Turizm Hareketliliğine Karşı İstikametten Bakmak Türkiye’den Yurtdışına Olan Seyahatlerin Görünümü

Dünya Turizm Örgütü’nün verilerine göre turizm, dünyanın en büyük ve en hızlı büyüyen sosyal ve ekonomik faaliyetlerinden biridir. Günümüzde bir milyardan fazla insan uluslararası seyahatlere katılmaktadır. Türkiye, her yıl farklı ülkelerden milyonlarca kişiyi ağırlamakla birlikte Türkiye’den de her yıl farklı ülkelere olan seyahatlerin gittikçe arttığı görülmektedir. Ancak akademik alanda Türkiye’den yurt dışına yapılan seyahatlerin niceliğinde ve niteliğinde meydana gelen değişime yeterli ilgi gösterilmemektedir. Bu değişimin nedenlerini açıklamak ve Türkiye’de hangi toplumsal reflekslerin geliştiğini belirlemeye çalışmak, yurt dışı seyahate katılma motivasyonlarını ve değişen turist profilini araştırmayı zorunlu kılmaktadır. Bu amaçla çalışma, sosyal bilimler içerisinde gelişen, hareketliliğin karşılıklı ilişkiler içerdiğini ve ampirik analizlerin ötesine geçmenin gerekliliğini ele alan “Mobilite Teorisi” çerçevesinde değerlendirilmiş; Türkiye’den yurt dışına yapılan seyahatlerin mekânsal dağılımı, gelişim süreci, turizm hareketliliğinin yönü ve değişimin zamansal olarak karşılaştırması açıklanmıştır. 1970-2019 yılları arasını kapsayan çalışmanın istatistikî verileri, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Dünya Turizm Örgütü ve TÜİK’den elde edilmiştir. Bu istatistiki veriler ve teorik alt yapı ile elde edilen bilgilerle Türkiye’nin uluslararası turizm faaliyetlerine göre konumu, farklı veya ortak yönleri belirlenerek, değişen turizm hareketlerinin toplumsal, kültürel, ekonomik ve politik yönü analiz edilmiştir. 1970’lı yıllarda 500 bin civarında olan yurt dışına çıkan vatandaş sayısı, 2019’da 10 milyon seviyesine yaklaşmış, uluslararası hareketliliğe benzer şekilde “gezi, eğlence, sportif ve kültürel faaliyetler” amaçlı seyahatlerin ve yaşlı nüfusun payı artmış ancak kişi başı seyahat harcamaları azalmıştır. Seyahat edilen ülke tercihlerinde akrabalık, komşuluk ilişkileri ve mekânsal yakınlık etkili olmuştur. Yurt dışına yapılan seyahatlerin gelişimini, hareketliliğin yönünü ve değişimini ortaya koymak, literatüre katkı sağlamanın yanında turizm politikalarını yapanlara ve planlayıcılara veri de sağlayacaktır. Gelişmiş ülkelerde yurt dışına seyahat edenlerin nüfuslarına oranları %40’ların üzerindeyken ülkemizde bu oranın düşük olması üzerinde tartışılması gereken bir konu olarak görülmektedir.