Araştırma Makalesi

Süreksizlik Ontolojisinden Süreklilik Etiğine Doğru: Yapay-Doğal Ayrımının Bir Eleştirisi

Cilt: 25 Sayı: 1 29 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Süreksizlik Ontolojisinden Süreklilik Etiğine Doğru: Yapay-Doğal Ayrımının Bir Eleştirisi

Öz

Öz: Bu makale, yapay–doğal ayrımının tarihsel süreçte yalnızca ontolojik düzeyde betimleyici bir sınıflandırma olarak işlemediğini; aynı zamanda etik bir işlev üstlenerek “yapay” olanı “doğal” olana kıyasla üstün bir konuma yerleştiren bir değerleme düzeni oluşturduğunu savunmaktadır. Antik Yunan düşüncesinde bu ayrımın ilk biçimlenişi olan physis–techne gerilimi, insan etkinliğini doğanın sürekliliği içinde konumlandırırken; modern dönemde Kartezyen özne–nesne düalizmi bu gerilimi keskin bir süreksizlik ontolojisine dönüştürür. Bununla birlikte, hem Antik Yunan felsefesinde hem de modern düşüncede yapay–doğal ayrımı, yapay olanın lehine kurulan güçlü ve istikrarlı bir hiyerarşik değerlemenin ifadesi olmayı sürdürmüştür. Makale bu savı temellendirmek üzere, Nietzsche’nin değer yaratımı, yaşamın içkin normativitesi ve güç–form ilişkisine dair analizlerini kullanmakta ve böylece söz konusu ayrımın yalnızca ontolojik bir tasnif değil, aynı zamanda etik bir yönelim ağı olarak işlediğini görünür kılmaktadır. Bu çerçevede çalışma, ne Antik Yunan etiğinin hiyerarşik süreklilik ontolojisine geri dönmekte ne de modernitenin hiyerarşik süreksizlik ontolojisini benimsemektedir. Bunun yerine, Nietzsche’nin sağladığı kavramsal imkânlardan hareketle “yapay” ile “doğal” arasındaki ayrımı hiyerarşik olmayan bir etik süreklilik ilkesi doğrultusunda yeniden düşünmeyi önermektedir. Bu alternatif etik düşünme tarzı ile hem tarihsel süreklilik/süreksizlik gerilimlerini yeniden yorumlama hem de çağdaş teknoloji felsefesi ile çağdaş etiğin kesişim alanında ortaya çıkan sorunlara normatif bir temel sunma imkânı ortaya çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Angier, T. (2010). Technê in Aristotle’s Ethics: Crafting the Moral Llife. New York: Continuum.
  2. Aristotle. (1984). The Complete Works of Aristotle (ed. J. Barnes, Vol. 1–2). Princeton, NJ: Princeton University Press.
  3. Bacon, F. (2000). The New Organon (ed. L. Jardine & M. Silverthorne; trans. By M. Silverthorne). Cambridge: Cambridge University Press.
  4. Bennett, J. (2010). Vibrant Matter: A Political Ecology of Things. Durham, NC: Duke University Press.
  5. Berti, E. (2008). Aristotle’s Concept of Nature: Traditional Interpretation and Results of Recent Studies. Evolving Concepts of Nature (pp. 1-6). Vatican City: Pontifical Academy of Sciences.
  6. Benyus, J. M. (1997). Biomimicry: Innovation Inspired by nature. New York: William Morrow.
  7. Borgmann, A. (1984). Technology and the Character of Contemporary Life: A Philosophical Inquiry. Chicago: University of Chicago Press.
  8. Corkum, P. (2016). Ontological dependence and grounding in Aristotle. Oxford Handbooks Online. DOI: 10.1093/oxfordhb/9780199935314.013.31. Erişim Tarihi: 28.02.2026.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Etik, Sistematik Felsefe (Diğer), Felsefe Tarihi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

18 Kasım 2025

Kabul Tarihi

26 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 25 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Duran, E. (2026). Süreksizlik Ontolojisinden Süreklilik Etiğine Doğru: Yapay-Doğal Ayrımının Bir Eleştirisi. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 25(1), 139-168. https://doi.org/10.20981/kaygi.1826233
AMA
1.Duran E. Süreksizlik Ontolojisinden Süreklilik Etiğine Doğru: Yapay-Doğal Ayrımının Bir Eleştirisi. Kaygı. 2026;25(1):139-168. doi:10.20981/kaygi.1826233
Chicago
Duran, Elif. 2026. “Süreksizlik Ontolojisinden Süreklilik Etiğine Doğru: Yapay-Doğal Ayrımının Bir Eleştirisi”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 25 (1): 139-68. https://doi.org/10.20981/kaygi.1826233.
EndNote
Duran E (01 Mart 2026) Süreksizlik Ontolojisinden Süreklilik Etiğine Doğru: Yapay-Doğal Ayrımının Bir Eleştirisi. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 25 1 139–168.
IEEE
[1]E. Duran, “Süreksizlik Ontolojisinden Süreklilik Etiğine Doğru: Yapay-Doğal Ayrımının Bir Eleştirisi”, Kaygı, c. 25, sy 1, ss. 139–168, Mar. 2026, doi: 10.20981/kaygi.1826233.
ISNAD
Duran, Elif. “Süreksizlik Ontolojisinden Süreklilik Etiğine Doğru: Yapay-Doğal Ayrımının Bir Eleştirisi”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 25/1 (01 Mart 2026): 139-168. https://doi.org/10.20981/kaygi.1826233.
JAMA
1.Duran E. Süreksizlik Ontolojisinden Süreklilik Etiğine Doğru: Yapay-Doğal Ayrımının Bir Eleştirisi. Kaygı. 2026;25:139–168.
MLA
Duran, Elif. “Süreksizlik Ontolojisinden Süreklilik Etiğine Doğru: Yapay-Doğal Ayrımının Bir Eleştirisi”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, c. 25, sy 1, Mart 2026, ss. 139-68, doi:10.20981/kaygi.1826233.
Vancouver
1.Elif Duran. Süreksizlik Ontolojisinden Süreklilik Etiğine Doğru: Yapay-Doğal Ayrımının Bir Eleştirisi. Kaygı. 01 Mart 2026;25(1):139-68. doi:10.20981/kaygi.1826233

e-ISSN: 2645-8950