Araştırma Makalesi

Kredi Kartı İşlem Adeti ve Tüketici Fiyat Endeksi İlişkisi: Türkiye Ekonomisi Örneği

Cilt: 24 Sayı: 4 30 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

Kredi Kartı İşlem Adeti ve Tüketici Fiyat Endeksi İlişkisi: Türkiye Ekonomisi Örneği

Öz

Bu çalışma Türkiye ekonomisinde kredi kartı kullanımı ve tüketici fiyat endeksi (TÜFE) arasındaki ilişkiyi tüketici talebine etkisi bağlamında incelemektedir. Çalışma, Türkiye ekonomisinde son yıllarda gözlemlenen enflasyonist ortamın uzun dönem tüketici davranışlarını ve tüketici talebini etkileyebileceğini iddia etmektedir. Bu iddia kredi kartı kullanımı davranışı aracılığıyla analiz edilmektedir. Çalışmanın hipotezi Türkiye ekonomisinde TÜFE’nin artış eğilimine girdiği ve yüksek enflasyon oranlarının görüldüğü dönemleri de kapsayan Ocak 2015 ve Mayıs 2025 dönemi verileriyle analiz edilmiştir. Hipotez, yapısal kırılmaları dikkate alan Gregory-Hansen eşbütünleşme testiyle analiz edilmiştir. Teste istinaden Şubat 2020 döneminde yapısal kırılma olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan ARDL analizi sonucunda hata düzeltme modelinin çalıştığı, TÜFE ve kredi kartı işlemleri (KRA) arasındaki ilişkinin beklenen yönde ve istatistiki olarak anlamlı olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Bulgulara göre TÜFE’deki %1’lik artış KRA’yı kısa dönemde yaklaşık %0,54 artırmakta, uzun dönemde ise yaklaşık %0,6 artırmaktadır. Yapısal kırılmanın gözlemlendiği Şubat 2020 dönemi sonrasında KRA yaklaşık %10 daha yüksek değerler almaktadır. Diğer bir deyişle, Covid-19 sağlık krizinin etkilerinin gözlemlendiği dönemde kredi kartı işlemleri uzun dönemde %10 artmıştır. Cari enflasyon oranları, tüketicilerin gelecekteki taleplerini öne çekerek cari tüketimlerini artırabilmektedir. Uzun dönemde enflasyon ve talep ilişkisi az da olsa artmaktadır. Bu da bireylerin enflasyon karşısında korunma hamlesi olarak tüketimlerini öne çekmeyi bilinçli bir politika haline getirdiği sonucunu desteklemektedir. Enflasyon nedeniyle talebini öne çekebilen tüketici grubu daha ziyade üst gelir grubunda bulunabileceğinden dolayı, çalışma kapsamında gözlemlenen bu iktisadi ilişkinin sosyal adaletsizliğe ve tüketim eşitsizliğine neden olabileceğinin altı çizilmiştir. Çalışmada politika yapıcılara öneriler sunulmuş ve sunulan bu önerilerde enflasyonun neden olduğu sosyal adaletsizliklerin giderilmesi gerektiğine vurgu yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Etik kurul onayı gerektirecek çalışma yapılmamıştır. Çıkar çatışması yoktur.

Teşekkür

Çalışmamızı okumak ve incelemek için vaktini ayıran, değer veren herkese teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Afşar, A. ve Karpuz, E. (2019). Makroekonomik değişkenlerle Borsa İstanbul gayrimenkul yatırım ortaklıkları endeksi arasındaki ilişki. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(1), 52-64.
  2. Andrews, D. W. K. (1993). Tests for parameter instability and structural change with unknown change point. Econometrica, 61(4), 821-856.
  3. Ayla, D. ve Kızıltan, A. (2018). Türkiye’de enflasyon, tüketim ve tasarruf ilişkisinin ekonometrik analizi. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(7), 13-41.
  4. Beybur, M. (2022). The relationship between participation banking personal finance loans and individual credit cards risk with the consumer price index. Journal of Banking and Financial Research, 9(2), 74-86. Binder, C. C. ve Brunet, G. (2022). Inflation expectations and consumption: Evidence from 1951. Economic Inquiry, 60(2), 954-974.
  5. Birinci, Y. (2011). Enflasyon, para politikası ve stratejileri. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 47(1-4), 19-30.
  6. Breusch, T. S. ve Pagan, A. R. (1980). The lagrange multiplier test and its applications to model specification in econometrics. The Review of Economic Studies, 47(1), 239-253.
  7. Carvalho, C., Eusepi, S., Moench, E. ve Preston, B. (2023). Anchored inflation expectations. American economic journal: Macroeconomics, 15(1), 1-47.
  8. Coibion, O., Gorodnichenko, Y., Kumar, S. ve Pedemonte, M. (2020). Inflation expectations as a policy tool? Journal of International Economics, 124, 103297.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uygulamalı Makro Ekonometri, İktisat Felsefesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

7 Aralık 2024

Kabul Tarihi

5 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 24 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Daşdemir, E., & Börü, M. K. (2025). Kredi Kartı İşlem Adeti ve Tüketici Fiyat Endeksi İlişkisi: Türkiye Ekonomisi Örneği. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(4), 1658-1671. https://doi.org/10.21547/jss.1597815
AMA
1.Daşdemir E, Börü MK. Kredi Kartı İşlem Adeti ve Tüketici Fiyat Endeksi İlişkisi: Türkiye Ekonomisi Örneği. GAUN-JSS. 2025;24(4):1658-1671. doi:10.21547/jss.1597815
Chicago
Daşdemir, Esat, ve Mustafa Kerem Börü. 2025. “Kredi Kartı İşlem Adeti ve Tüketici Fiyat Endeksi İlişkisi: Türkiye Ekonomisi Örneği”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 (4): 1658-71. https://doi.org/10.21547/jss.1597815.
EndNote
Daşdemir E, Börü MK (01 Ekim 2025) Kredi Kartı İşlem Adeti ve Tüketici Fiyat Endeksi İlişkisi: Türkiye Ekonomisi Örneği. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 4 1658–1671.
IEEE
[1]E. Daşdemir ve M. K. Börü, “Kredi Kartı İşlem Adeti ve Tüketici Fiyat Endeksi İlişkisi: Türkiye Ekonomisi Örneği”, GAUN-JSS, c. 24, sy 4, ss. 1658–1671, Eki. 2025, doi: 10.21547/jss.1597815.
ISNAD
Daşdemir, Esat - Börü, Mustafa Kerem. “Kredi Kartı İşlem Adeti ve Tüketici Fiyat Endeksi İlişkisi: Türkiye Ekonomisi Örneği”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24/4 (01 Ekim 2025): 1658-1671. https://doi.org/10.21547/jss.1597815.
JAMA
1.Daşdemir E, Börü MK. Kredi Kartı İşlem Adeti ve Tüketici Fiyat Endeksi İlişkisi: Türkiye Ekonomisi Örneği. GAUN-JSS. 2025;24:1658–1671.
MLA
Daşdemir, Esat, ve Mustafa Kerem Börü. “Kredi Kartı İşlem Adeti ve Tüketici Fiyat Endeksi İlişkisi: Türkiye Ekonomisi Örneği”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 24, sy 4, Ekim 2025, ss. 1658-71, doi:10.21547/jss.1597815.
Vancouver
1.Esat Daşdemir, Mustafa Kerem Börü. Kredi Kartı İşlem Adeti ve Tüketici Fiyat Endeksi İlişkisi: Türkiye Ekonomisi Örneği. GAUN-JSS. 01 Ekim 2025;24(4):1658-71. doi:10.21547/jss.1597815