From Visibility to Exploitation: Rethinking Hashtag Feminism Through Digital Labour

Yıl 2025, Cilt: 1 Sayı: 1, 1 - 13, 31.12.2025

Emel Uzun Yedekci

Öz

This article aims to evaluate the concept of hashtag feminism from a critical perspective by drawing on Fuchs's understanding of digital labour. With the widespread adoption of new media technologies today, we face new concepts and phenomena, while old ones are being transformed. Concepts of labour and feminism are also among those that are transforming. Christian Fuchs explains the changing concept of labour through digital platforms with the concept of digital labour. Digital labour manifests itself within new digital working principles. To understand the principles of digital work, it is necessary to examine the concepts of crowdsourcing and prosumer, which are frequently used alongside the concept of digital labour in new media studies. Hashtags are one of the areas that operate within digital working principles. Hashtags, which enable visibility, access to information, and organization, allow marginalized groups that are excluded from the mainstream to make their voices heard. At this point, feminism also uses hashtags to increase its visibility. Does the visibility of feminism on digital platforms reduce inequalities and give women the chance to live in a freer world? At this point, discussions of neoliberal feminism enable us to look at the increasing visibility from a broad perspective by explaining the transformation that feminism is undergoing today. Within this scope, the study critically evaluates the digital work sphere where the neoliberal feminist subject grows and develops through hashtags, as well as the forms of digital labour experienced within this space, through a qualitative and theoretical analysis.

Anahtar Kelimeler

digital labour , hashtag feminism , digital work , crowdsourcing , prosumer

Görünürlükten Sömürüye: Hashtag Feminizmini Dijital Emek Üzerinden Yeniden Düşünmek

Öz

Bu makale hashtag feminizmi kavramını Fuchs’un dijital emek anlayışı üzerinden eleştirel bir perspektifle değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Günümüzde yaygınlaşan yeni medya teknolojileriyle birlikte yeni kavram ve olgular karşımıza çıkarken eski kavram ve olgular da dönüşüme uğramaktadır. Emek ve feminizm kavramları da dönüşüm geçiren kavramlardandır. Christian Fuchs, dijital platformlar aracılığıyla dönüşen emek anlayışını dijital emek kavramıyla açıklamaktadır. Dijital emek kendisini yeni dijital çalışma prensipleri içerisinde göstermektedir. Dijital çalışma prensiplerini anlamak için de dijital emek kavramının yanı sıra yeni medya araştırmalarıyla birlikte sıklıkla kullanılan crowdsourcing (kitle kaynak kullanımı) ve prosumer (üreten tüketici) kavramlarını incelemek gerekmektedir. Dijital çalışma prensipleri içerisinde işleyen alanlardan biri de hashtaglerdir. Görünür olmaya, haber almaya ve örgütlenmeye imkân sağlayan hashtagler, ana akımın dışına atılan, görülmeyen grupların seslerini duyurmasına imkân sağlamaktadır. Bu noktada feminizm de görünürlüğünü arttırmak adına hashtaglerden yararlanmaktadır. Feminizmin dijital platformlardaki görünürlüğü, eşitsizliklerin azalmasını sağlayarak kadınlara daha özgür bir dünyada yaşama şansı vermekte midir? Bu noktada neoliberal feminizm tartışmaları, günümüzde feminizmin yaşadığı dönüşümü açıklayarak artan görünürlük üzerine geniş bir perspektiften bakmayı mümkün kılmaktadır. Bu kapsamda çalışmada, nitel ve kuramsal bir analizle, neoliberal feminist öznenin hashtaglerle büyüyüp geliştiği dijital çalışma alanı ve bu alanın içinde yaşanan dijital emek biçimleri eleştirel bir perspektifle değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

dijital emek , hashtag feminizmi , dijital çalışma , kitle kaynak kullanımı , üreten tüketici

Etik Beyan

Bu çalışma insan veya hayvan katılımcıları içermemektedir. Tüm süreçler bilimsel ve etik ilkelere uygun biçimde yürütülmüş ve tüm kaynaklar doğru şekilde atıf yapılmıştır.

Destekleyen Kurum

Bu araştırma herhangi bir dış finansman almamıştır.

Teşekkür

Yazar herhangi bir kişi veya kuruma teşekkür etmek istememektedir.

Kaynakça

• Ahmed, S. (2004). Affective Economies. Social Text, 79 (Volume 22, Number 2), Summer 2004, 117-139.
• Ahmed, S. (2015). Duyguların Kültürel Politikası. (S. Komut, Çev.). Sel Yayıncılık.
• Akar, E., Bayar, Ö. & Koçtürk, N. (2021). İstanbul Sözleşmesi: Twitter Üzerinden Sözleşmeye Karşı Çıkanların Görüşlerine Yönelik Bir Söylem Analizi. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi 4(7), 88-106. https://doi.org/10.35235/uicd.893945
• Akyel, E. (2014). #DirenKahkaha (Resist Laughter): “Laughter is a Revolutionary Action”. Feminist Media Studies, 14 (6), 1093-1094.
• Alikılıç, Ö. & Baş, Ş. (2019). Dijital Feminizm: Hashtag’in Cinsiyeti. Fe Dergi 11 (1), 89-111.
• Altınay, R. E. (2014). “There is a Massacre of Women”: Violence Against Women, Feminist Activism and Hashtags in Turkey. Feminist Media Studies, 14 (6),1102-1103.
• Banet-Weiser, S. (2018). Empowered: Popular Feminism and Popular Misogyny. Duke University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctv11316rx Bora, A. (2017). Oyunbozan Feminist: Sara Ahmed. Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Kültürel Çalışmalar Dergisi, 4(1): 271-278. https://doi.org/10.17572/mj2017.1.271278
• Chen, G.M., Pain, P. & Barner, B. (2018). “Hashtag Feminism”: Activism or Slacktivism?. Harp, D., Loke, J. & Bachmann, I. (Eds.), Feminist Approaches to Media Theory and Research içinde. (ss. 197-218). Palgrave Macmillan, Cham, https://doi.org/10.1007/978-3-319-90838-0_14
• Clark, R. (2016). “Hope in a hashtag”: The Discursive Activism of #WhyIStayed. Feminist Media Studies, 16(5), 788–804. https://doi.org/10.1080/14680777.2016.1138235
• Couldry, N., & Mejias, U. A. (2019). The Costs of Connection: How Data Is Colonizing Human Life and Appropriating it for Capitalism. Stanford University Press. https://doi.org/10.1515/9781503609754
• Çatlak Zemin (2019). 2010–2020: Hashtag’lerle Feminist Aktivizm. Online erişim: https://catlakzemin.com/2010-2020-feminist-hashtaglerle-dijital-aktivizm/
• Dede Özdemir, Yeliz. (2015). Taciz Anlatılarında Cinsiyetçi Söylemlerin Yeniden İnşası: #sendeanlat. Moment Dergi, 2(2), 80-103. https://doi.org/10.17572/moment.409668
• Dixon, K. (2014). Feminist Online Identity: Analyzing the Presence of Hashtag Feminism. Journal of Arts and Humanities, 3(7), 34-40. https://doi.org/10.18533/journal.v3i7.509
• Fisher, E. (2014). Daha Az Yabancılaşma Nasıl Daha Fazla Sömürü Yaratır: Sosyal Paylaşım Sitelerinde İzleyici Emeği. Mosco, V. & Fuchs, C. (Eds.), Marx Geri Döndü içinde. (ss. 119-150). NotaBene Yayınları.
• Fuchs, C. & Mosco, V. (2014). Marx Geri Döndü: Günümüzde Eleştirel İletişim Çalışmalarında Marksist Kuram ve Araştırmanın Önemi. Mosco, V. & Fuchs, C. (Eds.), Marx Geri Döndü içinde (ss. 21-43). NotaBene Yayınları.
• Fuchs, C. (2015). Dijital Emek ve Karl Marx. NotaBene Yayınları.
• Fuchs, C. (2016). Sosyal Medya: Eleştirel Bir Giriş. NotaBene Yayınları.
• Fuchs, C. (2017). Google Kapitalizmi. Aydoğan, F. (Ed.), Yeni Medya Kuramları içinde (ss. 71-83). Der Yayınları.
• Gill, R. & Orgad, S. (2016). The confidence cult(ure). Australian Feminist Studies, 30 (86): 324-344. https://doi.org/10.1080/08164649.2016.1148001
• Hesse, A. (2018). Every Feminist Hashtag You Need to Know, from #MeToo to #TimesUp. Online erişim: https://yourdream.liveyourdream.org/feminist-hashtags-metoo-timesup/ Hooks, B. (2016). Feminizm Herkes İçindir. E. Aydın, B. Kurt, Ş. Özgün ve A. Yıldırım (çev.). Bgst Yayınları.
• Howe, J. (2006). Crowdsourcing: A Definition. Wired Blog Network: Crowdsourcing. http://crowdsourcing.typepad.com/cs/2006/06/crowdsourcing_a.html
• Jackson, S. J., Bailey, M. & Welles B. F. (2020). #HashtagActivism: Networks of Race and Gender Justice. The MIT Press. https://doi.org/10.7551/mitpress/10858.001.0001
• Kaya, Ş. (2018). Kadın ve Sosyal Medya. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 17(2), 28-31. https://doi.org/10.21547/jss.363932
• Loza, S. (2014) Hashtag Feminism, #SolidarityIsForWhiteWomen, and the Other #FemFuture. Ada: A Journal of Gender, New Media, and Technology, No.5, ss.1-33. doi:10.7264/N337770V
• Martin, C. E. ve V. Valenti (2013). #FemFuture: Online Revolution. Barnard Center for Research on Women. https://bcrw.barnard.edu/wp-content/nfs/reports/NFS8-FemFuture-Online-Revolution-Report-April-15-2013.pdf
• Marx, K. (2011). 1844 Elyazmaları: Ekonomi Politik ve Felsefe. K. Somer (çev.). Sol Yayınları (orijinal baskı tarihi 1927)
• Marx, K. & Engels, F. (1996). Karl Marx Frederick Engels: Collected Works, Vol. 35: Karl Marx ; Capital, Vol. 1. Lawrence and Wishart.
• Nancy, F. (2009). Feminism, Capitalism, and the Cunning of History: An Introduction, FMSH-WP-2012-17, August 2012, 1-14.
• Netchitailova, E. (2017). Flaneur, Aylak ve Empatik İşçi. Aydoğan, F. (Ed.), Yeni Medya Kuramları içinde (ss. 1-21). Der Yayınları.
• Rottenberg, C. (2014). The Rise of Neoliberal Feminism. Cultural Studies, 28(3), 418–437. https://doi.org/10.1080/09502386.2013.857361
• Saraçoğlu, D. (2015). Türkçe Yayına Önsöz: Sömürünün Yeni ve “Sevimli” Yüzü: Dijital Emek. Dijital Emek ve Karl Marx içinde (ss. 11-16). Nota Bene.
• Srnicek, N. (2017). The Challenges of Platform Capitalism: Understanding the Logic of a New Business Model. Juncture, 23, 254-257. https://doi.org/10.1111/newe.12023
• Terranova, T. (2004). Network Culture: Politics for the Information Age. Pluto Press.
• Wittel, A. (2012). Digital Marx: Toward a Political Economy of Distributed Media. tripleC Communication Capitalism & Critique Open Access Journal for a Global Sustainable Information Society 10(2), 313-333. DOI:10.31269/vol10iss2pp313-333