Türkiye ve Namibia İlköğretim Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarında Bulunan 8.Sınıf “Madde ve Endüstri” Ünitesindeki Kazanımların Benzerlik Yönünden Karşılaştırılması

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1, 119 - 140, 27.03.2026

Burak Çiftçi , Abdullah Aydın

https://doi.org/10.37995/jotcsc.1906208

https://izlik.org/JA72ZG25PA

Öz

Bu çalışma, Türkiye’nin (2018) ve Namibya’nın (2024) ilköğretim fen bilimleri öğretim programlarında 8. sınıf “Madde ve Endüstri” ünitesinde yer alan kazanımların ima, vurgu ve ifade yönlerinden karşılaştırılmasını amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmış, Türkiye ve Namibya’ya ait resmi fen bilimleri dersi öğretim programları incelenmiştir. Bulgular, her iki ülkede de öğrencilerin yalnızca bilgi edinmelerinin değil aynı zamanda kavramsal anlamalarının geliştirilmesinin ve bilimsel süreç becerilerinin desteklenmesinin hedeflendiğini göstermektedir. İma yönünden öğretim programlarının deney, gözlem ve modelleme yoluyla öğrenmeyi dolaylı biçimde teşvik ettiği görülmektedir. Vurgu açısından periyodik sistem, fiziksel ve kimyasal değişimler ile maddenin sınıflandırılması gibi konuların ön plana çıkarıldığı belirlenmiştir. İfade yönünden ise kazanımların açıklama, sınıflandırma, gözlem yapma ve yorumlama gibi bilişsel süreçleri kapsadığı ve öğrencilerin aktif öğrenme süreçlerine katılımını desteklediği görülmektedir. Türkiye öğretim programında kimya endüstrisi ve çevresel konulara daha fazla vurgu yapılırken, Namibya öğretim programında temel kimya kavramlarının daha sistematik bir şekilde ele alındığı dikkat çekmektedir. Sonuç olarak her iki ülkenin öğretim programlarının bilimsel düşünme, kavramsal öğrenme ve aktif öğrenme süreçlerini ortak hedef olarak benimsediği görülmüştür. Ayrıca araştırmanın güvenirlik katsayısı %78,8 olarak hesaplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Fen bilimleri öğretim programı , Madde ve Endüstri ünitesi , Karşılaştırmalı eğitim , Bilimsel süreç becerileri.

A Comparison of the Learning Outcomes in the 8th Grade “Matter and Industry” Unit in the Primary Science Curricula of Türkiye and Namibia in Terms of Similarities

https://izlik.org/JA72ZG25PA

Öz

This study aims to compare the learning outcomes included in the 8th-grade “Matter and Industry” unit of the primary science curricula of Türkiye (2018) and Namibia (2024) in terms of implication, emphasis, and expression. Within the scope of qualitative research, the document analysis method was used, and the official science curricula of Turkey and Namibia were examined. The findings show that in both countries, students are expected not only to acquire knowledge but also to understand it conceptually and develop their scientific process skills. In terms of implication, the programs indirectly suggest supporting learning through experimentation, observation, and modeling. In terms of emphasis, topics such as the periodic system, physical and chemical changes, and matter classification are highlighted. In terms of expression, the outcomes include cognitive processes such as explanation, classification, observation, and interpretation, and they encourage students’ participation in active learning processes. While the Turkish program emphasizes the chemical industry and environmental issues, the Namibian program systematically addresses basic chemistry concepts. Overall, it can be concluded that the curricula of both countries adopt scientific thinking, conceptual learning, and active learning processes as common goals. This study provides important insights for the development of science curricula and international comparative education research. The reliability of the study was calculated as 78.8%.

Anahtar Kelimeler

Science curriculum , Matter and Industry unit , Comparative education , Scientific process skills.

Kaynakça

• Aydın, A. (2006). Çeşitli ülkelerin ortaöğretim kimya derslerinin müfredatlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi ve Türkiye için yeni bir kimya müfredat çerçevesi önerisi. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 199–205.
• Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40.
• Corbin, J., & Strauss, A. (2008). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
• Çepni, S., Ayas, A., Johnson, D., & Turgut, F. (1997). Fizik öğretimi. Ankara: YÖK/Dünya Bankası, Millî Eğitimi Geliştirme Projesi.
• Çiftçi, B., & Aydın, A. (2018). Türkiye ve Etiyopya ortaöğretim kimya dersi öğretim programlarında bulunan “Çözeltiler” ünitesindeki kazanımların benzerlik yönünden karşılaştırılması. Journal of the Turkish Chemical Society Section C: Chemical Education, 3(1), 1–16.
• Eş, H., & Sarıkaya, M. (2010). Türkiye ve İrlanda fen öğretimi programlarının karşılaştırılması. İlköğretim Online, 9(3), 1092–1105.
• Gülersoy, A. E., & Aydemir, H. (2025). 8. sınıf fen bilimleri kitaplarının sürdürülebilir çevre eğitimi açısından incelenmesi. Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi, 12(1), 1–18.
• Hein, G. E. (1991, October 15–22). Constructivist learning theory [Conference presentation]. CECA (International Committee of Museum Educators) Conference, Jerusalem, Israel.
• Karaer, G. (2016). İlköğretim fen bilimleri öğretim programlarının karşılaştırmalı incelenmesi: Türkiye ve Estonya örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi (ESTÜDAM) Eğitim Dergisi, 1(1), 55–76.
• Karataş, Z. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 62–80.
• Kardeş, H., & Aydoğdu, C. (2024). 3D sanal laboratuvar uygulamalarının 8. sınıf öğrencilerinin bilişsel erişilerine etkisi. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 12(2), 397– 420. https://doi.org/10.56423/fbod.1477857.
• Kelly, D. L. (2002). The TIMSS grades. Educational Research and Evaluation, 8(1), 41– 54.
• Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldana, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook (3rd ed.). London, UK: Sage Publications.
• Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018). İlköğretim fen bilimleri dersi öğretim programı. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
• Namibya Cumhuriyeti, Eğitim, Sanat ve Kültür Bakanlığı [NEAC]. (2025). Junior Secondary Phase Physical Science Syllabus: Grade 8.
• Oba, S., & Köse, M. (2022). Fen bilimleri ders kitaplarının bilimsel sorgulama becerileri açısından incelenmesi. Scientific Educational Studies (Bilimsel Eğitim Araştırmaları), 6(1), 44–72. https://doi.org/10.31798/ses.1106070.
• OECD. (2019). PISA 2018 results (Volume I): What students know and can do. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/5f07c754-en
• Saracaloğlu, A. S. (1992). Türk ve Japon öğretmen yetiştirme sistemlerinin karşılaştırılması. İzmir: Ege Üniversitesi Basımevi.
• Türkoğlu, A. (1985). Fransa, İsveç ve Romanya eğitim sistemleri. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Basımevi.
• Ültanır, G. (2000). Karşılaştırmalı eğitim bilimi. Ankara: Eylül Kitap ve Yayınevi.
• Yaşar, M. D., & Sözbilir, M. (2014). 2007 Türkiye ve 2008 Almanya Nordrhein-Westfalen Eyaleti Gymnasium kimya dersi öğretim programlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(3), 135–162.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. basım). Ankara: Seçkin Yayıncılık.