SINIF ÖĞRETMENLERİNİN DENEYİMLERİNE GÖRE İLK OKUMA YAZMA ÖĞRETİMİNDE KARŞILAŞILAN SORUNLARIN KAYNAKLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Öz

Bu araştırma, sınıf öğretmenlerinin deneyimlerine dayanarak, ilk okuma yazma öğretiminde karşılaşılan sorunların kaynaklarını ve bu sorunlara yönelik çözüm önerilerini incelemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması deseni ile yürütülen araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim öğretim yılında ilkokullarda görev yapan 20 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmış ve içerik analiziyle incelenmiştir. Araştırmada, katılımcılar, ilk okuma yazma öğretiminde karşılaşılan sorunların kaynaklarını öğrenci, aile, öğrenme ortamı, öğretmen, öğrenme süreci ve eğitim ve öğretimde kullanılan araç-gereçler şeklinde ifade etmişlerdir. Bu sonuçlara göre, sınıf öğretmenleri okuma yazma öğretiminde karşılaştıkları sorunları öncelikli olarak öğrenci kaynaklı sorunlara karşılaştıklarını belirtmişlerdir. Ayrıca, aile desteğinin eksikliği, öğretim sürecinin fiziksel ve çevresel koşulları, öğretmen ve öğrenme süreci ile ilgili zorluklar da önemli sorunlar arasında yer almıştır. Çözüm önerileri arasında öğretmen-veli iş birliğinin güçlendirilmesi, fiziksel koşulların iyileştirilmesi, teknolojinin daha etkin kullanılması, öğrencilere yönelik destekleyici yaklaşımlar ve öğretmenlerin mesleki gelişimlerinin artırılması gibi öneriler bulunmaktadır. Öğretmen-veli iş birliğinin, öğrencilerin okuma yazma becerilerinin gelişiminde kritik bir rol oynadığı vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• İlk okuma yazma
• Öğretim sorunları
• Sınıf öğretmenleri
• Eğitim deneyimleri
• Çözüm önerileri

SOURCES OF PROBLEMS ENCOUNTERED IN PRIMARY LITERACY TEACHING AND SOLUTION SUGGESTIONS ACCORDING TO THE EXPERIENCES OF CLASSROOM TEACHERS

Öz

This study aims to examine the sources of the problems encountered in primary literacy teaching and the solution suggestions for these problems based on the experiences of classroom teachers. The study group of the research, which was conducted with a case study design, one of the qualitative research methods, consisted of 20 classroom teachers working in primary schools in the 2023-2024 academic year. Data were collected through semi-structured interviews and analysed through content analysis. In the study, the participants expressed the sources of the problems encountered in primary literacy teaching as student, family, learning environment, teacher, learning process and the tools and materials used in education and training. According to these results, classroom teachers stated that the problems they encountered in literacy teaching were primarily student-related problems. In addition, lack of family support, physical and environmental conditions of the teaching process, difficulties related to the teacher and the learning process were also among the important problems. Among the suggestions for solutions, there are suggestions such as strengthening teacher-parent cooperation, improving physical conditions, using technology more effectively, supportive approaches towards students and increasing the professional development of teachers. It was emphasised that teacher-parent collaboration plays a critical role in the development of students' literacy skills.

Anahtar Kelimeler

• First literacy
• Teaching problems
• Classroom teachers
• Education xperiences
• Solution proposals

Kaynakça

1. Adıgüzel, A., & Karacabey, M. F. (2010). Sınıf öğretmenlerinin ilk okuma yazma öğretiminde karşılaştıkları sorunlar. Education Sciences, 5(3), 1382-1394. https://dergipark.org.tr/tr/pub/nwsaedu/issue/19823/212332
2. Akın, S. , Yıldırım, A. , & Lin Goodwin, A. L. (2016). Classroom management through the eyes of elementary teachers in Turkey: A phenomenological study. Educational Sciences: Theory & Practice , 16 (3), 771–797.
3. Akın, M. A., Karadaş, H., & Yaylacı Gövtaş, Y. (2023). Dezavantajlı bölgelerdeki aday öğretmenlerin adaylık sürecine ilişkin görüşleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 124-147. https://doi.org/10.17679/inuefd.1187594
4. Akın, Z., & Öztürk, E. (2021). Değer eğitimi sürecinde okul–aile işbirliği: bir nitel çalışma. Değerler Eğitimi Dergisi, 19(42), 73-112. https://doi.org/10.34234/ded.912583
5. Akyol, H. (2015). Türkçe ilk okuma yazma öğretimi. Pegem Yayıncılık.
6. Alkan, H. (2017). İlköğretim matematik öğretmen adaylarının matematiksel problem çözme becerileri üzerine bir araştırma. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 1047-1069. https://dergipark.org.tr/en/pub/hunefd/issue/7803/102288
7. Argon, T. & Kıyıcı, C. (2012). İlköğretim kurumlarında ailelerin eğitim sürecine katılımlarına yönelik öğretmen görüşleri. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 19, 80-95. https://dergipark.org.tr/en/pub/zgefd/issue/47945/606598
8. Aslan, S. (2020). Sınıf öğretmeni adaylarının ilkokuma yazma öğretiminde animasyon ve simülasyon kullanımına yönelik deneyimleri ile ilgili görüşleri. Journal of Mother Tongue Education/Ana Dili Egitim Dergisi, 8(4), 1133-1148. https://doi.org/10.16916/aded.756564

9. Aydin, H., & Kartal, H. (2017). Sınıf öğretmenlerinin okuma-yazma öğretiminde karşılaştıkları güçlüklerin hizmetiçi eğitim yoluyla giderilmesi. Academy Journal of Educational Sciences, 1(1), 34-54.
10. Babayiğit, Ö., & Erkuş, B. (2017). İlk okuma yazma öğretimi sürecinde sorunlar ve çözüm önerileri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 271-284. https://doi.org/10.17556/erziefd.334982
11. Babayiğit, Ö., & Gültekin, M. (2019). İlk okuma yazma öğretiminde oyunla öğretim yöntemi uygulamaları. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 9(2), 450-483. https://doi.org/10.18039/ajesi.577376
12. Başar, M. (2013). 60-66 ay aralığında ilkokula başlayan öğrencilerin kişisel öz bakım ve ilkokuma-yazma becerilerinin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. Turkish Studies, 8(8), 241-252. https://research.ebsco.com/c/mwvn5v/viewer/pdf/5bn3ohpzxj
13. Başar, M., & Gürbüz, H. M. T. (2020). İlk okuma ve yazma öğretiminde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 8(1), 1-20. https://doi.org/10.35233/oyea.666563
14. Bayat, S. (2014). Sınıf öğretmenlerinin ilkokuma yazma programının uygulanmasında karşılaştıkları güçlüklere ilişkin görüşleri. İlköğretim Online, 13(3), 759-775. http://ilkogretim-online.org.tr
15. Bektaş, A. (2007). Ses temelli cümle yöntemiyle gerçekleştirilen ilk okuma-yazma öğretiminin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Çukurova Üniversitesi.
16. Brown, J. D. (2010). The Practice of Teaching Reading. Longman.
17. Brown, C. S. (2014). Language and literacy development in the early years: Foundational skills that support emergent readers. Language and Literacy Spectrum, 24, 35-49.
18. Christensen, L. B., R. B. Johnson, & L. A. Turner. (2015). Araştırma yöntemleri, desen ve analiz. (2. Baskı). Anı Yayıncılık.
19. Creswell J.W. (2021). Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. Siyasal Kitap Evi
20. Demirel, Ö. (2012). Türkçe öğretimi. Pegem Akademi.
21. Erbasan, Ö., & Erbasan, Ü. (2020). Sınıf öğretmenlerinin ilk okuma yazma öğretimi sürecinde karşılaştığı sorunlar. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(1), 113-125. https://doi.org/10.16916/aded.628267
22. Ergin, Ö. (2015). İlk okuma yazma öğretimi. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları. Fraenkel, J., Wallen, N., & Hyun, H. (2012). How to design and evaluate research in education 10th ed. McGraw-Hill Education.
23. Gambrell, L. B., Morrow, L. M., & Pressley, M. (Eds.). (2007). Best practices in literacy ınstruction. Guilford Press.
24. Göçer, A. (2014). Etkinlik temelli ilkokuma yazma öğretimi. Pegem Akademi.
25. Gözde, G. (2007). Okuryazarlık sürecinde aile katılımının rolü. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 8(01), 17-30. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000105
26. Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (eds.) (1994). Competing paradigms in qualitative research, in Handbook of Qualitative Research. Vol. 2. Thousand Oaks, CA: Sage, 163–194. https://scholar.google.com/scholar_lookup?publication_year=1994&title=Competing+paradigms+in+qualitative+research&journal=Handbook+of+Qualitative+Research.&volume=2&pages=163-194
27. Gündoğmuş, H. D. (2018). The difficulties experienced by teachers in the process of primary reading and writing instruction and their solution offers for eliminating these difficulties. Universal Journal of Educational Research, 6(2), 333-339. DOI: 10.13189/ujer.2018.060216 https://tr.euronews.com/2023/06/19/turkiyede-25-yas-ve-ustu-nufusun-yaridan-fazlasi-ortaokul-veya-alti-egitim-duzeyine-sahip
28. Karasar, N. (2022). Bilimsel araştırma yöntemi: kavramlar, ilkeler, teknikler. Nobel Akademik Yayıncılık
29. Kartal, H. (2019). İlkokul öğrencilerinin fen ve teknoloji dersindeki akademik başarıları ile ders materyallerinden yararlanma ve materyal değişkenlerinin incelenmesi. Electronic Turkish Studies, 14(4), 95-110.
30. Keçeli-Kaysılı, B. (2008). Akademik başarının arttırılmasında aile katılımı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 9(01), 069-083. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000115
31. Koç, R. (2012). Okuma yazma öğretimi yöntemleri ve" ses temelli cümle yöntemi" uygulaması. Electronic Turkish Studies, 7(4), 2259-2268. https://scholar.google.com/
32. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Beverly Hills, CA: Sage.
33. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber (S.Turan, Çev.). Nobel Yayıncılık.
34. Merriam, S. B., & Grenier, R. S. (Eds.). (2019). Qualitative research in practice: Examples for discussion and analysis. John Wiley & Sons.
35. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2023). Doğu ve Güneydoğu Bölgesindeki Birleştirilmiş Sınıflarda Eğitim Sorunları ve Raporlar. https://sgb.meb.gov.tr/www/resmi-istatistikler/icerik/64
36. Morgan, P. L., & Fuchs, D. (2007). Is there a bidirectional relationship between children's reading skills and reading motivation?. Exceptional children, 73(2), 165-183. https://doi.org/10.1177/00144029070730020
37. Morrison, G. S., Bachman, J. W., & Connor, C. M. (2005). Educational psychology: Developing learners. Pearson/Merrill Prentice Hall.
38. Ölmez, N. (2017). Veli bilgilendirme programının ilk okuma yazma sürecine katkısı hakkındaki veli ve öğretmen görüşleri [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi.
39. Özcan, A. F., & Özcan, A. O. (2016). İlk okuma yazma öğrenmede çocukların yaşadıkları güçlükler, nedenleri ve çözüm önerileri: Nitel bir araştırma. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 69-103. https://doi.org/10.17336/igusbd.61470
40. Özdemir, Ş. (2018). Nitel araştırma yöntemleri. Anı Yayıncılık. Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. Sage publications.
41. Pressley, M., Allington, R. L., Wharton-McDonald, R., Block, C. C., & Morrow, L. M. (2001). Learning to read: Lessons from exemplary first-grade classrooms. Guilford Press.
42. Ryan, R. M., Fauth, R. C., & Brooks-Gunn, J. (2014). Childhood poverty: Implications for school readiness and early childhood education. In Handbook of research on the education of young children (pp. 341-364). Routledge. https://scholar.google.com/
43. Schunk, D. H., & Zimmerman, B. J. (Eds.). (2008). Motivation and self-regulated learning: Theory, research, and applications. Routledge.
44. Silverman, B. W. (2018). Density estimation for statistics and data analysis. Routledge.
45. Smith, J. K. (2006). Qualitative Psychology: A practical guide to research methods. Sage Publications.
46. Snow, C. E., Burns, M. S., & Griffin, P. (1998). Preventing reading difficulties in young children. National Research Council.
47. Snow, C. E. (2010). Academic language and the challenge of reading for understanding. English Language Arts, 100(1), 4-21. https://doi.org/10.1598/RT.100.4.1
48. Stemler, S. (2001). An overview of content analysis: Practical Assessment. Research & Evaluation. A Peer Reviewed Electronic Journal. Yale University. Retrieved from http://www. qualitative-research. net/index. php/fqs/article/view/75/153.
49. Şahin, A. (2008). İlköğretim birinci sınıf türkçe ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı ve öğretmen kılavuz kitabının öğretmen görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(3), 133-146.
50. Şenel, M. (2004). Okuma yazma eğitiminde görsel işitsel materyallerin kullanımı [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.
51. TÜİK, (2023). 100 Yılın Göstergeleri
52. UNESCO. (2006). Literacy for Life: EFA Global Monitoring Report.
53. UNESCO. (2023). 2023/4 Global Education Monitoring Report: Technology in Education: A Tool on Whose Terms?
54. Uslu, S. (2014). Yenilenen ilkokul basamağında gerçekleştirilen okuma yazma öğretim sürecine ilişkin öğretmen görüşleri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversites.
55. Ünüvar, P. (2005). Burdur ili ilköğretim okullarında ilk okuma ve yazma öğretiminde karşılaşılan sorunlar nelerdir. I. Burdur Sempozyumu.
56. Yiğit, V. (2009). Ses temelli cümle yöntemi ile ilk okuma yazma öğretim sürecinde karşılaşılan güçlükler ve bu güçlüklerle baş etme stratejilerinin belirlenmesi; (Şırnak ili örneği) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Çukurova Üniversitesi.