LOJİSTİK SEKTÖRÜNDE ESG UYGULAMALARI: TÜRKİYE VE ULUSLARARASI KARŞILAŞTIRMALI GÖNÜLLÜLÜK-ZORUNLULUK TARTIŞMASI

Öz

2004 yılında resmi olarak tanımlanan ve halen geliştirilen ESG (çevresel, sosyal ve yönetişim) ilkeleri, toplumların sürdürülebilir kalkınmayı hedeflediğinin bir işaretidir. Hükümetler, çevre, toplum ve yönetişim alanlarının uyumlu bir şekilde gelişmesini teşvik ederek ESG ilkelerini benimsemektedir. Bu çalışma, çevresel etkileri belirgin olan lojistik sektöründe ESG ilkeleri çerçevesinde sürdürülebilirlik uygulamalarını incelemeyi; Türkiye ile uluslararası örnekler arasındaki farkları ortaya koymayı ve bu projelerin gönüllü mü yoksa zorunlu düzenlemeler esasına mı dayandığını irdelemeyi hedeflemektedir. Türkiye’de finansal kısıtlar, düzenleyici belirsizlikler ve kurumsal bilinç eksikliği ESG uygulamalarını olumsuz etkilerken; uluslararası alanda bağlayıcı düzenlemeler projeleri teşvik etmektedir. Ayrıca, çalışmada lojistik sektöründe yeşil teknolojilerin kullanımı, karbon ayak izinin azaltılması ve sosyal sorumluluk projelerinin etkisi de değerlendirilmektedir. Türk şirketleri açısından, artan bir farkındalık gözlemlense de, uygulamalar genellikle gönüllü çabalarla sınırlı kalmakta ve uluslararası alandaki bağlayıcı düzenlemelerin teşvik ettiği seviyeye ulaşamamaktadır. Özellikle yönetişim boyutu, çevresel ve sosyal boyutlara kıyasla daha az gelişmiş görünmektedir. Sonuçta, Türkiye’de ESG uygulamalarında uluslararası standartlara ulaşılması için daha fazla farkındalık ve düzenleyici çerçeveye ihtiyaç duyulduğu ortaya çıkmaktadır. Hedefe yönelik devlet teşvikleri ve tüm paydaşların katılımını gerektiren bir yaklaşım, Türkiye’deki ESG uygulamalarının etkinliğini ve yaygınlığını hızlandırmak için kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda, şeffaflığı ve karşılaştırılabilirliği artıracak standartlaştırılmış bir ESG raporlama sisteminin geliştirilmesi temel bir gerekliliktir.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilirlik
• KSS
• ESG
• Lojistik
• Devlet teşvikleri

ESG PRACTICES IN THE LOGISTICS SECTOR: A COMPARATIVE REVIEW OF TURKISH AND INTERNATIONAL PERSPECTIVES ON VOLUNTARY VS. MANDATORY DEBATE

Öz

Formally defined in 2004 and still under continuous development, Environmental, Social, and Governance (ESG) principles represent a clear indication of societies’ commitment to sustainable development. Governments increasingly adopt ESG principles by promoting the harmonious advancement of environmental, social, and governance dimensions. This study aims to examine sustainability practices within the framework of ESG principles in the logistics sector, which is characterized by significant environmental impacts; to identify the differences between practices in Türkiye and international examples; and to analyze whether these initiatives are based on voluntary efforts or mandatory regulatory frameworks. In Türkiye, financial constraints, regulatory uncertainties, and a lack of institutional awareness negatively affect the implementation of ESG practices, whereas at the international level, binding regulations play a key role in encouraging such initiatives. In addition, the study evaluates the use of green technologies in the logistics sector, efforts to reduce carbon footprints, and the impact of social responsibility projects. Although an increasing level of awareness is observed among Turkish companies, ESG practices generally remain limited to voluntary initiatives and fall short of the levels achieved in international contexts where binding regulations provide stronger incentives. In particular, the governance dimension appears to be less developed compared to the environmental and social dimensions. Overall, the findings indicate that achieving international standards in ESG implementation in Türkiye requires greater awareness and a more robust regulatory framework. Targeted government incentives and an approach that ensures the active participation of all stakeholders are critical to accelerating the effectiveness and dissemination of ESG practices in Türkiye. In this context, the development of a standardized ESG reporting system that enhances transparency and comparability emerges as a fundamental necessity.

Anahtar Kelimeler

• CSR
• Supply Chain Management
• Sustainability Reporting

Kaynakça

1. Akca Güler, T., Yüksekdağ, A., Köse Mutlu, B., & Koyuncu, İ. (2025). Atık lastiklerin yönetimi, geri dönüştürülmesi ve çevresel etkileri üzerine bir derleme. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik, 26(1), 1-8. https://dergipark.org.tr/tr/pub/itucis/issue/90366/1600238
2. Alım, M., & Ercan, U. (2022). Sürdürülebilir lojistik. Uluslararası Ticaret ve Lojistik 4.0: Güncel Trend ve Uygulamalar 183. Eğitim Yayınevi. https://acikerisim.karatay.edu.tr/yayinaea/beyza-aksoy-kitap-bolumu_6630870caef2e.pdf
3. Arkas Line. (t.y.). Yeşil için maviler. 5 Mart 2025 tarihinde https://arkasline.com.tr/yesil-icin-maviler/ adresinden erişilmiştir.
4. Assent. (2024). Five best practices: Moving from CSR to ESG. 03 Mart 2025 tarihinde https://www.assent.com/solutions/esg-supply-chain/esg-vs-csr/ adresinden erişilmiştir.
5. Billio, M., Costola, M., Hristova, I., Latino, C., & Pelizzon, L. (2021). Inside the ESG ratings:(Dis) agreement and performance. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 28(5), 1426-1445. https://doi.org/10.1002/csr.2177
6. Biniş, M. (2023). Türkiye’de çevresel sürdürülebilirliğe yönelik mali teşvikler: Geri dönüşüm örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (77), 31-52. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1246296
7. Blanco, E., Rey‐Maquieira, J., & Lozano, J. (2009). The economic impacts of voluntary environmental performance of firms: a critical review. Journal of Economic Surveys, 23(3), 462-502. https://doi.org/10.1111/j.1467-6419.2008.00569.x
8. Borusan Lojistik. (t.y). Gönülden ödüller en başarılı gönüllülük programı finalisti. 03 Mart 2025 tarihinde https://www.borusanlojistik.com/tr/haberler/borusan-lojistik-gonulden-oduller-en-basarili-gonulluluk-programi adresinden erişilmiştir.

9. Bose, S., Minnick, K., & Shams, S. (2021). Does carbon risk matter for corporate acquisition decisions?. Journal of Corporate Finance, 70, 102058. https://doi.org/10.1016/j.jcorpfin.2021.102058
10. Botaş. (2021). Saros FSRU projesi. 04 Mart 2025 tarihinde https://www.botas.gov.tr/Icerik/saros-fsru-projesi-buyuk-proj/333 adresinden erişilmiştir.
11. C.H. Robinson. (2023). Environmental, social & governance (ESG) report. 05 Mart 2025 tarihinde https://www.chrobinson.com/en-us/-/media/chrglobal/documents/esg-report/chr-esg-report-english.pdf adresinden erişilmiştir.
12. Cao, Y., Tao, L., & Zhang, Y. (2024). Does environmental credit rating policy improve corporate ESG performance?. Sustainable Development, 32(5), 4329-4337. https://doi.org/10.1002/sd.2901
13. CASEM. (2023). ESG Nedir?. 01 Mart 2025 tarihinde https://www.casem.com.tr/esg-nedir/ adresinden erişilmiştir.
14. Chen, Y., & Ma, Y. (2021). Does green investment improve energy firm performance?. Energy Policy, 153, 112252. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2021.112252
15. Chung, R., Bayne, L., & Birt, J. L. (2024). Determinants of ESG disclosure among listed firms under voluntary and mandatory ESG disclosure regimes in Hong Kong. Journal of Applied Accounting Research, 25(4), 812-836. https://doi.org/10.1108/jaar-07-2022-0179
16. Dağ, M. (2024, 2 Ekim). Aras Kargo Yeşil İlçe Projesini Bodrum’da Başlattı. Anadolu Ajansı. 03 Mart 2025 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/isdunyasi/ulastirma/aras-kargo-yesil-ilce-projesini-bodrumda-baslatti/690908 adresinden erişilmiştir.
17. Doğan, S. (2024). İşletmeler Perspektifinden Çevresel Sosyal ve Yönetişim (ÇSY) Uygulamalarının Önemi. Scientific Journal of Finance and Financial Law Studies, 4(2), 103-113. https://dergipark.org.tr/en/pub/sjffls/issue/84498/1539660
18. Doğru, B. (2023). Sivil Toplum Kuruluşlarının Kurumlara Yönelik İtibar Algısında Sürdürülebilirlik İletişiminin Rolü. Asya Studies, 7(23), 319-330. https://doi.org/10.31455/asya.1241759
19. Enlog Lojistik. (2024). Enlog’tan büyük sosyal sorumluluk projesi. 09 Mart 2025 https://www.enlog.com.tr/enlogtan-buyuk-sosyal-sorumluluk-projesi/ adresinden erişilmiştir.
20. Galbreath, J. (2013). ESG in focus: The Australian evidence. Journal of business ethics, 118, 529-541. https://doi.org/10.1007/s10551-012-1607-9
21. Gençoğlu, F. (2021, 22 Aralık). Trendyol, Sepette İyilik ile STK’lara destek oluyor. Anadolu Ajansı. 13 Mart 2025 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/isdunyasi/e-ticaret/trendyol-sepette-iyilik-le-ile-stklara-destek-oluyor/669788 adresinden erişilmiştir.
22. Gezer, M. W. A. D. S. (2015). Sustainability reporting practices in four countries’ jurisdiction: Turkey, India, Germany and Brazil. İktisat İşletme ve Finans, 30(356), 57-80. https://doi.org/10.3848/iif.2015.356.4550
23. GRI. (2016). GRI 307: Environmental compliance 2016. 09 Mart 2025 tarihinde https://wapsustainability.com/wp-content/uploads/2020/11/gri-307-environmental compliance.pdf adresinden erişilmiştir
24. Güleç Yalçın, F. (2022, 11 Ekim). Trendyol sürdürülebilirlik yol haritasını açıkladı. Fintechtime. 03 Mart 2025 tarihinde https://fintechtime.com/2022/10/trendyol-surdurulebilirlik-yol-haritasini-acikladi/ adresinden erişilmiştir.
25. Güleryüz, İ. (2019). Kurumsal sosyal sorumluluk projelerinin kurumsal itibar üzerine etkisini belirlemeye yönelik bir araştırma (Doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi.
26. Gürel, T. (2010). Kurumsal sosyal sorumlulukta yeni yaklaşımlar ve tartışılan konular. Selçuk İletişim, 6(3), 111-122. https://doi.org/10.18094/si.90179
27. Gürsoy, A. G. (2015). Kurumsal Sosyal Sorumluluğun Müşteri Tercihleri Üzerinde Etkisi: Lojistik Sektörü Üzerine Bir Çalışma (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) İstanbul Gelişim Üniversitesi. https://acikerisim.gelisim.edu.tr/server/api/core/bitstreams/6cd3b20d-7fe8-495d-8c1f-3639eaa2dbf6/content
28. He, Y., Zhao, X., & Zheng, H. (2023). How does the environmental protection tax law affect firm ESG? Evidence from the Chinese stock markets. Energy Economics, 127, 107067. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2023.107067 Hepsiburada. (2022). Sürdürülebilirlik raporu. 09 Mart 2025 tarihinde https://kurumsal.hepsiburada.com/uploads/2022hepsiburada_surdurulebilirlik_raporu_tr.pdf adresinden erişilmiştir.
29. Huang, J. W., & Li, Y. H. (2017). Green innovation and performance: The view of organizational capability and social reciprocity. Journal of business ethics, 145, 309-324. https://doi.org/10.1007/s10551-015-2903-y Investing.com. (t.y.) Finansal Özet. 18 Temmuz 2025 tarihinde https://tr.investing.com/ adresinden erişilmiştir
30. Ivanov, D. (2020). Predicting the impacts of epidemic outbreaks on global supply chains: A simulation-based analysis on the coronavirus outbreak (COVID-19/SARS-CoV-2) case. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 136, 101922. https://doi.org/10.1016/j.tre.2020.101922
31. Jia, M., & Zhang, Z. (2015). News visibility and corporate philanthropic response: Evidence from privately owned Chinese firms following the Wenchuan earthquake. Journal of Business Ethics, 129, 93-114. https://doi.org/10.1007/s10551-014-2150-7
32. Jørsfeldt, L. M., Hvolby, H. H., & Nguyen, V. T. (2016). Implementing environmental sustainability in logistics operations: a case study. Strategic Outsourcing: An International Journal, 9(2), 98-125. https://doi.org/10.1108/SO-09-2015-0023
33. Kadın Dostu Markalar. (2024, 5 Mayıs). Alışan Lojistik'te direksiyon kadınlarda. 07 Mart 2025 tarihinde https://www.kadindostumarkalar.org/yazilar/haberler/alisan-lojistikte-direksiyon-kadinlarda adresinden erişilmiştir.
34. Kanarya, R. (2024, 6 Mayıs). Aras Kargo, sürdürülebilirlik hedefleri için yetkinlik merkezi kurdu. 09 Mart 2025 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/isdunyasi/ulastirma/aras-kargo-surdurulebilirlik-hedefleri-icin-yetkinlik-merkezi-kurdu/687744 adresinden erişilmiştir.
35. Khatib, S. F., & Nour, A. (2021). The impact of corporate governance on firm performance during the COVID-19 pandemic: Evidence from Malaysia. Journal of Asian Finance, Economics and Business, 8(2), 0943-0952. https://doi.org/10.13106/jafeb.2021.vol8.no2.0943
36. Kırbaşoğlu, Z. (2024). Sürdürülebilirlik, Esg Raporlaması ve Kobi̇ Farkındalığı: Bir Saha Araştırması (Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://www.proquest.com/openview/7cb62a0492aa907c9b3ecaeef3df9dc5/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2026366&diss=y
37. La Poste Group. (2023). Sustainability report 2023. 09 Mart 2025 tarihinde https://le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/legroupelaposte/Zozscx5LeNNTw69z_GLP_RSE_2023_UK_MEL2.pdf adresinden erişilmiştir.
38. Li, T. T., Wang, K., Sueyoshi, T., & Wang, D. D. (2021). ESG: Research progress and future prospects. Sustainability, 13(21), 11663. https://doi.org/10.3390/su132111663
39. Li, Z., Xu, J., Shao, Q., Yao, N., & Xia, L. (2025). The interactions of multidimensional corporate reputations and disaster donation strategies: How a firm can be known for its sense of social responsibility embodied in disaster donations. Long Range Planning, 58(1), 102496. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2024.102496
40. Liu, D., Sun, N., & Zhu, X. (2025). ESG ratings empower high-quality development of logistics enterprises through digital transformation and green innovation. Scientific Reports, 15(1), 22861. https://doi.org/10.1038/s41598-025-06029-2
41. Lojiport. (2024, 2 Ekim). Aras digital ile Avrupa ve Türkiye’de teslimat dolaplarına özel yazılım. 13 Mart 2025 tarihinde https://www.lojiport.com/aras-digital-ile-avrupa-ve-turkiyede-teslimat-dolaplarina-ozel-yazilim-116923h.htm adresinden erişilmiştir.
42. Lojistikçilerin Sesi. (2024). DHL Supply Chain Türkiye, kadınlar için en iyi işveren listesinde yine zirvede. 14 Mart 2025 tarihinde https://www.lojistikcilerinsesi.biz/2024/10/02/dhl-supply-chain-turkiye-kadinlar-icin-en-iyi-isveren-listesinde-yine-zirvede/ adresinden erişilmiştir.
43. Marek, R., & Staniuk, W. (2025). ESG reporting in the logistics chain. European Research Studies Journal, 28(3), 368-389. https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/138753
44. Martinsen, U., & Huge-Brodin, M. (2014). Environmental practices as offerings and requirements on the logistics market. Logistics Research, 7, 1-22. https://doi.org/10.1007/s12159-014-0115-y
45. MNG Kargo. (t.y.). Tohum ile istihdam projemiz. 14 Mart 2025 tarihinde https://www.mngkargo.com.tr/sosyal-sorumluluklar/tohum-ile-istihdam-projemiz adresinden erişilmiştir.
46. Netlog Lojistik. (t.y). Sürdürülebilirlik. 15 Mart 2025 tarihinde https://www.netloglogistics.com/surdurulebilirlik adresinden erişilmiştir.
47. Omsan Logistics. (2022). Omsan’da kadınlar kariyer de yapıyor, tehlikeli madde de taşıyor. 15 Mart 2025 tarihinde https://www.omsan.com/omsanda-kadinlar-kariyer-de-yapiyor-tehlikeli-madde-de-tasiyor/ adresinden erişilmiştir.
48. Özevin, O. (2024). Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) Odaklı Sürdürülebilirlik Raporlaması. In: Yücel, R. & Ayyıldız, Y. (eds.), Dijital Çağda Muhasebe: Dijitalleşme, Enflasyon ve Sürdürülebilirlik Üzerine Çalışmalar . Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub597.c2518
49. Passas, I. (2024). The Evolution of ESG: From CSR to ESG 2.0. Encyclopedia, 4(4), 1711-1720. https://doi.org/10.3390/encyclopedia4040112
50. Quintana‐García, C., Marchante‐Lara, M., & Benavides‐Chicón, C. G. (2022). Towards sustainable development: Environmental innovation, cleaner production performance, and reputation. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 29(5), 1330-1340. https://doi.org/10.1002/csr.2272 SF Holding. (2023). 2023 Sustainability Report. 02 Mart 2025 tarihinde https://www.sf-express.com/uploads/2023_5af7ddf5be.pdf adresinden erişilmiştir.
51. Singhania, M., & Saini, N. (2023). Institutional framework of ESG disclosures: comparative analysis of developed and developing countries. Journal of Sustainable Finance & Investment, 13(1), 516-559. https://doi.org/10.1080/20430795.2021.1964810
52. Sustainalytics. (t.y.). ESG ratings. 18 Temmuz 2025 tarihinde https://www.sustainalytics.com/esg-ratings adresinden erişilmiştir.
53. Şeker, Y., & Şengür, E. (2022). Çevresel, Sosyal ve Kurumsal Yönetim (ESG) Performansı: Uluslararası Bir Araştırma. Journal of Accounting and Taxation Studies, 15(2), 349-387. https://doi.org/10.29067/muvu.1066216
54. Şeker, Y. (2020). Finansal raporlama kalitesi ile çevresel sosyal ve kurumsal yönetim (ESG) performansı arasındaki ilişkinin incelenmesine yönelik uluslararası bir araştırma (Yayımlanmamış doktora tezi) İstanbul Üniversitesi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=hyzrSrdiGvqkaSfpfomK5g&no=LnWvWVBH4qQnJ92kuxhqjg
55. Theaker, A. (2006). Halkla İlişkilerin Elkitabı, Murat Yaz (Çev.), 2. İstanbul: Media Cat Kitapları.
56. Union Pacific Railroad. (2023). Building America Report 2023. https://www.up.com/ cs/groups/public/@uprr/@investor/documents/investordocuments/pdf_up_proxy_03262024.pdf
57. van Langen, S. K., Patil, R. A., & Ramakrishna, S. (2023). Insights from ESG evaluation for circularity assessment. In Circularity Assessment: Macro to Nano: Accountability Towards Sustainability (pp. 15-34). Singapore: Springer Nature Singapore. https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-981-19-9700-6_2
58. Wei, J., Liu, T., Chavez, D. E., & Chen, H. A. (2020). Managing corporate-government relationships in a multi-cultural setting: How political corporate social responsibility (PCSR) as a response to legitimacy pressures affects firm reputation. Industrial Marketing Management, 89, 1-12. https://doi.org/10.1016/j.indmarman.2020.06.008
59. XPO Logistics. (2024). 2024 XPO CSR & ESG Report. 15 Mart 2025 tarihinde https://www.xpo.com/cdn/files/s1/XPO-SustainabilityReport-2024-FNL-9-10.pdf adresinden alınmıştır.
60. Yılmaz, E. (2024, 19 Mart). MNG Kargo’dan kadın girişimcilere özel destek. Taşıma Dünyası. 10 Mart 2025 tarihinde https://www.tasimadunyasi.com/lojistik/mng-kargodan-kadin-girisimcilere-ozel-destek-h14440.html adresinden erişilmiştir.
61. Yılmaz, E. (2024). DHL Group, çalışanlarına Afet Müdahale Ekibi Eğitimi verdi. Taşıma Dünyası. 13 Mart 2025 tarihinde https://www.tasimadunyasi.com/egitim/dhl-group-calisanlarina-afet-mudahale-ekibi-egitimi-verdi-h14572.html adresinden erişilmiştir.
62. Yönet, E. (2005). Kurumsal Sosyal Sorumluluk Anlayışında Son Dönemeç: Stratejik Sorumluluk. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(13), 239-264. https://dergipark.org.tr/tr/pub/baunsobed/issue/50339/651849
63. Zhang, X., Zhang, J., & Feng, Y. (2023). Can companies get more government subsidies through improving their ESG performance? Empirical evidence from China. Plos one, 18(10), e0292355. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0292355