ÇALIŞMA HAYATININ DİJİTAL DÖNÜŞÜM SÜRECİNDEKİ YERİ: YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ

Öz

Toplumlar tarihsel süreç içinde çok boyutlu bir dönüşüm yaşamaktadır. Özellikle dijital teknolojilerin gelişimi, toplumsal yapıdan iş süreçlerine kadar pek çok alanda köklü değişimlere yol açmıştır. Bu dönüşümden yükseköğretim kurumları ve bu kurumlarda görev yapan idari personel de etkilenmiştir. Bu araştırma, Konya ilindeki devlet üniversitelerinde görev yapan 520 idari personelin dijital dönüşüme yönelik tutumlarını ve bu dönüşümün iş yaşamlarına etkilerini incelemektedir. Veriler, geçerli ve güvenilir ölçeklere dayalı anketler aracılığıyla toplanmış; analizlerde faktör analizi, korelasyon, t-testi ve ANOVA yöntemleri kullanılmıştır. Bulgular, dijital dönüşümün idari süreçlerde verimlilik, erişilebilirlik ve memnuniyet açısından olumlu etkiler yarattığını göstermektedir. Ancak bu etkilerin demografik değişkenlere göre anlamlı farklılık göstermediği saptanmıştır. Çalışma, dijital dönüşümün kurumsal stratejilerle desteklenmesi gerektiğine vurgu yaparak literatüre ve uygulamaya katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yükseköğretim
• Dijital Dönüşüm
• Çalışma Hayatı

DIGITAL TRANSFORMATION IN HIGHER EDUCATION AND ITS EFFECTS ON WORKING LIFE: A COMPARATIVE ANALYSIS ON UNIVERSITIES IN KONYA

Öz

Societies have been experiencing a multidimensional transformation throughout history. The development of digital technologies, in particular, has led to radical changes in many areas, from social vstructure to business processes. Higher education institutions and their administrative personnel have also been affected by this transformation. This research examines the attitudes of 520 administrative personnel at state universities in Konya towards digital transformation and its impact on their professional lives. Data were collected through surveys based on valid and reliable scales, and factor analysis, correlation, t-test, and ANOVA methods were used in the analyses. The findings indicate that digital transformation has positive effects on administrative processes in terms of efficiency, accessibility, and satisfaction. However, these effects were not found to differ significantly according to demographic variables. The study aims to contribute to the literature and practice by emphasizing the need to support digital transformation with institutional strategies.

Anahtar Kelimeler

• Higher Education
• Digital Transformation
• Working Life

Kaynakça

1. Akyurt, İ. Z. (2010). Modern üretim sistemleri. İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Yayınları.
2. Alkan, M. (2018). Dijital dönüşüm ve eğitimdeki yeri. Akademik Yayınlar.
3. Annunziata, M. (2015). The five things you need to know about the digital industrial revolution. GE Reports, 1-5.
4. Arı, E. S. (2021). Süper akıllı toplum: Toplum 5.0. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(1), 455-479. https://doi.org/10.16953/deusosbil.808359
5. Aydın, E. (2022). Teknolojik değişikliklerin çalışma hayatına etkileri ve hastane çalışanları üzerinde bir araştırma (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri ABD. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=5-VP1ibNOc41j2FrfqkNVQ&no=nJo__JI6n_YmP2cTF1ICIA
6. Avcı, M., & Kara, E. (2020). Örgütsel davranış üzerine güncel çalışmalar. Hiper Yayın.
7. Berger, P. L., & Luckmann, T. (1966). Gerçekliğin sosyal inşası: Bilgi sosyolojisine bir katkı. Anchor Books.
8. Bozkurt, A. (2017). Dijital çağın eğitimdeki yansımaları: Dijital öğrenme, öğrenen analitiği ve yapay zekâ. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 3(2), 10-23. https://doi.org/10.51948/auad.911584

9. Castells, M. (2010). Ağ toplumunun yükselişi: Bilgi çağı - Ekonomi, toplum ve kültür. Wiley-Blackwell.
10. Castells, M. (2010). The rise of the network society (2nd ed.). Wiley-Blackwell.
11. Çakıroğlu, Ü. (2014). Öğrenme yönetim sistemleri ile etkileşim: Etkileşim türleri, kullanım düzeyi ve memnuniyet. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 4(1), 122-135. https://dergipark.org.tr/tr/pub/etku/issue/6275
12. Çalımlı, Y. (2019). Turizm işletmelerinde bilgi teknolojileri ve dijital dönüşüm: Konya örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Turizm İşletmeciliği ABD. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=5u8aFahcBrUaWFpR22t46A&no=CSS8krMMjiNwmJFDjhThlQ
13. Çark, Ö. (2020). Dijital dönüşümün işgücü ve meslekler üzerindeki etkileri. 5. Uluslararası EMI Girişimcilik Kongresi, 4(1), 19-34. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1257387
14. Çelebi, F. (2021). Dijital çağda liderlik ve girişimcilik. İksad Yayınları.
15. Çelik, S., & Aydın, B. (2022). Pandemi sürecinde eğitimde yaşanan dijital değişim ve dönüşüm: Eğitim paydaşları açısından incelenmesi. Bilim Armonisi, 20, 20–30. https://doi.org/10.37215/bilar.1018846
16. Çopur, A. E. (2022). Dijital dönüşümün şirketlerin ekonomik faaliyetlerine katkısı (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi, Tarım İşletmeciliği ABD. https://acikerisim.uludag.edu.tr/entities/publication/4055a770-72cf-4170-94f9-568ffe1501a6
17. Dalgıç, A. (2015). Türkiye’de sanayileşme süreci ve sanayileşmenin geleceği. Türkiye’de Sanayileşme Süreci ve Sanayileşmenin Geleceği, 603, 95-101. https://dergipark.org.tr/tr/pub/fpeyd/issue/48045/607568
18. Dede, C. (2005). Planning for neomillennial learning styles. Educause Quarterly, 28(1), 7-12. https://www.learntechlib.org/p/103692/
19. Erdut, T. (2003). Çalışma yaşamında kuralsızlaştırma ve esneklik. TÜHİS Dergisi, 18(4), 8-35. https://www.tuhis.org.tr/upload/dergi/1348750625.pdf
20. Ersöz, B., & Özmen, M. (2020). Dijitalleşme ve bilişim teknolojilerinin çalışanlar üzerindeki etkileri. Bilişim Teknolojileri Online Dergisi, 11(42), 171–178. https://doi.org/10.5824/ajite.2020.03.007.x
21. Fındıkçı, İ. (1996). Bilgi toplumunda yöneticilerde kendini geliştirme. Kültür Koleji Eğitim Vakfı Yayınları.
22. Fried, M. H. (1967). The evolution of political society: An essay in political anthropology. Random House.
23. Giddens, A. (2009). Sosyoloji. Ayraç Yayınları.
24. Görçün, Ö. F. (2017). Endüstri 4.0. Beta Basım Yayım.
25. Gümüşoğlu, E. K. (2017). Yükseköğretimde dijital dönüşüm. Açık Öğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 3(4), 30–42. https://dergipark.org.tr/tr/pub/auad/issue/34247/378482
26. Güner, A. (2018). Endüstri 4.0 ekseninde işletmelerde yüksek potansiyelli verimliliğin sağlanmasında insan kaynakları yönetimlerinin rolü (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri ABD. https://www.proquest.com/openview/6fe881afb02a259fea062cb8925dadbd/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2026366&diss=y
27. Habermas, J. (1984). İletişimsel eylem kuramı: Akıl ve toplumun rasyonalizasyonu (Cilt 1). Beacon Press.
28. İlkin, A. (1973). Endüstrileşme. Ak İktisat Ansiklopedisi, Cilt II. Ak Yayınları.
29. İnandı, T., & Salman, İ. A. (2001). Bilgisayar kullanımı ile ilgili sağlık sorunları. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 10(3), 92–94. https://avesis.atauni.edu.tr/yayin/70719df0-d1cd-478f-9b38-ff10a27a760d/bilgisayar-kullanimi-ile-ilgili-saglik-sorunlari
30. İslamoğlu, A., Toplu, N. Y., Ercan, Ş., & Kahraman, E. (2024). Türkiye eğitim sisteminde dijital araç kullanımı: Fırsatlar ve zorluklar çerçevesinde bir inceleme. Ulusal Eğitim Dergisi, 4(1), 260-271. http://uleder.com/index.php/uleder/article/view/448/242
31. Jones, M. A., & Asonye, B. O. (2025). The organizational cultural impact of the social use of AI and bots on remote employees returning to the workplace. Journal of Management World, 2025(4), 25-33. https://doi.org/10.53935/jomw.v2024i4.1145
32. Karabaldır, D., & Erkul, E. (t.y.). Toplum 5.0 ve sosyal hizmet: Eleştirel bir bakış. Mülkiye Dergisi, 48(4), 990-1031. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3773372
33. Karagöz, U. (2016). Dijital dönüşüm ve Türkiye. İdarecinin Sesi Dergisi, 183. https://www.tid.web.tr/kurumlar/tid.web.tr/tid/%C4%B0darecinin%20Sesi/171/ugurkaragoz.pdf
34. Kaygın, E., Zengin, Y., & Topçuoğlu, E. (2019). Endüstri 4.0’a akademik bakış. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 33(4), 1065–1081. https://dergipark.org.tr/tr/pub/atauniiibd/issue/49762/482502
35. Kılıç, R. (1999). Türkiye’de yükseköğretimin kapsamı ve tarihsel gelişimi. Sosyal Bilimler Dergisi, 3, 289. https://dergipark.org.tr/tr/pub/dpusbe/issue/4745/65122
36. Kılıç, R. (2023). Sanayi devrimlerinin serüveni: Endüstri 1.0’dan Endüstri 5.0’a. Takvim-i Vekayi, 11(2), 276-291. https://dergipark.org.tr/tr/pub/takvim/issue/80114/1409937
37. Kocaoğlu, M., & Usta, S. (2021). Kurumsal bilgi yönetimi teknolojik eğilimler. Eğitim Yayınevi.
38. Koray, M. (2008). Sosyal politika. İmge Kitapevi.
39. Kuhn, T. S. (1962). The structure of scientific revolutions. University of Chicago Press.
40. Mayor, T. (2013). Avcı-toplayıcılar: Orijinal liberteryenler. Liberal Düşünce, 18(71), 227-246. https://dergipark.org.tr/tr/pub/liberal/issue/48163/609385
41. McKinsey & Company. (2014). Public-sector digitization: The trillion-dollar challenge. McKinsey Global Institute, 1-3. https://www.mckinsey.com/capabilities/mckinsey-digital/our-insights/public-sector-digitization-the-trillion-dollar-challenge?utm_source=chatgpt.com
42. McKinsey Global Institute. (2018). Skill shift: Automation and the future of the workforce. McKinsey & Company, 7. https://www.mckinsey.com/featured-insights/future-of-work/skill-shift-automation-and-the-future-of-the-workforce
43. Misican, D. Ö., & Bedir, E. (2017). Çalışma hayatında yaşanan değişimin ortaya çıkardığı R kuşağının psikolojik sözleşme algısı. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 242–273. https://www.researchgate.net/publication/337759808_Calisma_Hayatinda_Yasanan_Degisimin_Ortaya_Cikardigi_R_Kusaginin_Psikolojik_Sozlesme_Algisi
44. OECD. (2016). Digital Government Strategies for Transforming Public Services in the Welfare Areas (s. 12–13). OECD Digital Government Studies. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/0d2eff45-en
45. Özkanan, A. (2022). Covid-19 Pandemisi ve Çalışmaya Etkisi: Dönüşümlü (Uzaktan - Evden) Çalışmayı Sevdik Mi? İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(3), 12–31. https://doi.org/10.20491/isarder.2022.1384
46. Pirenne, H. (2008). Ortaçağ kentleri. İletişim Yayıncılık.
47. Polat, A. S. (2019). Havacılıkta dijital dönüşüm: İstanbul havalimanı örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi, Havacılık Yönetimi ABD. https://acikbilim.yok.gov.tr/bitstream/handle/20.500.12812/423121/yokAcikBilim_10281093.pdf?sequence=-1&isAllowed=y
48. Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants: Do they really think differently? On the Horizon, 9(6), 1-6. https://www.marcprensky.com/writing/Prensky%20-%20Digital%20Natives,%20Digital%20Immigrants%20-%20Part2.pdf
49. Richardson, W. (2012). Why school? How education must change when learning and information are everywhere. TED Books.
50. Rifkin, J. (2011). Third industrial revolution: How lateral power is transforming energy, the economy, and the world. Palgrave Macmillan.
51. Schwab, K. (2016). Dördüncü sanayi devrimi. Crown Business.
52. Spada, K. (2014). Higher education in the digital age. IEEE Transactions on Professional Communication, 57(2), 150-153. https://doi.org/10.1109/TPC.2014.2311873
53. Şahin, L., Aydın, E., & Güler, M. (2015). Teknolojik gelişmelerin işin yapısı ve işgücünün nitelikleri üzerine etkileri: Hastane çalışanlarının algılarına yönelik bir araştırma. İş ve Hayat Dergisi, 1(1), 97-130. https://dergipark.org.tr/tr/pub/isvehayat/issue/29030/310437
54. Temel, H. Y., & Yapraklı, H. (2015). Küreselleşen dünyada işsizlik. Celal Bayar Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi. Conference Paper, Makedonya. https://www.researchgate.net/publication/283123031_Kuresellesen_Dunyada_Issizlik
55. Tonta, Y. (1999). Bilgi toplumu ve bilgi teknolojisi. Türk Kütüphaneciliği, 13(4), 363-375. https://yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/yayinlar/biltop99a.pdf
56. Tonta, Y., & Küçük, M. E. (2005). Sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçiş sürecinde temel dinamikler. Türk Kütüphaneciliği, 19(4), 449-464. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tk/issue/48944/624320
57. TÜBİTAK. (1999). Türkiye ulusal enformasyon altyapısı ana planı projesi. TÜBİTAK Bilten, Ankara.
58. World Economic Forum (WEF). (2018). Towards a reskilling revolution: A future of jobs for all report. https://www.weforum.org/docs/WEF_FOW_Reskilling_Revolution.pdf
59. Vial, G. (2019). Understanding digital transformation: A review and a research agenda. Journal of Strategic Information Systems, 28(2), 118–144. https://doi.org/10.1016/j.jsis.2019.01.003
60. Yaman, B. Ö. (2009). Toplumsal değişme ve eğitim (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Beykent Üniversitesi, Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı. Eğitim Bilimleri ABD.
61. Yankın, F. B. (1999). Dijital dönüşüm sürecinde çalışma yaşamı. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, 7(2), 1-38. https://dergipark.org.tr/tr/pub/trakyaiibf/issue/43037/504359
62. Yılmaztürk, A. (2019). Ekonomik ve sosyal etkileriyle 21. yüzyılda küreselleşme. Ida Academia Muhasebe ve Maliye Dergisi, 2(2), 137-154. https://www.indexacademicdocs.org/paper/635/8427/492585
63. Yoldaş, E. N., & Aycı, A. (2024). The role of artificial intelligence in integrated marketing communication: An evaluation of ChatGPT. Pamukkale University Journal of Business Research, 11(2), 611-637. DOI:10.47097/piar.1562412
64. Yüce, G. (2020). Dijital dönüşüm ve Endüstri 4.0 olgunluk modeli: Türkiye çimento sektörü üzerine bir uygulama (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Mersin Üniversitesi, İşletme ABD. https://acikerisim.mersin.edu.tr/?p=17&dil=10&q=&fq[]=F009_strs:%220%22&recordid=163712
65. Yükseköğretim Kurulu (YÖK). (2019). Yükseköğretim kurulu 2019 raporu. https://www.yok.gov.tr/Documents/2019_Yillik_Rapor.pdf
66. Yükseköğretim Kurulu (YÖK). (2019). Türkiye yükseköğretim sistemi. https://www.yok.gov.tr/Documents/Yayinlar/Yayinlarimiz/2019/Higher_Education_in_Turkey_2019_tr.pdf
67. Yükseköğretim Kurulu (YÖK). (2020). Yükseköğretimde dijital dönüşüm projesi. https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Haberler/agri-dijital-donusum-tanitim-toplantisi.aspx