Bilimsel Bilginin Sosyal Medyada Paylaşımı: Etik Sınırlar ve Akademik İtibar: İlber Ortaylı, Celal Şengör, Canan Karatay Örneği

Öz

Bu çalışma, sosyal medya platformlarında bilimsel bilginin paylaşımının yol açtığı etik sorunları ve akademik itibar üzerindeki etkilerini incelemektedir. Dijitalleşme ile birlikte bilim insanlarının sosyal medyada daha görünür hale gelmesi, bilimsel bilginin halkla buluşmasına olanak sağlamaktadır. Ancak bu yeni iletişim modeli, bilginin bağlamdan koparılması, popülerleşme baskısı, uzmanlık dışı yorumların artışı ve akademik itibarın zedelenmesi gibi sorunları da beraberinde getirmektedir. Çalışma, Prof. Dr. Canan Karatay, Prof. Dr. Celal Şengör ve Prof. Dr. İlber Ortaylı gibi figürler üzerinden sosyal medya temelli bilimsel iletişimin sınırlarını analiz etmekte; bilim insanlarının sosyal medyada nasıl konumlandıkları, kamusal sorumluluklarının ne ölçüde farkında oldukları ve etik ilkeleri nasıl yorumladıklarını tartışmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Bilimsel İletişim
• Sosyal Medya
• Etik
• Akademik İtibar
• İlber Ortaylı
• Celal Şengör
• Canan Karatay

Sharing Scientific Information on Social Media: Ethical Boundaries and Academic Reputation: The Case of İlber Ortaylı, Celal Şengör, and Canan Karatay

Öz

This study examines the ethical issues caused by the sharing of scientific knowledge on social media platforms and their effects on academic reputation. With digitalization, scientists have become more visible on social media, allowing scientific knowledge to meet with the public. However, this new communication model also brings with it problems such as the decontextualization of information, the pressure of popularization, the increase in non-specialist interpretations, and the damage to academic reputation. The study analyzes the limits of social media-based scientific communication through figures such as Prof. Dr. Canan Karatay, Prof. Dr. Celal Sengör, and Prof. Dr. İlber Ortaylı; it discusses how scientists position themselves on social media, to what extent they are aware of their public responsibilities, and how they interpret ethical principles.

Anahtar Kelimeler

• Scientific Communication
• Social Media
• Ethics
• Academic Reputation
• İlber Ortaylı
• Celal Şengör
• Canan Karatay

Kaynakça

1. Åm, H., Solbu, G., ve Sørensen, K. H. (2021). The imagined scientist of science governance, Social Studies of Science, 51(2), 277-297.
2. Aydın, N. (2023). Nitel araştırma yöntemleri. Özgür Yayınları. Biermann, K., & Taddicken, M. (2025). Visible scientists in digital communication environments: An analysis of their role performance as public experts on Twitter/X during the Covid-19 pandemic. Public Understanding of Science, 34(1), 38-58.
3. Boyd, D. (2010). Social network sites as networked publics: Affordances, dynamics, and implications. In A networked self: Identity, community, and culture on social network sites (pp. 39–58).
4. Boyd, D. M., & Ellison, N. B. (2007). Social network sites: Definition, history, and scholarship. Journal of computer‐mediated Communication, 13(1), 210-230.
5. Brossard, D. (2013). New media landscapes and the science information consumer. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 110. 10.1073/pnas.1212744110.
6. Bucchi, M. & Trench, B. (2021). Introduction: Science communication as the social conversation around science. ED. Bucchi, M. & Trench, B. Routledge Handbook of Public Communication of Science and Technology. Routledge. (3rd edition). Routledge. Newyork.
7. Bucchi, M. (2008). Science and social imagination: The role of science in modern society. Routledge.
8. Cambridge Dictionary (2025). Reputation. Erişim adresi Collins K, Shiffman D, Rock J (2016) How are scientists using social media in the workplace? PLoS ONE 11(10) Davies, S. R., & Horst, M. (2016). Science communication: Culture, ıdentity and citizenship. Palgrave Macmillan.

9. Davis, R. (2020). Ethical dilemmas in digital communication. Ethics in Media, 5(2), 123–137.
10. Egelhofer, J. L., Seeger, C., & Binder, A. (2024). The effects of witnessing harassment of scientists on public perceptions of science. Journal of Science Communication, 23(9), A01.
11. Ergin, B. ve Alkış, H. (2024). Dijital pazarlamanın tüketicilerin satın alma davranışları üzerindeki etkisine yönelik bir çalışma. Journal of Humanities and Tourism Research, 14 (4), 575-591
12. Esmer, Y., & Özdaşlı, K. (2023). Bilimsel araştırmalarda etik: Kavramlar ve ilkeler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 13(3), 397-409.
13. Ess, C. (2014). Digital media ethics. Polity.
14. Eysenbach, G. (2011). Can tweets predict citations? Metrics of social impact based on Twitter and correlation with traditional metrics of scientific impact. Journal of medical Internet research, 13(4), e123. Fuchs, Christian. (2017). Social mMedia: A critical ıntroduction. London: Sage. 2nd edition. Paperback ISBN 9781473966833, Hardcover ISBN 9781473966826,
15. Godlee, F. (2014). Conflicts of interest and trust in science. BMJ, 348, g3310 Güllüdağ, N. (2016). Sosyal medyanın yeni güldürü öğesi capslerin mizahi ve eğitici yönü üzerine: (İlber Ortaylı örnekleminde) Prof Dr. Hacali Necefoğlu'na Armağan, Ed: Özkaya, İ.; Özkaya, S., Kanyılmaz Matbaacılık, İzmir, S.147-160.
16. Kara, T. (2013). Sosyal medya endüstrisi. İstanbul: Beta Yayıncılık, 11. Karasu, Y. (2018). Şeker yükleme testine ne oldu? Medyanın halk sağlığı üzerine etkisi. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi, 51(1), 57-58.
17. Khazhomia, S. (2025). Using trolls and bots in social media: Propagandistic ınfluence on public opinion: A literature review. ESI Preprints (European Scientific Journal, ESJ), 21(39), 103. https://doi.org/10.19044/esj.2025.v21n39p103
18. Kitcher, P. (2001). Science, truth, and democracy. Oxford University Press.
19. Koluman, H. (2019). Hakikat sonrası çağın medya üzerinden üretiminin ekonomi politik eleştirisi: Canan Karatay örneği (Yüksek Lisans Tezi). Üsküdar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Leshner, A. I. (2003). Public engagement with science. Science, 299(5609), 977. Loannidis, J. P. (2019). Why most published research findings are false. Chance, 32(1), 4-13.
20. Marwick, A., & Boyd, D. (2011). To see and be seen: Celebrity practice on Twitter. Convergence, 17(2), 139– 158.
21. Merton, R. K. (1973) The sociology of science: Theoretical and empirical investigations. University of Chicago Press. O’Connor, C., & Weatherall, J. O. (2019). The misinformation age: How false beliefs spread. Yale University Press.
22. Özkaya, A., & Güner, Ö. (2019). Bilimsel paylaşım yapan sosyal medya hesaplarında etik ve intihal araştırması. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(6), 37-45.
23. Peters, H. P. (2013). Gap between science and media revisited: Scientists as public communicators. PNAS, 110 (Supplement 3), 14102–14109.
24. Peters, H. P., Brossard, D., de Cheveigné, S., Dunwoody, S., Kallfass, M., Miller, S., & Tsuchida, S. (2008). Interactions with the mass media. Science, 321(5886), 204–205.
25. Portman, J., Miara, V. Y. and Baram-Tsabari, A. (2025). How does social-media-based science communication affect young audiences? A scoping review of impact making JCOM 24(05), V02. https://doi.org/10.22323/145420250918092124
26. Poynter, R. (2012). İnternet ve sosyal medya araştırmaları el kitabı https://www.google.com.tr/books/edition/The_Handbook_of_Online_and_Social_Media
27. Priest, S. H. (2010). Envisioning science: The design and craft of the science image.
28. Resnik, D. B. (2005). The Ethics of science An introduction. London and New York: Routledge.
29. Sabancılar Eren, S., & Anbarlı Bozatay, Ş. (2024). Meşruiyet krizlerine bir çözüm önerisi: Yeni bilimsel yönetişim. Balikesir University Journal of Social Sciences Institute, 27(52).
30. Sağlık Bakanlığı. (2019). Bilim kurulu uyarısı. Sağlık Bakanlığı Arşivi.
31. Sahin, E., & Duğan, Ö. (2020). Dijital çağın mizahi anlatım türü capslerle sağlık konulu mesajların yayılımı. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar
32. Scheufele, D. A. (2014). Science communication as political communication. PNAS, 111 (Supplement_4), 13585–13592.
33. Soydan, B. (2023). Yeni medya ve sosyal medya: Etik sorunlar ve çözüm yaklaşımları. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 7(3), 198-215.
34. Şahintürk-Şençimen, S. ve Özdaşlı, K. (2022). Akademisyen itibarını etkileyen faktörler üzerine nitel bir araştırma. Yükseköğretim Dergisi, 12(3), 397-414.
35. Taylor & Francis. Veletsianos, G. (2016). Social media in academia: Networked scholars. Routledge. Colson, V. (2011). Science blogs as competing channels for the dissemination of science news. Journalism, 12(7), 889–902.
36. Tekke, A., & Lale, A. (2021). Sosyal medyada etik, bilgi manipülasyonu ve siber güvenlik. Akademik İncelemeler Dergisi, 16(2), 44-62.
37. Temel, F., & Önürmen, O. (2017). Gelenekselin dönüşümünde iletişim akademisyenleri ve sosyal medya. Gümüşhane üniversitesi iletişim fakültesi elektronik dergisi, 5(1), 292-313.
38. Townsend, L., & Wallace, C. (2016). Social media research: A guide to ethics. University of Aberdeen, 1(16), 1- 16.
39. UNESCO. (2021). Ethics of Artificial Intelligence. https://www.unesco.org/en/artificial-intelligence/recommendation-ethics ERİŞİM : 07.06.2025
40. Vural, N. O., Ay, E. B., Özçınar, B., & Beyazlar, S. (2020) Tarihin kitlelere ulaştırılması ve popüler tarihçilik odağında İlber Ortaylı ve katkıları.
41. Weingart, P., & Guenther, L. (2016). Science communication and the issue of trust. Journal of Science communication, 15(5), C01. www.ttb.org.tr
42. Ziman, J. (1991). Public understanding of science. Science, Technology and Human Values 16 (1),99-105