Havacılık Güvenlik Kültürünün Karar Verme Stilleri Üzerine Etkisi

Levent Kaya; Mustafa Altıntaş

TR EN

Havacılık Güvenlik Kültürünün Karar Verme Stilleri Üzerine Etkisi

Öz

Bu araştırmada, havacılık güvenlik kültürünün, havacılık sektöründe görev yapan çalışanların karar verme stilleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Güvenlik kültürü, üç alt boyut; yönetim sistemleri, liderlik özellikleri ve çalışan davranışları çerçevesinde ele alınmıştır. Araştırmanın örneklemini, Antalya Gazipaşa-Alanya Havalimanı’nda görev yapan çeşitli pozisyonlardaki havacılık çalışanları oluşturmakta olup, veriler 2025 yılı mayıs ayında anket yöntemiyle toplanmıştır. Elde edilen veriler nicel analiz teknikleri aracılığıyla değerlendirilmiş; betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA, korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Analiz bulguları, çalışanların genel olarak güvenlik kültürüne ilişkin olumlu algılar taşıdığını ve bu algıların karar verme stillerini istatistiksel olarak anlamlı şekilde etkilediğini ortaya koymuştur. Regresyon sonuçlarına göre, özellikle yönetim sistemleri boyutu karar verme stilleri üzerinde pozitif ve anlamlı bir etki göstermekte olup, liderlik özellikleri ve çalışan davranışları boyutlarının etkilerinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Bu bulgular, havacılıkta güvenliğin yalnızca teknik uygulamalarla değil, aynı zamanda yapısal yönetim sistemleri aracılığıyla örgütsel kültür ve bireysel karar mekanizmaları ile de şekillendiğini ortaya koymaktadır. Araştırma, havacılık kuruluşlarında güvenlik kültürünün güçlendirilmesinin sadece operasyonel güvenliği değil, aynı zamanda çalışanların karar alma süreçlerini de geliştirebileceğini göstermekte ve uygulayıcılara yönelik çeşitli stratejik öneriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Havacılık güvenlik kültürü, Karar verme stilleri, Havacılık çalışanları

The Effect of Aviation Security Culture on Decision-Making Styles

Öz

This study investigates the effect of aviation security culture on the decision-making styles of employees working in the aviation sector. Security culture is examined through three sub-dimensions: management systems, leadership characteristics, and employee behaviors. The sample of the study consists of aviation personnel working in various positions at Gazipaşa-Alanya Airport in Antalya, and the data were collected through a questionnaire in May 2025. The collected data were analyzed using quantitative analysis techniques, including descriptive statistics, independent samples t-test, one-way ANOVA, correlation analysis, and multiple linear regression analysis. The findings indicate that employees generally have positive perceptions of the security culture and that these perceptions significantly affect their decision-making styles. According to the regression results, the management systems dimension has a positive and statistically significant impact on decision-making styles, while the effects of leadership characteristics and employee behaviors were found to be statistically insignificant. These findings suggest that security in aviation is shaped not only through technical practices but also through structural management systems that influence organizational culture and individual decision-making mechanisms. The study demonstrates that strengthening the security culture in aviation organizations can enhance not only operational security but also the decision-making processes of employees, and it offers strategic recommendations for practitioners.

Anahtar Kelimeler

Aviation security culture, Decision-making styles, Aviation personnel

Kaynakça

Akselsson, R., Koornneef, F., Stewart, S., Turner, C., & Campbell, J. (2007). The development and application of a proactive safety performance indicator system for air traffic management. Safety Science, 45(6), 669–685. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2006.07.005
Barling, J., Loughlin, C., & Kelloway, E. K. (2002). Development and test of a model linking safety-specific transformational leadership and occupational safety. Journal of Applied Psychology, 87(3), 488–496. https://doi.org/10.1037/0021-9010.87.3.488
Clarke, S. (2006). The relationship between safety climate and safety performance: A meta-analytic review. Journal of Occupational Health Psychology, 11(4), 315–327. https://doi.org/10.1037/1076-8998.11.4.315
Cox, S., & Flin, R. (1998). Safety culture: Philosopher’s stone or man of straw? Work & Stress, 12(3), 189–201. https://doi.org/10.1080/02678379808256861
Flin, R. (2003). “Danger—men at work”: Management influence on safety. Human Factors and Ergonomics in Manufacturing & Service Industries, 13(4), 261–268. https://doi.org/10.1002/hfm.10042
Flin, R., O’Connor, P., & Crichton, M. (2008). Safety at the Sharp End: A Guide to Non-Technical Skills. Ashgate Publishing.
Gerede, E. (2006). Havacılık emniyeti ve havacılık güvenliği kavramları arasındaki ilişki ve farkların belirlenmesine yönelik bir araştırma. Yönetim Dergisi, 17(54), 21–36.
Gibbons, A. M., von Thaden, T. L., & Wiegmann, D. A. (2006). Development and initial validation of a survey for assessing safety culture within commercial flight operations. The International Journal of Aviation Psychology, 16(2), 215–238.
Griffin, M. A., & Neal, A. (2000). Perceptions of safety at work: A framework for linking safety climate to safety performance, knowledge, and motivation. Journal of Occupational Health Psychology, 5(3), 347–358. https://doi.org/10.1037/1076-8998.5.3.347
Guldenmund, F. W. (2000). The nature of safety culture: A review of theory and research. Safety Science, 34(1–3), 215–257. https://doi.org/10.1016/S0925-7535(00)00014-X

Helmreich, R. L., & Merritt, A. C. (2001). Culture at Work in Aviation and Medicine: National, Organizational and Professional Influences. Routledge.
IAEA. (2017). Self-assessment of nuclear security nuclear security activities. Vienna: International Atomic Energy Agency.
ICAO. (2023). Safety Management Manual (Doc 9859, 5th ed.). International Civil Aviation Organization.
Işılar, H. B. (2022). Havacılıkta güvenlik kültürü: Türk havacılık sektörü üzerine bir uygulama (Yüksek lisans tezi). Eskişehir Teknik Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
Neal, A., & Griffin, M. A. (2004). Safety climate and safety at work. In J. Barling & M. R. Frone (Eds.), The Psychology of Workplace Safety (pp. 15–34). American Psychological Association.
Neal, A., & Griffin, M. A. (2006). A study of the lagged relationships among safety climate, safety motivation, safety behavior, and accidents at the individual and group levels. Journal of Applied Psychology, 91(4), 946–953. https://doi.org/10.1037/0021-9010.91.4.946
Oprins, E., Panneman, T., & van Weerdenburg, H. (2009). Measuring safety culture in aviation: The importance of non-technical skills training. Safety Science, 47(6), 747–752.
Phillips, S. D., Pazienza, N. J., & Ferrin, H. H. (1984). Decision-making styles and problem-solving appraisal. Journal of Counseling Psychology, 31(4), 497–502. https://doi.org/10.1037/0022-0167.31.4.497
Pidgeon, N. (1998). Safety culture: Key theoretical issues. Work & Stress, 12(3), 202–216. https://doi.org/10.1080/02678379808256865
Reason, J. (1997). Managing the Risks of Organizational Accidents. Ashgate Publishing.
Reason, J. (1998). Achieving a safe culture: Theory and practice. Work & Stress, 12(3), 293–306. https://doi.org/10.1080/02678379808256868
Reiman, T., Rollenhagen, C., & Viitanen, K. (2014). On the relation between culture, safety culture and safety management. In 12th International Probabilistic Safety Assessment and Management Conference, PSAM (Vol. 22).
Scott, S. G., & Bruce, R. A. (1995). Decision-making style: The development and assessment of a new measure. Educational and Psychological Measurement, 55(5), 818–831. https://doi.org/10.1177/0013164495055005017
Taşdelen, A. (2001). Öğretmen adaylarinin bazi psiko sosyal değişkenlere göre karar verme stilleri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(10), 40-52.
Vinodkumar, M. N., & Bhasi, M. (2010). Safety management practices and safety behavior: Assessing the mediating role of safety knowledge and motivation. Accident Analysis & Prevention, 42(6), 2082–2093. https://doi.org/10.1016/j.aap.2010.06.021
Von Thaden, T. L., & Gibbons, A. M. (2008). The safety culture indicator scale measurement system (SCISMS). National Technical Information Service Final Report, 1, 57.
Wiegmann, D. A., von Thaden, T. L., & Gibbons, A. M. (2007). A review of safety culture theory and its potential application to traffic safety. Improving Traffic Safety Culture in the United States, 113, 6-7.
Yeo, R. K. (2008). Servant leadership and contextual performance: The mediating role of affective commitment. Management Research News, 31(2), 89–104.
Zohar, D. (2010). Thirty years of safety climate research: Reflections and future directions. Accident Analysis & Prevention, 42(5), 1517–1522. https://doi.org/10.1016/j.aap.2009.12.019
Zohar, D., & Luria, G. (2005). A multilevel model of safety climate: Cross-level relationships between organization and group-level climates. Journal of Applied Psychology, 90(4), 616–628. https://doi.org/10.1037/0021-9010.90.4.616

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hava Taşımacılığı ve Nakliye Hizmetleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Levent Kaya
0000-0003-4937-8349
Türkiye

Mustafa Altıntaş ^*
0000-0002-8843-2128
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

27 Ekim 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

23 Haziran 2025

Kabul Tarihi

21 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA75NZ78ER

APA

Kaya, L., & Altıntaş, M. (2025). Havacılık Güvenlik Kültürünün Karar Verme Stilleri Üzerine Etkisi. Ege Üniversitesi Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi, 2(2), 29-52. https://izlik.org/JA75NZ78ER

AMA

1.Kaya L, Altıntaş M. Havacılık Güvenlik Kültürünün Karar Verme Stilleri Üzerine Etkisi. JOTMAR. 2025;2(2):29-52. https://izlik.org/JA75NZ78ER

Chicago

Kaya, Levent, ve Mustafa Altıntaş. 2025. “Havacılık Güvenlik Kültürünün Karar Verme Stilleri Üzerine Etkisi”. Ege Üniversitesi Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi 2 (2): 29-52. https://izlik.org/JA75NZ78ER.

EndNote

Kaya L, Altıntaş M (01 Ekim 2025) Havacılık Güvenlik Kültürünün Karar Verme Stilleri Üzerine Etkisi. Ege Üniversitesi Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi 2 2 29–52.

IEEE

[1]L. Kaya ve M. Altıntaş, “Havacılık Güvenlik Kültürünün Karar Verme Stilleri Üzerine Etkisi”, JOTMAR, c. 2, sy 2, ss. 29–52, Eki. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA75NZ78ER

ISNAD

Kaya, Levent - Altıntaş, Mustafa. “Havacılık Güvenlik Kültürünün Karar Verme Stilleri Üzerine Etkisi”. Ege Üniversitesi Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi 2/2 (01 Ekim 2025): 29-52. https://izlik.org/JA75NZ78ER.

JAMA

1.Kaya L, Altıntaş M. Havacılık Güvenlik Kültürünün Karar Verme Stilleri Üzerine Etkisi. JOTMAR. 2025;2:29–52.

MLA

Kaya, Levent, ve Mustafa Altıntaş. “Havacılık Güvenlik Kültürünün Karar Verme Stilleri Üzerine Etkisi”. Ege Üniversitesi Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi, c. 2, sy 2, Ekim 2025, ss. 29-52, https://izlik.org/JA75NZ78ER.

Vancouver

1.Levent Kaya, Mustafa Altıntaş. Havacılık Güvenlik Kültürünün Karar Verme Stilleri Üzerine Etkisi. JOTMAR [Internet]. 01 Ekim 2025;2(2):29-52. Erişim adresi: https://izlik.org/JA75NZ78ER

Havacılık Güvenlik Kültürünün Karar Verme Stilleri Üzerine Etkisi

Öz

Anahtar Kelimeler

The Effect of Aviation Security Culture on Decision-Making Styles

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster