İşbirlikli Öğrenme İlkeleriyle Yapılandırılmış Fiziksel Etkinlik Kartı Uygulamalarının İlköğretim Öğrencilerinin Problem Çözme Becerisine Etkisi

Öz

Bu araştırmanın amacı, işbirlikli öğrenme temelli Fiziksel Etkinlik Kartı (FEK) uygulamalarının ilköğretim öğrencilerinin problem çözme becerileri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, ön test–son test kontrol gruplu yarı deneysel desenle yürütülmüştür. Çalışma grubunu, tek bir devlet okulunda öğrenim gören 5., 6., 7. ve 8. sınıf düzeylerindeki toplam 210 öğrenci oluşturmuştur. Deney grubunda 10 hafta boyunca haftada iki ders saati olmak üzere işbirlikli öğrenme temelli FEK uygulamaları gerçekleştirilirken, kontrol grubunda Millî Eğitim Bakanlığı öğretim programına dayalı öğretmen merkezli uygulamalar yürütülmüştür. Veriler, Problem Çözme Envanteri (Çocuk) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklemler t-testi ve karma desen varyans analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, deney ve kontrol gruplarının uygulama öncesinde problem çözme becerileri açısından benzer düzeylerde olduğunu; uygulama sonrasında ise deney grubunun problem çözme becerileri toplam puanı ile özgüven, özdenetim ve kaçınma alt boyutlarında anlamlı düzeyde daha yüksek puanlara ulaştığını göstermiştir. Sonuç olarak, işbirlikli öğrenme temelli FEK uygulamalarının ilköğretim öğrencilerinin problem çözme becerilerinin geliştirilmesinde etkili bir öğretim yaklaşımı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• İşbirlikli Öğrenme
• Fiziksel Etkinlik Kartları
• Beden Eğitimi
• Problem Çözme Becerisi
• İlköğretim

The Effect of Physical Activity Card Applications Structured in Accordance with Cooperative Learning Principles on Primary School Students’ Problem-Solving Skills

Öz

The aim of this study was to examine the effect of cooperative learning–based Physical Activity Card (PAC) interventions on primary school students’ problem-solving skills. The study was conducted using a quasi-experimental pretest–posttest control group design. The study group consisted of 210 students enrolled in the 5th, 6th, 7th, and 8th grades at a public primary school. While the experimental group participated in cooperative learning–based PAC interventions for 10 weeks (two sessions per week), the control group received teacher-centered instruction based on the national curriculum. Data were collected using the Problem Solving Inventory for Children. Independent samples t-tests and mixed-design analysis of variance were employed for data analysis. The results indicated that the experimental and control groups had similar levels of problem-solving skills before the intervention. However, after the intervention, the experimental group demonstrated significantly higher scores in overall problem-solving skills as well as in self-confidence, self-regulation, and avoidance subscales compared to the control group. The findings suggest that cooperative learning–based PAC interventions constitute an effective instructional approach for enhancing primary school students’ problem-solving skills.

Anahtar Kelimeler

• Cooperative Learning
• Physical Activity Cards
• Physical Education
• Problem-Solving Skills
• Primary Education

Kaynakça

1. Altınkök, M. & Kasap, P. H. (2014). İşbirliği ile öğretim yöntemine dayalı beden eğitimi derslerinin 9–10 yaş grubu çocukların problem çözme becerisi gelişimine etkisinin araştırılması. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2014(2), 101–109. https://dergipark.org.tr/en/pub/goputeb/article/95829?issue_id=7322
2. Aydın, E., Temel, A. & Kangalgil, M. (2022). Geçmişten günümüze ortaöğretim beden eğitimi ve spor dersi öğretim programlarının incelenmesi. Journal of Global Sport and Education Research, 5(1), 99–117. https://doi.org/10.55142/jogser.1113312
3. Aydın, Ö. & Çimer, A. (2021). Aktif öğrenme destekli proje tabanlı öğrenme yönteminin öğrencilerin sürdürülebilir kalkınma tutumlarına etkisi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 10(4), 1369–1391. https://doi.org/10.30703/cije.796850
4. Balcı, A. (2015). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler (11. baskı). Pegem Akademi. Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (26. baskı). Pegem Akademi.
5. Cohen, J. (1988). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences (2nd ed.). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers.
6. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). SAGE Publications.
7. Çalı, O. & Yıldız, R. (2024). Geleneksel çocuk oyunlarının bedensel zekâya etkisi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 4(3), 94–101. http://cuspor.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/article/1408937
8. Demirtaş, H. & Dönmez, B. (2008). Secondary school teachers’ perceptions about their problem solving abilities. İnönü University Journal of the Faculty of Education, 9(16), 177–198. https://dergipark.org.tr/en/pub/inuefd/article/108713

9. Dönmez, E. & Dayı, E. (2024). Branş öğretmenlerinin bakış açısıyla özel eğitim okullarında problemleri çözme sürecindeki iş birliği. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 864–887. https://doi.org/10.51119/ereegf.2024.112
10. Erdem, A., & Genç, G. (2014). Lise öğrencilerinin problem çözme becerilerine ilişkin görüşleri. Turkish Journal of Educational Studies, 1(2), 1–21. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/402889
11. Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (5th ed.). SAGE Publications.
12. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E. & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). McGraw-Hill Education.
13. Kaya, M. & Korkmaz, Ö. (2021). Ortaokul öğrencilerinin akademik başarılarının düşünme ve sorun çözme becerileri ile yordanması. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 11(2), 396–420. https://doi.org/10.17943/etku.887659
14. Küçükibiş, H. F., Özkurt, B., Sirkeci, H. & Öztürk, O. (2022). Geleneksel oyun ve geleneksel çocuk oyunlarının eğitim-öğretim programlarındaki yeri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(83), 1421–1436. https://doi.org/10.17755/esosder.972845
15. Millî Eğitim Bakanlığı. (2017). Fiziksel etkinlik kartları (FEK): İlkokul oyun ve fiziki etkinlikler dersi uygulama seti. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Temel Eğitim Genel Müdürlüğü. https://tegm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_04/05110532_FizikselEtkinlikKartYelis-25.09.2017_2017.pdf
16. OECD. (2017). PISA 2015 collaborative problem-solving framework. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264285521-en
17. Özkurt, B., Küçükibiş, H. F. & Altın, Y. (2022). Lise ve üniversite öğrencilerinin fiziksel aktivitelerden keyif alma düzeylerinin incelenmesi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(3), 91–98. http://cuspor.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/issue/75133/1215543
18. Özyürek, A. (2018). Okul öncesi dönem çocuklarda problem çözme becerilerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 3(2), 32–41. http://ijeces.hku.edu.tr/tr/pub/article/403621
19. Serin, N. B. & Derin, R. (2008). İlköğretim öğrencilerinin kişilerarası problem çözme becerisi algıları ve denetim odağı düzeylerini etkileyen faktörler. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 5(1), 1–18. https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/IJHS/article/view/296
20. Serin, O., Bulut Serin, N. & Saygılı, G. (2010). İlköğretim düzeyindeki çocuklar için problem çözme envanterinin geliştirilmesi. İlköğretim Online, 9(2), 446–458. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ilkonline/article/106912
21. Slavin, R. E. (2014). Cooperative learning: Theory, research, and practice (2nd ed.). Allyn & Bacon.
22. Spires, H. A., Rowe, J. P., Mott, B. W., & Lester, J. C. (2011). Problem solving and game-based learning: Effects of middle grade students’ hypothesis testing strategies on learning outcomes. Journal of Educational Computing Research, 44(4), 453–472. https://www.learntechlib.org/p/51209/
23. Şahin, Ç. (2010). Problem çözme becerisinin temel felsefesi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (10), 160–171. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/31408
24. Şahin, E. (2019). Zekâ oyunlarının ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin problem çözme becerilerine ve problem çözme algılarına etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.
25. Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2019). Using multivariate statistics (7th ed.). Pearson Education.
26. Temel, A. (2025). Türkiye’de ilköğretim-ortaöğretim düzeyinde yapılan geleneksel çocuk oyunları araştırmalarının analizi. Spor Eğitimi ve Bilim Dergisi, 1(1), 1–13. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sporegitimivebilimdergisi/issue/93352/1731050
27. Temel, A. & Kangalgil, M. (2021). Oyun ve fiziki etkinlikler dersi öğretim programı kazanımlarının gerçekleşmesine ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşleri. Millî Eğitim Dergisi, 50(229), 445–462. https://dergipark.org.tr/tr/pub/milliegitim/article/874865
28. Temel, A., Kangalgil, M., & Mamak, H. (2023). Evaluation of play skills of primary school students playing traditional children’s games. Mediterranean Journal of Sport Science, 6(1), 251–270. https://doi.org/10.38021/asbid.1215868
29. Temel, A., Mamak, H., Kangalgil, M., Kılıçer, İ., Erdem, C., Çapar, T., Özkan, A. & Uz, S. (2024). Investigation of the sense of school belonging and sportspersonship behavior of students playing traditional children’s. BMC Psychology, 12(1), 656. https://doi.org/10.1186/s40359-024-02155-0
30. Türkeş Yazıcı, A. & Özen Ünal, D. (2023). Ortaokul öğrencilerinin işbirlikli problem çözme becerilerinin incelenmesi. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(3), 1314–1346. https://doi.org/10.38151/akef.2023.113
31. Yazgan, Y. & Bintaş, J. (2005). İlköğretim dördüncü ve beşinci sınıf öğrencilerinin problem çözme stratejilerini kullanabilme düzeyleri: Bir öğretim deneyi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28, 210–218. https://dergipark.org.tr/tr/pub/hunefd/article/102437
32. Yazıcıoğlu Çalışkan, H., & Yıldız, R. (2024). Geleneksel çocuk oyunlarının ortaokul öğrencilerinin yaşam kalitesine etkisi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(3), 456–465. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bsd/article/1563353
33. Yıldız, R. (2025a). İlkokul beden eğitimi ve oyun dersinde program dönüşümü: 2018’den 2025’e karşılaştırmalı bir inceleme. N. Yılmaz (Ed.), Beden eğitimi ve spor eğitimi değerlendirmeleri (ss. 1–24) içinde. Yaz Yayınları.
34. Yıldız, R. (2025b). Geleneksel çocuk oyunları oynamanın okul uyumuna etkisi. Dede Korkut Spor Bilimleri Dergisi, 3(2), 151–161. https://doi.org/10.71243/dksbd.1792497
35. Yıldız, R. (2025c). Zekâ ve geleneksel çocuk oyunlarının ortaokul öğrencilerinde dikkat ve görsel algıya etkileri. Gazi Kitabevi.
36. Yıldız, R. & İnce, S. (2025). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin oyun tercihlerine ilişkin görüşleri: Yorumlayıcı fenomenolojik bir analiz. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 6(3), 98–108. http://cuspor.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/article/1780678
37. Yıldız, R. & Kangalgil, M. (2021). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin ilköğretim ikinci kademe beden eğitimi ve spor dersi kazanımlarının gerçekleştirilmesine ilişkin görüşleri. OPUS International Journal of Society Researches, 18(40), 2146–2167. https://doi.org/10.26466/opus.856590
38. Yıldız, R. & Koçak, Ç. V. (2022). Geleneksel çocuk oyunlarının ilkokul öğrencilerinin karar verme becerilerine etkisi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Journal of Sport Sciences, 3(2), 38–44. http://cuspor.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/issue/73251/1149651
39. Zou, D., Xie, H. ve Wang, F. L. (2021, August). Peer-assessment enhanced collaborative learning in a virtual learning environment. Blended Learning: Re-thinking and Re-defining the Learning Process. 14th International Conference içinde, (s. 132-141). Springer International Publishing. Erişim adresi: https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-80504-3_11