YAPAY ZEKÂ ETİĞİ: TÜRKİYE ULUSAL STRATEJİSİ VE ULUSLARARASI BELGELER ÜZERİNDEN KARŞILAŞTIRMALI BİR DEĞERLENDİRME

This study examines the ethical dimensions of artificial intelligence in the public sector. It is based on a comparative analysis of key national and international policy documents. With the rapid development of technology, AI has become an integral part of public administration. Its growing use in public policies has increased concerns regarding ethical governance. The study focuses on how ethical principles are reflected in the regulation and implementation of AI systems. These include the European Union’s AI Act, the OECD Principles on AI, the Ethics Guidelines for Trustworthy AI, and the Montreal Declaration for a Responsible Development of AI. These documents are compared with Türkiye’s National AI Strategy. The research is conducted using a document analysis method. Ethical values emphasized in each document are identified and systematically compared. The analysis shows that transparency, accountability, equality, justice, and security are commonly highlighted ethical principles. However, the documents differ in how these principles are prioritized and applied. The findings indicate that Türkiye’s National AI Strategy places particular emphasis on data protection and security. Issues such as algorithmic discrimination, human rights, and deepening social inequalities receive comparatively less attention. This suggests that while ethical principles are widely shared, national strategies vary in terms of implementation and enforcement.

Bu çalışma, ulusal ve uluslararası düzeydeki önemli belgeler üzerinden kamu sektöründe yapay zekâ teknolojilerinin kullanımını kamu etiği çerçevesinde değerlendirmektir. Teknolojinin hızlı gelişimiyle birlikte yapay zekânın kamu politikalarındaki rolü artmıştır. Bu durum, yapay zekâ sistemlerinin kamu sektöründe etik ilkelere uygun biçimde nasıl yönetilmesi gerektiği sorusunu gündeme getirmektedir. Bu bağlamda çalışma, yapay zekânın etik kullanımına ve geliştirilmesine rehberlik eden belgeleri karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırma kapsamında Avrupa Komisyonu’nun Yapay Zekâ Yasası, OECD Yapay Zekâ İlkeleri, Güvenilir Yapay Zekâ İçin Etik İlkeler Rehberi ve Montreal Deklarasyonu Türkiye’nin Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi ile yapay zekâ etiği açısından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışma, doküman analizi yöntemiyle yürütülmüş olup belgelerde yer alan etik değerler sistematik olarak belirlenmiştir. Bulgular, şeffaflık, hesap verebilirlik, eşitlik, adalet ve güvenlik gibi değerlerin ortak payda olarak benimsendiğini ortaya koymaktadır. Belgeler, yapay zekâ sistemlerinin denetlenmesinin ve etik yükümlülüklerin uygulanmasının önemini vurgulamaktadır. Bununla birlikte, belgelerin uygulama ve yaptırım boyutlarında farklı etik değerleri önceliklendirdiği gözlemlenmiştir. Çalışma, Türkiye Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi’nin algoritmik ayrımcılık, insan hakları ve eşitsizliklerin derinleşmesi gibi konularda daha az vurgu yaptığını, buna karşılık kişisel verilerin korunmasına öncelik verdiğini göstermektedir. Şeffaflık ve hesap verebilirlik ortak etik ilkeler olarak paylaşılırken, güvenlik Türkiye’nin Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi’nde öncelikli değer olarak öne çıkmaktadır