Sustainability of Local Gastronomic Heritage: A Qualitative Field Study on Diyarbakır Culinary Culture

Öz

The sustainability of local culinary heritage has become an increasingly important issue within the fields of gastronomy and tourism due to globalization, changing consumption patterns, and the growing prevalence of convenience foods. This study aims to evaluate Diyarbakır culinary culture from the perspective of sustainable gastronomy, identify local residents' views regarding the preservation of traditional dishes, and reveal the gastronomic tourism potential of the destination. A qualitative research approach employing a phenomenological design was adopted. Data were collected through semi-structured face-to-face interviews conducted with 100 participants residing in Diyarbakır and possessing knowledge of local culinary traditions. The data were analyzed using descriptive and content analysis techniques. The findings demonstrated that participants perceived Diyarbakır cuisine as an essential component of cultural identity characterized by rich culinary diversity, traditional cooking techniques, and distinctive flavor profiles. Participants also emphasized that several traditional dishes are becoming less visible in contemporary food practices due to changing lifestyles and intergenerational shifts in eating habits. Furthermore, gastronomy tourism was regarded as an important opportunity for promoting local culinary heritage and supporting regional development. The study highlights the significance of cultural transmission, community participation, and institutional support in ensuring the sustainability of local cuisines. The findings contribute to the sustainable gastronomy literature by emphasizing the socio-cultural dimensions of culinary heritage preservation.

Anahtar Kelimeler

• Sustainable Gastronomy
• Diyarbakır Cuisine
• Gastronomy Tourism
• Cultural Heritage
• Local Cuisine
• Geographical Indications

Etik Beyan

Ethical approval for this study was obtained from the Scientific Research and Publication Ethics Committee of Ardahan University with decision number E-67796128-050.04-2600014204 dated 16/04/2026.

Yerel gastronomik mirasın sürdürülebilirliği: Diyarbakır mutfak kültürü üzerine nitel bir alan araştırması

Öz

Küreselleşme, değişen tüketim alışkanlıkları ve hazır gıda tüketiminin yaygınlaşması, yöresel mutfak kültürlerinin sürdürülebilirliğini önemli ölçüde etkilemektedir. Bu araştırmanın amacı, Diyarbakır mutfak kültürünü sürdürülebilir gastronomi perspektifinden değerlendirmek, geleneksel yemeklerin korunmasına ilişkin yerel halkın görüşlerini ortaya koymak ve destinasyonun gastronomi turizmi potansiyelini belirlemektir. Araştırmada fenomenolojik desenin benimsendiği nitel araştırma yaklaşımı kullanılmıştır. Veriler, Diyarbakır'da yaşayan ve yöresel mutfak kültürü hakkında bilgi sahibi olan 100 katılımcı ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış yüz yüze görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular, katılımcıların Diyarbakır mutfağını zengin yemek çeşitliliği, geleneksel pişirme teknikleri ve kendine özgü lezzet özellikleriyle kültürel kimliğin önemli bir parçası olarak değerlendirdiğini göstermektedir. Bununla birlikte, bazı geleneksel yemeklerin değişen yaşam koşulları ve kuşaklar arası beslenme alışkanlıklarındaki farklılıklar nedeniyle giderek daha az hazırlandığı tespit edilmiştir. Katılımcılar ayrıca gastronomi turizmini, yerel mutfak mirasının tanıtılması ve bölgesel kalkınmanın desteklenmesi açısından önemli bir fırsat olarak değerlendirmiştir. Araştırma, yöresel mutfakların sürdürülebilirliğinde kültürel aktarımın, toplumsal katılımın ve kurumsal desteğin önemini ortaya koymaktadır. Çalışma, gastronomik mirasın korunmasının sosyo-kültürel boyutlarına dikkat çekerek sürdürülebilir gastronomi literatürüne katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilir Gastronomi
• Diyarbakır Mutfağı
• Gastronomi Turizmi
• Kültürel Miras
• Yöresel Mutfak
• Coğrafi İşaretler

Etik Beyan

Bu çalışma için Ardahan Üniversitesi, Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulundan 16/04/2026 tarih ve E-67796128-050.04-2600014204 sayılı kararı ile etik kurul onayı alınmıştır.

Kaynakça

1. Aksoy, M., & Sezgi, G. (2015). Gastronomi turizmi ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi gastronomik unsurları. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(3), 79–89.
2. Arslantaş, E., & İnce Karaçeper, E. (2023). Eski mezopotamya mutfak kültürünün günümüz Diyarbakır mutfağı üzerine etkileri (The effects of ancient mesopotamian culinary culture on today s Diyarbakır cuisine). Journal of Tourism and Gastronomy Studies. LOCKSS. https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1238
3. Belletti, G., Marescotti, A., & Touzard, J. M. (2017). Geographical indications, public goods, and sustainable development: The roles of actors' strategies and public policies. World Development, 98, 45–57. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2015.05.004
4. Björk, P., & Kauppinen-Räisänen, H. (2016). Local food: A source for destination attraction. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 28(1), 177–194. https://doi.org/10.1108/IJCHM-05-2014-0214
5. Bucak, T., & Ateş, U. (2014). Gastronomi turizminin il turizmine etkisi: Çanakkale örneği. The Journal of Academic Social Science Studies, 28, 315–328.
6. Çakar, S., & Erol, G. (2022). Türk mutfak kültürünün dönemsel olarak incelenmesi ve günümüz restoran menüleri üzerine bir değerlendirme: İstanbul örneği (Periodic analysis of Turkish culinary culture and an evaluation on contemporary restaurant menus: The case of Istanbul). Journal of Tourism and Gastronomy Studies. LOCKSS. https://doi.org/10.21325/jotags.2022.1010
7. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2016). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage publications.
8. Denk, E., & Oğan, Y. (2025). Gastronomi ve coğrafi işaretlerin sistematik derleme tekniğiyle incelenmesi. Kent Akademisi, 18(2), 999-1023.

9. Ellis, A., Park, E., Kim, S., & Yeoman, I. (2018). What is food tourism? Tourism Management, 68, 250–263. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2018.03.025
10. Everett, S., & Slocum, S. L. (2013). Food and tourism: An effective partnership? A UK-based review. Journal of Sustainable Tourism, 21(6), 789–809. https://doi.org/10.1080/09669582.2012.741601
11. Gün, S., & Kılıç, G. D. (2022). Eko Gastronomi ve Sürdürülebilir Gastronomi (Eco Gastronomy and Sustainable Gastronomy). Journal of Tourism and Gastronomy Studies. LOCKSS. https://doi.org/10.21325/jotags.2022.1027
12. Kalenjuk Pivarski, B., Grubor, B., Banjac, M., Đerčan, B., Tešanović, D., Šmugović, S., Radivojević, G., Ivanović, V., Vujasinović, V., & Stošić, T. (2023). The sustainability of gastronomic heritage and its significance for regional tourism development. Heritage, 6(4), 3402–3420. https://doi.org/10.3390/heritage6040180
13. Karasar, N. (2016). Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar, İlkeler ve Teknikler (31. Baskı). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
14. Kaypak, Ş. (2012). Ekolojik turizm ve sürdürülebilir kırsal kalkınma. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2012(1), 11-29.
15. Lehtinen, U. (2012). Sustainability and local food procurement: a case study of Finnish public catering. British Food Journal, 114(8), 1053–1071. https://doi.org/10.1108/00070701211252048
16. Lincoln, Y. S., Guba, E. G., & Pilotta, J. J. (1985). Naturalistic inquiry. International Journal of Intercultural Relations, 9(4), 438–439. https://doi.org/10.1016/0147-1767(85)90062-8
17. Öztürk, G., & Koç, F. (2024). Gastronomiyi konu alan ulusal doktora tezlerinin bibliyometrik analizi. Karadeniz Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(1), 25-50.
18. Patton, M. Q. (2015). Qualitative Research & Evaluation Methods: Integrating Theory and Practice (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
19. Richards, G. (2021). Rethinking cultural tourism. Edward Elgar Publishing.
20. Seyitoğlu, F., & Ivanov, S. (2020). A conceptual study of the strategic role of gastronomy in tourism destinations. International Journal of Gastronomy and Food Science, 21, 100230. https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2020.100230
21. Sormaz, Ü., Akmese, H., Güneş, E., & Aras, S. (2016). Gastronomy in tourism. Procedia Economics and Finance, 39, 725–730. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(16)30286-6
22. Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT). (2026). Geographical indications portal. Retrieved from the official database of the Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT). https://ci.turkpatent.gov.tr/
23. UNESCO. (2003). Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. UNESCO.
24. UNESCO. (2026). Browse the Lists of Intangible Cultural Heritage and the Register of Good Safeguarding Practices. UNESCO.
25. Warde, A., Beardsworth, A., & Keil, T. (1998). Sociology on the Menu: An Invitation to the Study of Food and Society. The British Journal of Sociology, 49(2), 327. https://doi.org/10.2307/591324
26. World Tourism Organization. (2019). Gastronomy Tourism – The Case of Turkey. Madrid: UNWTO.
27. Yazıcıoğlu, İ., Işın, A., & Yalçın, E. (2019). Coğrafi işaretli ürünlerin gastronomi turizmi kapsamında değerlendirilmesi: Akdeniz bölgesi örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 3(4), 861–871. https://doi.org/10.32958/gastoria.571657
28. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (1999). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (1. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
29. Yıldırım, E., & Karaca, O. B. (2023). Geleneksel mutfak kültürünün sürdürülebilirliği üzerine bir değerlendirme. Journal of Tourism and Gastronomy Studies. https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1321
30. Zocchi, D. M., Fontefrancesco, M. F., Corvo, P., & Pieroni, A. (2021). Recognising, safeguarding, and promoting food heritage: Challenges and prospects for the future of sustainable food systems. Sustainability, 13(17), 9510. https://doi.org/10.3390/su13179510