olup, daha sonra kolay kazmak için ateşin kullanıldığı bilinmektedir. Bu tekniği, barut, patlayıcılar ve tünel açma makinaları takip etmiştir. Şu veya bu şekilde, eski uygarlıklar kaya mekaniğinin temel prensiplerini kullanmış ve bu prensipleri yeraltı yapılarının inşasında uygulamışlardır. Kaya mekaniğinin prensipleri, tüm bu yapıların olmazsa olmaz unsurudur. Bu çalışmada, kaya mekaniğinin tarihçesi kısaca anlatılacak, tarihi ve anıtsal yeraltı ve kaya yapılarından örnekler sunulacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akoglu, K.G., Saltik, E.N.C., 2015. Hydric dilation of Mount Nemrut sandstones and its control by surfactants. Journal of Cultural Heritage 16, 276-283.
- Akyol V., 2012. Sinop Turizm Potansiyeli (Tourism Potential of Sinop). http://turizm.sinop.edu.tr/turizm_isletmeciligi_ve_otelcilik_yuksekokulu/faaliyetler/turizm_durumu.pdf. Accessed 31.12.2015.
- Alemohammad, S.H. & Gharari, S., 2010. Qanat:An ancient invention for water management in Iran. http://hamed.mit.edu/sites/default/files/Qanat_WHC_2010.pdf. Accessed 09.08.2017.
- America’s Library, 2016. Mount Rushmore National Memorial a Local Legacy. http://www.americaslibrary.gov/es/sd/es_sd_mount_1.html. Accessed 09.01.2016.
- Aydan, Ö. & Ulusay R., 2003. Geotechnical and geoenvironmental characteristics of man-made underground structures in Cappadocia, Turkey. Engineering Geology, 69:245-272.
- Aydan, Ö. & Ulusay R., 2013. Geomechanical evaluation of Derinkuyu antique underground city and its implications in geoengineering. Rock Mechanics and Rock Engineering, 46:731-754.
- Aydan, Ö. & Ulusay R., Tokashiki, N., 2014. A new rock mass quality rating system: Rock mass quality rating (RMRQ) and its application to the estimation of geomechanical charactersitics of rock masses. Rock Mech. Rock Eng., 47:1255-1276.
- Barton, N., 2002a. Some New Q-value correlations to assist in site characterization and tunnel design. International Journal of Rock Mechanics and Mining Sciences 39, 185-216.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
15 Aralık 2017
Gönderilme Tarihi
15 Ekim 2017
Kabul Tarihi
9 Ekim 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 41 Sayı: 2