Kadın ve Toplum Dergisi

Toplumsal Cinsiyet Perspektifinden Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı: Politikalar, Eşitsizlikler ve Direniş

Cinsel sağlık ve üreme sağlığı, dünya genelinde kamu politikalarının siyasal açıdan en fazla tartışılan alanlarından biri hâline gelmiştir. Üreme sağlığı hizmetlerinde önemli ilerlemeler kaydedilmiş olsa da artan toplumsal eşitsizlikler, toplumsal cinsiyet karşıtı hareketler, göç, yerinden edilme, dijital dönüşümler ve sağlık hizmetlerinin ticarileşmesi, sağlık hizmetlerine erişimde toplumsal cinsiyete dayalı eşitsizlikleri şekillendirmeye devam etmektedir.

Kadınların üreme sağlığı hizmetlerine ilişkin deneyimleri; toplumsal cinsiyet normları, sosyoekonomik eşitsizlikler, etnik köken, göç statüsü, engellilik, yaş, din, cinsellik ve vatandaşlık statüsünden derinden etkilenmektedir. Bu nedenle rahim ağzı kanseri taramaları, HPV aşısı, kürtaj hakkı, anne sağlığı, doğum kontrolü, infertilite, menstrüasyon, menopoz ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet gibi konular yalnızca tıbbi meseleler olarak ele alınamaz. Bunlar aynı zamanda vatandaşlık, insan hakları, sosyal adalet, toplumsal cinsiyet eşitliği, yönetimsellik ve biyopolitika meseleleridir.

Bu özel sayı; cinsel sağlık ve üreme sağlığını feminist, sosyolojik, halk sağlığı, göç, kesişimsellik ve yönetimsellik perspektiflerinden eleştirel biçimde inceleyen disiplinler arası çalışmaları bir araya getirmeyi amaçlamaktadır. Özellikle daha geniş kurumsal, siyasal ve yapısal eşitsizlikleri ele alırken kişilerin yaşanmış deneyimlerini merkeze alan araştırmaları teşvik ediyoruz.

Önerilen Konular

Aşağıdaki konularla sınırlı olmamak üzere, bu temaları ele alan özgün araştırma makalelerini bekliyoruz:

Cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetlerinde toplumsal cinsiyete dayalı eşitsizlikler
Kadınların menopoz, HPV ve rahim ağzı kanseri hizmetleri de dâhil olmak üzere cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetlerine erişimi
Üreme adaleti, bedensel özerklik ve üreme hakları
Üreme sağlığı, yönetimsellik ve biyopolitika
Anne sağlığı hizmetleri ile gebelik ve doğum deneyimleri
Doğum kontrolü, kürtaj ve üreme hakları
Menstrüasyon, menopoz ve toplumsal cinsiyete dayalı sağlık eşitsizlikleri
Toplumsal cinsiyete dayalı şiddet, üreme sağlığı ve obstetrik bakım
Göç, yerinden edilme ve üreme sağlığı hizmetleri
Mültecilerin, sığınmacıların ve belgesiz göçmenlerin sağlık hizmetlerine erişimi
Sağlık çalışanları ve toplumsal cinsiyete duyarlı uygulamalar
Erkeklikler ve üreme sorumluluğu
Dijital sağlık teknolojileri, yapay zekâ ve üreme sağlığı hizmetleri
Sağlık iletişimi ve yanlış bilgi
Cinsel sağlık eğitimi
Kesişimsellik ve üreme adaleti
Uluslararası karşılaştırmalı perspektifler
Sağlık politikaları ve uygulamalarına yönelik feminist yaklaşımlar
Bakım etiği ve sağlık sistemleri
Toplumsal cinsiyet ve sağlık araştırmalarında araştırma yöntemleri ve metodolojik tartışmalar
Nitel, nicel, karma yöntemli, katılımcı, karşılaştırmalı veya disiplinler arası yaklaşımları benimseyen tüm çalışmalara açıktır.

Neden Bu Özel Sayı?

Dünya genelinde üreme haklarına ilişkin tartışmalar; göç yönetimi, demografik kaygılar, sağlık reformları, muhafazakâr siyaset ve dijital teknolojilerle giderek daha fazla iç içe geçmektedir. Bu özel sayı, toplumsal cinsiyete dayalı eşitsizliklerin sağlık deneyimlerini ve sağlık sistemlerini nasıl şekillendirdiğine ilişkin uluslararası bir tartışma ortamı oluşturmayı amaçlamaktadır. Aynı zamanda eşitlikçi ve hak temelli sağlık hizmetlerini destekleyen yenilikçi araştırmaların, politika müdahalelerinin ve feminist alternatiflerin ortaya konulmasını hedeflemektedir.

Dünyanın farklı bölgelerinden araştırmacıları toplumsal cinsiyet, cinsel sağlık ve üreme sağlığı ile sosyal adalet üzerine yürütülen bu güncel tartışmaya katkıda bulunmaya içtenlikle davet ediyoruz. Bu özel sayı aracılığıyla disiplinler arası bilgi birikimini geliştirmeyi ve daha eşitlikçi sağlık politikaları ile uygulamalarına katkı sunmayı umuyoruz.

Özellikle Küresel Güney’de çalışan akademisyenlerin, kariyerinin erken aşamasındaki araştırmacıların ve disiplinler arası ekiplerin katkılarını teşvik ediyoruz.

Editörler Hakkında

Özel sayının editörlüğü Ayça Kurtoğlu ve Emel Coşkun tarafından yürütülmektedir.

Ayça Kurtoğlu, Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde profesör ve bölüm başkanıdır. Sosyoloji alanındaki doktora derecesini Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden (ODTÜ) almıştır. Çalışmaları toplumsal cinsiyet sosyolojisi, göç, kent sosyolojisi, vatandaşlık, toplumsal hareketler ve hukuk sosyolojisi alanlarını kapsamakta; özellikle toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri, göç ve sosyal adalet konularına odaklanmaktadır. Toplumsal cinsiyet, göç, cinsel vatandaşlık, kent siyaseti ve feminist sosyoloji üzerine çok sayıda çalışması yayımlanmıştır. Ayrıca toplumsal cinsiyet eşitliği alanındaki akademik ve sivil toplum girişimlerine aktif olarak katkıda bulunmaktadır. Prof. Dr. Kurtoğlu, akademik dergilerin yayın ve danışma kurullarında görev yapmakta ve Uluslararası Sosyoloji Derneği (ISA) dâhil olmak üzere çeşitli ulusal ve uluslararası akademik kuruluşların aktif üyesi olarak çalışmalarını sürdürmektedir.
(Ayca.Kurtoglu@acibadem.edu.tr)

Emel Coşkun, Düzce Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde profesördür. Göç Çalışmaları alanındaki doktora derecesini Canterbury’deki Kent Üniversitesi’nden almıştır. Araştırmaları toplumsal cinsiyet ve göç, mülteci çalışmaları, kadın ticareti, belgesiz göç, sınır ötesi evlilikler ve kadınların cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetlerine erişimi üzerine yoğunlaşmaktadır. Göç yönetimi, toplumsal cinsiyete dayalı eşitsizlikler ve feminist metodolojilere özel önem veren çalışmaları, önde gelen uluslararası dergilerde ve editörlü kitaplarda yayımlanmıştır. Daha önce Asian and Pacific Migration Journal dergisinin 2024 yılında yayımlanan Precarity and Survival of Migrants in Türkiye: Uncovering the Divide Between Migration Policy and Practice başlıklı özel sayısında konuk editör olarak görev yapmıştır. Uluslararası Sosyoloji Derneği (ISA) dâhil olmak üzere çeşitli ulusal ve uluslararası akademik kuruluşların üyesidir.
(emelcoskun@duzce.edu.tr)

Önemli Tarihler

Tam metinlerin DergiPark üzerinden gönderilmesi: 15 Kasım 2026

Hakem değerlendirme kararlarının DergiPark üzerinden bildirilmesi: 15 Ocak 2027

Düzeltilmiş makalelerin DergiPark üzerinden gönderilmesi: 25 Şubat 2027

Öngörülen yayımlanma tarihi: Nisan 2027

* Makale gönderecek yazarların DergiPark hesabına sahip olması gerekmektedir.

Yazım ve Gönderim Kuralları

https://dergipark.org.tr/tr/pub/jwas/writing-rules