Etik İlkeler ve Yayın Politikası

1. Dergi Hakkında ve Yayın Modeli

Journal of Management Theory and Practices Research (JMTPR), Uluslararası Akademik Çalışmalar Derneği tarafından yayımlanan, açık erişimli ve çift kör hakemli bir akademik dergidir. Dergi, 2020 yılından bu yana Türkçe ve İngilizce bilimsel çalışmalar yayımlamaktadır.

JMTPR, 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren gönderilen makaleler için yayın kapsamını yönetim bilimleri odağında yeniden düzenleme kararı almıştır. Bu kapsamda özel sektör, kamu ve sivil toplum kuruluşlarında yönetim süreçlerini, örgütsel ilişkileri ve yönetsel kararları disiplinlerarası bir yaklaşımla inceleyen çalışmalar değerlendirilir. Önceki başvurular, başvuru tarihinde geçerli olan kapsam çerçevesinde değerlendirilmeye devam eder. Ayrıntılı bilgi için derginin Amaç ve Kapsam sayfasına başvurulmalıdır.

Dergi, 2026 yılı sonuna kadar Haziran ve Aralık aylarında yılda iki sayı yayımlama düzenini sürdürmektedir. 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren sürekli yayın modeline geçilecektir. Bu modelde değerlendirme, kabul, düzenleme ve son kontrol süreçleri tamamlanan makaleler, bir sayının tamamlanması beklenmeden yayımlanır.

2. Temel Yayın Etiği İlkeleri

JMTPR; yazarların, hakemlerin, editörlerin ve yayıncının bilimsel dürüstlük, tarafsızlık, gizlilik ve hesap verebilirlik ilkelerine uygun hareket etmesini bekler. Derginin etik politikaları oluşturulurken Committee on Publication Ethics (COPE) rehberleri ile TR Dizin’in etik ilkelere ilişkin açıklamaları dikkate alınır.

Makale değerlendirmeleri bilimsel nitelik ve derginin kapsamına uygunluk temelinde yürütülür. Yazarların kurumsal bağlılıkları, kişisel özellikleri veya görüşleri değerlendirmede ayrımcılık gerekçesi olamaz.

Yayıncı, editoryal kararların bağımsızlığına saygı gösterir. Mali, kurumsal veya kişisel çıkarlar değerlendirme ve yayın kararlarını belirleyemez.

3. Editörlerin Sorumlulukları

Editörler:

• Makaleleri kapsamla uyum, özgünlük, bilimsel katkı, yöntemsel yeterlilik ve etik ilkeler bakımından değerlendirir.
• Hakemleri çalışmanın konusu ve yöntemiyle ilgili uzmanlıklarına göre seçer.
• Yayın kararlarını hakem görüşleri ve kendi bilimsel değerlendirmeleri doğrultusunda gerekçelendirir.
• Başvurulara ilişkin bilgileri yalnızca değerlendirme ve yayın sürecinde görevli, bilgiye erişmesi gereken kişilerle paylaşır.
• Yayımlanmamış verileri, bulguları veya fikirleri yazarların açık izni olmadan kendi çalışmalarında kullanmaz.
• Çıkar çatışması bulunan dosyaların değerlendirilmesinden çekilir.
• Etik ihlal iddialarını ve yayımlanmış içeriklere ilişkin ciddi hata bildirimlerini inceler; gerektiğinde düzeltme, geri çekme veya endişe bildirimi yayımlar.

4. Hakem Değerlendirme Süreci ve Hakemlerin Sorumlulukları

Editoryal ön değerlendirmede uygun bulunan çalışmalar, çift kör hakemlik kapsamında en az iki bağımsız hakemin değerlendirmesine sunulur. Yazarların ve hakemlerin kimlikleri karşılıklı olarak gizli tutulur. Gerektiğinde ek hakem görüşü alınabilir. Nihai yayın kararı editöre aittir.

Hakemler:

• Yalnızca uzmanlıkları kapsamında değerlendirebilecekleri görevleri kabul eder.
• Çıkar çatışmalarını ve değerlendirmeyi zamanında tamamlamalarını engelleyen durumları editöre bildirir.
• Görüşlerini açık, gerekçeli ve saygılı biçimde sunar; kişisel eleştirilerden kaçınır.
• Makale içeriğini gizli tutar ve editörün izni olmadan başkalarıyla paylaşmaz.
• Fark ettikleri önemli benzerlikleri, eksik atıfları ve olası etik sorunları editöre iletir.
• Kendilerinin, derginin veya başka kişilerin yayınlarına bilimsel gerekçesi bulunmayan atıflar yapılmasını talep etmez.

5. Yazarların Sorumlulukları

Yazarlar, sundukları çalışmanın doğruluğundan, özgünlüğünden ve etik uygunluğundan sorumludur. Araştırmanın yöntemi ve bulguları açık biçimde raporlanmalı; veri uydurma, çarpıtma, yanıltıcı sunum ve uygunsuz veri manipülasyonundan kaçınılmalıdır.

Başkalarının çalışmalarına, verilerine ve fikirlerine uygun atıf yapılmalıdır. Gerekli kullanım izinleri alınmalı; finansman kaynakları ve olası çıkar çatışmaları açıklanmalıdır.

Aynı veya önemli ölçüde örtüşen çalışmalar eşzamanlı olarak birden fazla dergiye gönderilemez. Daha önce yayımlanan içerikle örtüşmeler ve ilişkili çalışmalar editöre bildirilmelidir.

Tüm yazarlar makalenin son hâlini ve dergiye gönderilmesini onaylamalıdır. Yazarlar, değerlendirme sırasında yöneltilen sorulara ve düzeltme taleplerine yanıt vermeli; yayımlanan çalışmalarında önemli bir hata fark ettiklerinde editörü bilgilendirmelidir.

6. Yazarlık, Katkı Beyanı ve Yazar Değişiklikleri

Yazarlık, çalışmaya önemli bilimsel katkı sağlayan, metnin hazırlanmasına veya eleştirel değerlendirilmesine katılan, son hâlini onaylayan ve çalışmaya ilişkin sorumluluk üstlenen kişilerle sınırlıdır. Yazarlık koşullarını karşılamayan katkılar, ilgili kişilerin izniyle teşekkür bölümünde belirtilir. Yazar katkıları makalede açıklanmalıdır.

Yazar ekleme, çıkarma veya sıralama değişikliği talepleri, gerekçesiyle birlikte editöre sunulmalıdır. Eklenen veya çıkarılan kişiler dâhil tüm ilgili yazarların yazılı onayı gerekir. Değişiklikler editörün değerlendirmesi ve onayıyla yapılır.

Kabul veya yayın sonrasında ortaya çıkan yazarlık hataları ayrıca incelenir; gerekli görülürse düzeltme bildirimi yayımlanır. Çözülemeyen yazarlık anlaşmazlıklarında ilgili kurumların değerlendirmesi istenebilir.

7. Etik Kurul Onayı, Katılımcı Onamı ve Araştırma İzinleri

Etik kurul onayı gerektiren araştırmalarda gerekli onay, araştırmanın ilgili uygulamaları başlamadan önce alınmalıdır. Onay gerektirdiği hâlde gerekli etik kurul izni bulunmayan çalışmalar değerlendirmeye alınmaz.

Katılımcılardan anket, görüşme, odak grup, gözlem veya deney yoluyla veri toplanan araştırmalar ile kişisel veya hassas verilerin kullanıldığı çalışmalar, ilgili etik onay ve izin gereklilikleri bakımından değerlendirilir. Bir araştırmanın etik onay almış olması, derginin kapsamına uygun olduğu anlamına gelmez.

Etik kurulun adı, onay tarihi ve karar numarası yöntem bölümünde ve kaynakçadan önce yer alan Etik Kurul Onayı beyanında belirtilmelidir. Yayımlanacak son sürümde bu bilgilerin ilk veya son sayfalardan birinde de görünür olması sağlanır. Onay belgesi başvuru sırasında editörlüğe sunulur. Kör hakemlik için anonimleştirilen dosyalardaki bilgiler, yayın öncesinde eksiksiz hâle getirilir.

Etik kurul onayı gerektirmeyen çalışmalarda bunun gerekçesi açıklanmalıdır. Editörlük gerektiğinde açıklayıcı belge isteyebilir.

Araştırmanın niteliğine uygun bilgilendirilmiş katılımcı onamı ve gerekli kurum izinleri alınmalıdır. Katılımcıların kimliğini açığa çıkarabilecek içeriklerin yayımlanması için gerekli izinler ayrıca sağlanmalıdır.

8. Benzerlik İncelemesi ve İntihal

Yazarlar, başvuru sırasında Turnitin veya iThenticate ile hazırlanmış benzerlik raporunu sisteme yüklemelidir. Dergi, gerekli gördüğünde ek benzerlik incelemesi yapabilir.

Derginin ön kontrolünde benzerlik oranının %20’yi aşmaması esas alınır. Raporun kapsamı ve kullanılan dışlama ayarları açık olmalı; değerlendirme derginin güncel başvuru yönergelerinde belirtilen ortak ayarlara göre yapılmalıdır.

Benzerlik oranı tek başına intihal göstergesi veya etik uygunluk kanıtı değildir. Oranın %20’nin altında olması, çalışmanın intihal içermediğini göstermez. Eşleşmelerin niteliği, kaynak gösterimi ve özgün katkı editoryal olarak incelenir.

Biçimsel atıf sorunları için düzeltme istenebilir. İntihal şüphesi bulunan durumlarda ise yalnızca oranı düşürmeye yönelik değişikliklerle yetinilmez; etik inceleme süreci işletilir.

9. Çıkar Çatışmaları ve Editoryal Bağımsızlık

Yazarlar, hakemler ve editörler; değerlendirmeyi veya araştırmanın yorumunu etkileyebilecek mali, kurumsal, mesleki ya da kişisel ilişkileri açıklamalıdır.

Editörün veya yayın kurulu üyesinin yazar olduğu ya da çıkar çatışması bulunduğu çalışmalar, ilgili kişinin karar sürecine katılmadığı bağımsız bir editör tarafından yürütülür. Bu çalışmalar da aynı bilimsel ve etik ölçütlere tabidir.

10. Veri Erişilebilirliği ve Araştırmanın Doğrulanabilirliği

Araştırma makalelerinde verilerin erişilebilirliğini açıklayan bir beyan bulunmalıdır. Beyanda, verilerin bulunduğu ortam ve erişim koşulları veya paylaşılmalarını engelleyen gerekçeler belirtilir. Çalışma kapsamında veri üretilmemiş ya da analiz edilmemişse bu durum açıklanır.

Kişisel veriler, katılımcı onamının sınırları, gizlilik yükümlülükleri ve üçüncü kişilerin hakları gözetilir. Her durumda verilerin kamuya açılması zorunlu tutulmaz. Editörlük, değerlendirme için gerekli olduğunda etik ve hukuki sınırlara uygun biçimde veri, analiz çıktısı, kod veya ek belge isteyebilir.

11. Şikâyetler ve Editoryal Kararlara İtiraz

Şikâyet ve itirazlar, makale numarası, gerekçe ve varsa destekleyici belgelerle birlikte DergiPark üzerinden veya Dergi İletişim sayfasında belirtilen e-posta adresine iletilmelidir.

Karara itirazlar, kararın bilimsel veya usule ilişkin gerekçelerine yönelik olmalıdır. İtiraz, ilk kararı veren kişinin tek başına sonuçlandırmayacağı şekilde, çıkar çatışması bulunmayan bir editör veya uygun bir bağımsız uzman tarafından incelenir. Gerektiğinde ek değerlendirme alınır ve sonuç gerekçesiyle yazara bildirilir. İtiraz, makalenin kabul edileceği anlamına gelmez.

Editoryal işleyişe veya etik davranışa ilişkin şikâyetler, şikâyetin tarafı olmayan kişilerce değerlendirilir. Baş editöre ilişkin şikâyetlerde yayıncı, bilimsel kararların bağımsızlığını koruyarak bağımsız incelemenin görevlendirilmesini sağlar.

12. Etik İhlal İddialarının İncelenmesi

İntihal, veri uydurma veya çarpıtma, uygunsuz yazarlık, mükerrer yayın, atıf manipülasyonu ve hakemlik sürecine müdahale iddiaları, gönderilmiş veya yayımlanmış çalışmalara ilişkin olmalarına bakılmaksızın değerlendirilir.

Editörlük önce iddianın niteliğini ve mevcut kanıtları inceler. İlgili taraflardan açıklama ve gerektiğinde ek belge istenir. Çıkar çatışması bulunan kişiler incelemeden çekilir. Gerekli durumlarda ilgili kurumlarla iletişime geçilir ve değerlendirme veya yayın süreci bekletilebilir.

İnceleme sonucuna göre başvuru reddedilebilir; yayımlanmış çalışma için düzeltme, endişe bildirimi veya geri çekme kararı alınabilir. İşlemler kayıt altına alınır ve ilgili taraflara gerekçeli bilgi verilir.

13. Yayın Sonrası Tartışma, Düzeltme ve Geri Çekme

Okurlar, yayımlanan çalışmalara ilişkin bilimsel eleştirilerini ve hata bildirimlerini derginin iletişim kanallarından iletebilir. Bildirimler kanıta dayalı ve saygılı olmalıdır. Gerektiğinde yazarlardan yanıt istenir.

Çalışmanın genel güvenilirliğini ortadan kaldırmadan giderilebilen hatalar için düzeltme yayımlanır. Bulguların güvenilirliğini ciddi biçimde ortadan kaldıran hatalar veya ihlaller için geri çekme değerlendirilir. Ciddi endişelerin bulunduğu ancak incelemenin henüz sonuçlanmadığı veya yeterli açıklığa kavuşmadığı durumlarda endişe bildirimi yayımlanabilir.

Bildirimler, gerekçeleri açıklanarak ilgili makaleyle bağlantılı biçimde yayımlanır. Geri çekilen makalenin durumu açıkça işaretlenir; bilimsel kayıt, istisnai hukuki veya güvenlik gerekçeleri dışında korunur. Yayın sonrası düzeltme ve geri çekme kararları yalnızca yazarların talebine veya onayına bağlı değildir.

Yayımlanmamış bir başvurunun geri alınması talebi ise sorumlu yazar tarafından gerekçesi ve tüm yazarların onayıyla editörlüğe iletilir. Başvurunun geri alınması, gerekli etik incelemelerin yürütülmesini engellemez.

14. Telif Hakları, Açık Erişim ve Fikri Mülkiyet

Yazarlar, makalede kullandıkları içerik üzerinde gerekli haklara sahip olduklarını ve gerekli üçüncü kişi izinlerini aldıklarını beyan eder.

Makaleler yayımlandıkları anda ücretsiz ve ambargosuz erişime açılır. Güncel Telif ve Yayın Sözleşmesi kapsamında yayımlanan makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) lisansı altında sunulur. Önceki yayınlar için ilgili makalede belirtilen lisans koşulları geçerlidir.

Yazarların manevi hakları korunur. Mali haklar, açık erişim ve yeniden kullanım koşulları, Telif Hakkı Bildirimi ile imzalanan Telif ve Yayın Sözleşmesinde düzenlenir. Lisansın uygulanmasında ilgili makalenin lisans bildirimi ve sözleşmesi esas alınır.

15. Kişisel Veriler ve Gizlilik

Başvuru, değerlendirme ve yayın süreçlerinde elde edilen kişisel bilgiler, ilgili mevzuat ve etik ilkeler doğrultusunda işlenir. Bu bilgilere erişim görev gereği ihtiyaç duyan kişilerle sınırlandırılır. Araştırma katılımcılarının mahremiyetinin korunması yazarların sorumluluğundadır; editörlük gerekli anonimleştirme ve izin belgelerini isteyebilir.

16. Özel Sayılar

Yayın Kurulu kararıyla yılda en fazla bir özel sayı yayımlanabilir. Özel sayı makaleleri de derginin olağan editoryal ön değerlendirme, çift kör hakemlik ve etik inceleme süreçlerine tabidir.

Konuk editör görevlendirilmesi durumunda görev ve sorumluluklar açıkça belirlenir. Baş editör, sürecin derginin politikalarına uygunluğunu gözetir. Konuk editörlerin kendi çalışmalarında bağımsız editoryal değerlendirme sağlanır.

17. Yapay Zekâ Kullanımı

Yapay zekâ araçları araştırma ve yazım süreçlerinde yardımcı olarak kullanılabilir. Ancak bu araçlar yazar olarak gösterilemez ve bilimsel sorumluluk üstlenemez. İçeriğin doğruluğu, özgünlüğü, kaynakların gerçekliği ve etik uygunluğu bütünüyle yazarlara aittir.

Yazarlar, başvuru sırasında ilgili formda yapay zekâ kullanıp kullanmadıklarını belirtmelidir. Kullanım varsa aracın adı, mevcutsa sürümü, kullanım amacı ve çalışmanın hangi aşamalarında kullanıldığı açıklanmalıdır. Metin veya görsel üretimi, veri işleme, analiz ya da yorumlama gibi bilimsel içeriğe katkı sağlayan kullanımlar, makalede uygun bölümde ayrıca beyan edilmelidir. Yalnızca yazım ve dil kontrolü amacıyla kullanım, başvuru formunda açıkça belirtilir.

Yapay zekâ tarafından önerilen kaynaklar ve bilgiler özgün kaynaklardan doğrulanmalıdır. Uydurma veri, kaynak, bulgu veya görsel üretimi ile yanıltıcı manipülasyon kabul edilmez. Araştırmada sentetik veri kullanılması durumunda bu durum açıkça belirtilmeli ve yöntemsel gerekçesi açıklanmalıdır.

Gizli, kişisel veya üçüncü kişilere ait korunan içerikler, gerekli izinler ve uygun veri koruma koşulları sağlanmadan dış yapay zekâ sistemlerine yüklenemez.

Editör ve hakemler, değerlendirdikleri makaleleri veya bunlardan alınan içerikleri yetkisiz yapay zekâ araçlarıyla paylaşamaz. Bilimsel değerlendirme ve karar sorumluluğu yapay zekâya devredilemez.