Araştırma Makalesi

XV. Yüzyıl Mevlid Geleneğinde Dönüşüm Süleyman Çelebi’nin Vesîletü’n-Necât’ı ile Zaîfî’nin Mecmaʽuʼl- Envār’ı Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Cilt: 7 Sayı: 2 29 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

XV. Yüzyıl Mevlid Geleneğinde Dönüşüm Süleyman Çelebi’nin Vesîletü’n-Necât’ı ile Zaîfî’nin Mecmaʽuʼl- Envār’ı Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, 15. yüzyıl mevlid geleneği içerisinde yer alan Vesîletü’n-Necât ile Mecmaʿu’l-Envâr adlı eserleri karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele alarak mevlid türündeki dil, üslup ve tematik dönüşümü incelemeyi amaçlamaktadır. Mevlidler, Hz. Muhammed’in hayatını ve ahlaki özelliklerini anlatan dinî ve edebî metinler olmakla birlikte, yazıldıkları dönemin kültürel ve dilsel özelliklerini de yansıtmaktadır. Çalışmada Süleyman Çelebi’nin eseri sade ve halkın anlayabileceği bir dil yapısı ile değerlendirilirken, Za’îfî’nin Mecmaʿu’l-Envâr adlı eseri daha yoğun tasavvufî içerik ve farklı vezin kullanımlarıyla ele alınmıştır. Araştırmada iki metin arasında özellikle dil kullanımı, anlatım biçimi, muhteva düzeni ve işlevsel özellikler bakımından ortaya çıkan farklılıklar üzerinde durulmuştur. Elde edilen bulgular, mevlid türünün yüzyıl içerisinde hem edebî hem de düşünsel açıdan bir dönüşüm geçirdiğini göstermektedir. Bu bağlamda çalışma, mevlid geleneğinin Osmanlı edebiyatındaki süreklilik ve değişim dinamiklerini ortaya koymayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akdağ, Soner. “Süleyman Çelebi’nin Mevlid’i Üzerine”. A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 36 (2008), 86-87.
  2. Akkuş, Mehmet - Derman, Uğur. Süleyman Çelebi, Vesîletü’n-Necât. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 1. Basım, 2008.
  3. Çapku, Ahmet. “Süleyman Çelebi’nin Mevlid’ine Felsefî Bir Bakış”. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi 2 (2015), 59-66. https://doi.org/10.29000/rumelide.133743
  4. Çift, Salih. “Tasavvuf Düşüncesi Açısından Süleyman Çelebi ve Mevlid’i”. Yazılışının 600. Yılında Bir Kutlu Doğum Şaheseri Uluslararası Mevlid Sempozyumu. Cilt/ 1. Ankara: Bursa Uludağ Üniversitesi, 2010.
  5. Doğan, Süleyman - Çelikten, Lütfullah. “Millî ve Kültürel Bir Değer Olarak Süleyman Çelebi, Vesîletü’n-Necât ve Mevlit Geleneği: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma”. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi / Journal of Turkish Language and Literature 62/2 (2022), 605-620. https://doi.org/10.26650/TUDED2022-1182704
  6. Çimen, Fatih. “Mevlid Geleneğinin Önemli Bir Halkası Et-Tenvîr Fî Mevlid’ssirâci’l-Münîr, İbn Dıhye El-Kelbî”. İHYA Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi 6/2 (2020), 791-794.
  7. Kemikli, Bilal. Vefatının 600. yılında: Süleyman Çelebi ve Mevlid kültürü. Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi, 1. Basım, 2023.
  8. Köksal, M. Fatih. Mevlid-nâme. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 1. Basım, 2011.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klasik Türk Edebiyatı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

16 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

28 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Yağar, Z. (2026). XV. Yüzyıl Mevlid Geleneğinde Dönüşüm Süleyman Çelebi’nin Vesîletü’n-Necât’ı ile Zaîfî’nin Mecmaʽuʼl- Envār’ı Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Karabük Türkoloji Dergisi, 7(2), 1-20. https://doi.org/10.7596/katud.1952916
AMA
1.Yağar Z. XV. Yüzyıl Mevlid Geleneğinde Dönüşüm Süleyman Çelebi’nin Vesîletü’n-Necât’ı ile Zaîfî’nin Mecmaʽuʼl- Envār’ı Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. KATUD. 2026;7(2):1-20. doi:10.7596/katud.1952916
Chicago
Yağar, Zeynep. 2026. “XV. Yüzyıl Mevlid Geleneğinde Dönüşüm Süleyman Çelebi’nin Vesîletü’n-Necât’ı ile Zaîfî’nin Mecmaʽuʼl- Envār’ı Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme”. Karabük Türkoloji Dergisi 7 (2): 1-20. https://doi.org/10.7596/katud.1952916.
EndNote
Yağar Z (01 Temmuz 2026) XV. Yüzyıl Mevlid Geleneğinde Dönüşüm Süleyman Çelebi’nin Vesîletü’n-Necât’ı ile Zaîfî’nin Mecmaʽuʼl- Envār’ı Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Karabük Türkoloji Dergisi 7 2 1–20.
IEEE
[1]Z. Yağar, “XV. Yüzyıl Mevlid Geleneğinde Dönüşüm Süleyman Çelebi’nin Vesîletü’n-Necât’ı ile Zaîfî’nin Mecmaʽuʼl- Envār’ı Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme”, KATUD, c. 7, sy 2, ss. 1–20, Tem. 2026, doi: 10.7596/katud.1952916.
ISNAD
Yağar, Zeynep. “XV. Yüzyıl Mevlid Geleneğinde Dönüşüm Süleyman Çelebi’nin Vesîletü’n-Necât’ı ile Zaîfî’nin Mecmaʽuʼl- Envār’ı Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme”. Karabük Türkoloji Dergisi 7/2 (01 Temmuz 2026): 1-20. https://doi.org/10.7596/katud.1952916.
JAMA
1.Yağar Z. XV. Yüzyıl Mevlid Geleneğinde Dönüşüm Süleyman Çelebi’nin Vesîletü’n-Necât’ı ile Zaîfî’nin Mecmaʽuʼl- Envār’ı Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. KATUD. 2026;7:1–20.
MLA
Yağar, Zeynep. “XV. Yüzyıl Mevlid Geleneğinde Dönüşüm Süleyman Çelebi’nin Vesîletü’n-Necât’ı ile Zaîfî’nin Mecmaʽuʼl- Envār’ı Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme”. Karabük Türkoloji Dergisi, c. 7, sy 2, Temmuz 2026, ss. 1-20, doi:10.7596/katud.1952916.
Vancouver
1.Zeynep Yağar. XV. Yüzyıl Mevlid Geleneğinde Dönüşüm Süleyman Çelebi’nin Vesîletü’n-Necât’ı ile Zaîfî’nin Mecmaʽuʼl- Envār’ı Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. KATUD. 01 Temmuz 2026;7(2):1-20. doi:10.7596/katud.1952916