The Unseen Factors in Educational Settings: Analysing the Hidden Curriculum of a Faculty of Education

Yıl 2026, Cilt: 27 Sayı: 1, 155 - 185, 31.01.2026

Dildar Özaslan , Hasan Güner Berkant

https://doi.org/10.29299/kefad.1637988

Öz

This qualitative case study examines the hidden curriculum of a faculty of education, exploring how students, instructors and the learning environment implicitly shape professional identity and classroom culture. Data were collected through non participant classroom observations in 17 sections across four grade levels and semi structured interviews with 34 students; descriptive and content analyses were used jointly to ensure methodological triangulation. Observational findings indicate that female students are more visible and self-confident in class; that intense grouping and competition, often attributed to relative grading, can weaken peer communication; and that most instructors are perceived as accessible, supportive role models, although there is variation in openness to criticism and democratic–authoritarian tendencies. Perceived inadequacies in material resources convey implicit messages suggesting limited institutional value placed on research and learning environments. Observations further show that, while no explicit gender role is apparent in classrooms, female students stand out due to their numerical predominance, and most students treat one another with respect. These results are important for revealing the impact of the hidden curriculum on classroom dynamics, instructor–student relationships and the learning environment in the faculty under study.

Anahtar Kelimeler

Faculty of Education Students , Hidden Curriculum , Student Behaviours , Student Views

Etik Beyan

This study is derived from the master's thesis prepared by the first author under the supervision of the second author. It was presented as an oral paper at the VII. International Congress on Curriculum and Instruction and published in the conference abstract booklet.

Eğitim Ortamlarındaki Görünmeyen Etkenler: Bir Eğitim Fakültesinin Örtük Programının Analizi

Öz

Bu nitel durum çalışması, bir eğitim fakültesinin örtük programını; öğrenciler, öğretim elemanları ve öğrenme çevresinin mesleki kimlik ve sınıf kültürünü örtük biçimde nasıl şekillendirdiğini incelemektedir. Veriler, dört sınıf düzeyinde 17 şubede katılımcı olmayan sınıf gözlemleri ve 34 öğrenciyle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler ile toplanmış; metodolojik üçgenlemeyi sağlamak üzere betimsel analiz ile içerik analizi bir arada kullanılmıştır. Gözlemlerden elde edilen bulgular, sınıflarda kadın öğrencilerin daha görünür ve özgüvenli olduğunu; özellikle bağıl değerlendirmeye atfedilen yoğun gruplaşma ve rekabetin akran iletişimini zayıflatabildiğini; çoğu öğretim elemanının erişilebilir, destekleyici ve rol model olarak algılandığını ancak eleştiriye açıklık ile demokratik–otoriter tutumlarda değişkenlik bulunduğunu göstermektedir. Materyal donanımındaki yetersizliklere ilişkin algılar, kurumun araştırma ve öğrenme ortamlarına verdiği değerin sınırlı olduğuna dair örtük mesajlar ortaya çıkarmaktadır. Gözlemler ayrıca, sınıflarda belirgin bir cinsiyet rolü olmamakla birlikte, kız öğrencilerin sayıca fazla olmaları nedeniyle öne çıktığını ve öğrencilerin çoğunun birbirine saygılı davrandığını göstermiştir. Bu sonuçlar, incelenen fakültede örtük programın sınıf dinamikleri, öğretim elemanı-öğrenci ilişkileri ve öğrenme ortamı üzerindeki etkilerini ortaya çıkarmak açısından önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Fakültesi Öğrencileri , Örtük Program , Öğrenci Davranışları , Öğrenci Görüşleri

Etik Beyan

Bu çalışma, birinci yazarın ikinci yazar danışmanlığında hazırlamış olduğu yüksek lisans tezinden üretilmiştir. VII. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Kongresinde sözlü bildiri olarak sunulmuş, özet bildiri kitapçığında yayımlanmıştır.

Kaynakça

• Abdulsalam, A. G. (2009). Saudi students' perspectives on their teachers' transmission of negative messages: a hidden curriculum [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. University of Kansas]. KU Scholar Works.
• Ahola, S. (2000, Ağustos). Hidden curriculum in higher education: Something to fear for or comply to? [Bildiri sunumu]. Innovations in Higher Education Conference, Helsinki, Finlandiya. https://www.sid.ir/en/Journal/ViewPaper.aspx?ID=296479
• Aktaş, H. H. (2016). Students’ views about and experiences at school investigating the role of cultural capital and hidden curriculum [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Anyon, J. (1981). Social class and school knowledge. Curriculum Inquiry, 11(1), 3-42.
• Bacanlı, H. (2011). Gizli müfredat bağlamında bağımlılık. Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim, 131(1), 45-49.
• Balcı, A. (2016). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler. Pegem Akademi Yayıncılık.
• Baltacı, A. (2017). Miles-Huberman model in qualitative data analysis. Ahi Evran University Institute of Social Sciences Journal, 3(1), 1-15.
• Başar, M., Akan, D. ve Çankaya, İ. (2014). Örtük program çerçevesinde okul yöneticilerinin yönetsel uygulamalarının değerlendirilmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 239–263. https://doi.org/10.17556/jef.75036
• Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
• Baykut, S., Erbil, C., Ozbilgin, M., Kamasak, R., & Bağlama, S. H. (2021). The impact of the hidden curriculum on international students in the context of a country with a toxic triangle of diversity. The Curriculum Journal, 33(2), 156-177.
• Bekhet, A., & Zauszniewski, J. (2012). Methodological triangulation: an approach to understanding data. Nurse Researcher, 20(2), 40-43.
• Bergenhenegouwen, G. (1987). Hidden curriculum in the university. Higher Education, 16(5), 535-543.
• Boztaş, K. (2015). The hidden curriculum of Police Vocational School of Higher Education in the field of attitude and values [Yayımlanmamış Doktora Tezi, Balıkesir Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.A., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
• Carvallo, O. R. (1995). Values in the hidden curriculum: an axiological reproduction [Yayımlanmamış Doktora Tezi, The Ohio State University]. ProQuest Dissertations & Theses.
• Cinoğlu, M., Arslantaş, İ. ve Demir, M. (2013). Yetiştirici Sınıf Öğretim Programının (YSÖP) Değerlendirilmesi. Uşak Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 29–47.
• Coşkun, N. (2016). The views of students of faculty of education and faculty members regarding teaching professional ethics values: hidden curriculum while gaining professional ethics values [Yayımlanmamış Doktora Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Cohen Yanarocak, H. E. (2024). The role of the official ceremonies and hidden curriculum on Atatürkism’s socialization and indoctrination in Turkish schools (1980–2002). Turkish Studies, 25(5), 937–961. https://doi.org/10.1080/14683849.2024.2374327
• Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design: choosing among five traditions. Sage Publications.
• Creswell, J. W. (2017). Eğitim araştırmaları: Nicel ve nitel araştırmanın planlanması, yürütülmesi ve değerlendirilmesi (Çev. Ed. Halil Ekşi). EDAM.
• Çetin, A. (2008). Sociotropic-autonomic personality characteristics of elderly with depression. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Demir, M., & Et, S. Z. (2023). The hidden curriculum traces in the process of evaluation in line with the views of teacher candidates. Eurasian Journal of Teacher Education, 4(3), 186‒200.
• Demir, O. ve Duruhan, K. (2015). Psikolojik danışma ve rehberlik programı’nda örtük program algısı (İnönü Üniversitesi örneği): Bir durum çalışması. Journal of Computer and Education Research, 3(6), 32–70. https://doi.org/10.18009/jcer.73377
• Demir, M. (2013). Eğitimci olmayan hizmetli personelin örtük program çerçevesinde öğrencilerin duyuşsal gelişimine olan etkisinin incelenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kilis 7 Aralık Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Denzin, N. K. (1978). The research act. McGraw-Hill.
• Eisner, E. W. (1979). The use of qualitative forms of evaluation for improving educational practice. Educational Evaluation and Policy Analysis, 1(6), 11-19.
• Eisner, E. W. (1985). The educational imagination: on the design and evaluation of school programmes. Macmillan.
• Elitok Kesici, A. E., Özdemir, N., & Coşkun, B. B. (2018). Öğretmen adaylarına göre yükseköğretimdeki örtük programın niteliği. Tarih Okulu Dergisi, 11(XXXIII), 1071-1094. http://dx.doi.org/10.14225/Joh1200
• Ergün, M. (2011). Eğitim felsefesi. Pegem Akademi.
• Ertürk, S. (1994). Eğitimde program geliştirme. Meteksan.
• Fielding, R. (1981). The hidden curriculum in the classroom. Teaching political science, 8(3), 319-338.
• Filiz, B. (2011). Malatya ili Merkez ilçesi devlet ilköğretim okullarında öğrenim gören ilköğretim 7. sınıf öğrencilerinin düşüncelerine dayalı olarak beden eğitimi öğretmenlerinin örtük programı uygulama durumlarının tespiti. [Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Gömleksiz, M. N., & Aslan, S. (2024). Prospective teachers' views on the hidden curriculum: a mixed research model. International Online Journal of Educational Sciences, 16(3), 212-235.
• Gün, M. (2018). Türk Hava Kuvvetleri Subay ve Astsubay Yetiştirme Okulu örtük program kapsamının okul iklimi ve sınıf iklimi boyutlarıyla incelenmesi. [Yayımlanmamış Doktora Tezi, Balıkesir Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Güven, B. (2007). Öğretim ilke ve yöntemleriyle ilgili temel kavramlar. İçinde Ş. Tan (Ed.), Öğretim ilke ve yöntemleri (ss. 1-29). Pegem Akademi.
• Hemmings, A. (2000). The hidden corridor curriculum. High School Journal, 83(2), 1-10.
• Herzog, J. D. (1979). 1977 presidential address: an anthropological framework for community education: towards a proactive anthropology. Anthropology & Education Quarterly, 10(2), 109-122.
• Ilgaz, S., & Bilgili, T. (2006). Ethics in training and teaching. Journal of Kazım Karabekir Education Faculty, 14(1), 199-210.
• Jackson, P. W. (1968). Life in classrooms. Teachers College Press.
• Kärner, T., & Schneider, G. (2024). A scoping review on the hidden curriculum in education. Research in Education Curriculum and Pedagogy: Global Perspectives, 1(1), 1-29. https://doi.org/10.56395/recap.v1i1.1
• LeCompte, M. D., & Goetz, J. P. (1982). Problems of reliability and validity in ethnographic research. Review of Educational Research, 5, 31-60.
• Lempp, H., & Seale, C. (2004). The hidden curriculum in undergraduate medical education: qualitative study of medical students' perceptions of teaching. British Medical Journal, 329(7469), 770-773.
• Marotzki, W. (1995). Qualitative bildungsforschung: Grundlagen qualitativer forschung (Qualitative educational research: Fundamentals of qualitative research). Deutscher Studien Verlag.
• Massialas, B. G., & Allen, R. F. (1995). Crucial issues in teaching social studies: K-12. Wadsworth Publishing Company.
• McLaren, P. (2003). Critical pedagogy: a look at the major concepts. In A. Darder, M. Baltodano & R. D. Torres (Eds.), the critical pedagogy reader (ss. 69-97). Routledge Falmer.
• McNeil, J. D. (1996). Curriculum: a comprehensive introduction. Harper Collins College Publishers.
• Merriam, S.B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber. Nobel.
• Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: an expanded Sourcebook. (2nd ed). Sage Publications.
• Myles, B. S., Trautman, M. L., & Schelvan, R. L. (2004). The hidden curriculum: practical solutions for understanding unstated rules in social situations. AAPC Publishing.
• Parmar, R. V., & Makwana, A. P. (2013). Professional ethics in teacher education. Indian e-Journal on Teacher Education, 1(1), 71-77.
• Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3rd Ed.). Sage Publications.
• Paykoç, F. (1995). Sosyal bilgiler eğitiminde çağdaş eğilimler. İçinde F. Paykoç (Ed.), İlköğretim okullarında sosyal bilgiler öğretimi ve sorunları (ss. 46-68). TED Publications.
• Paykoç, F. (1997). Öğretmenler için duyuşsal eğitim. Uluslararası Dünya Öğretmen Eğitimi Konferansı (27 Ağustos–2 Eylül 1995) kitabı içinde (ss. 115–122). Milli Eğitim Basımevi.
• Peker Ünal, D. (2017). Öğretmen adaylarının mesleğe yönelik tutumlarını etkileyen örtük bir öge olarak öğretim üyesi davranışları. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (3), 430-440.
• Posner, G. J. (2004). Analyzing the curriculum. McGraw-Hill.
• Posner, G. J., & Strike, K. A. (1976). A categorization scheme for principles of sequencing content. Review of Educational Research, 46(4), 665–690.
• Saint Louis University. (2024). The hidden curriculum. Center for Educator Development, Advancement & Research. Retrieved from https://www.slu.edu/medicine/about/faculty-resources/cedar/posts/hidden-curriculum.php
• Saldıray, A. (2017). Örtük programda toplumsal cinsiyet: Bir ilkokulun örtük programında toplumsal cinsiyete ilişkin nitel bir çalışma. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Sarı, M. (2007). Demokratik değerlerin kazanımı sürecinde örtük program: Düşük ve yüksek okul yaşam kalitesine sahip iki ilköğretim okulunda nitel bir çalışma. [Yayımlanmamış Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Smith, M. L. (1987). Publishing qualitative research. American Educational Research Journal, 24(2), 173-183.
• Strike, K. A. (1990). Teaching ethics to teachers: what the curriculum should be about. Teaching and Teacher Education, 6(1), 47-53.
• Şenyüksel, M. (2019). Toplumsal cinsiyet ve örtük program bağlamında öğretmen görüşleri. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Tan, M. (2000). Eğitimde kadın erkek eşitliği ve Türkiye gerçeği. Kadın- erkek eşitliğine doğru yürüyüş: Eğitim, çalışma yaşamı ve siyaset (ss. 21- 116) içinde. Lebib Yalkın.
• Tanrıöğen, A. (2002). Öğretmenlik mesleğinde yeni yönelimler. A. Türkoğlu (Ed.). Öğretmenlik mesleğine giriş (Introduction to the teaching profession) (ss. 279-303) içinde. Mikro Yayınları. https://doi.org/10.19171/uefad.1277015
• Tezcan, M. (2003). Hidden curriculum: a concept analysis based on educational sociology. The Journal of Turkish Educational Sciences, 1(1), 53–59.
• Thornberg, R. (2009). The moral construction of the good pupil embedded in school rules. Education, Citizenship and Social Justice, 4(3), 245-261.
• Tor, D. (2015). Exploring physical environment as hidden curriculum in higher education: a grounded theory study. [Yayımlanmamış Doktora Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Tyler, R. W. (1957). The curriculum-then and now. The Elementary School Journal, 57(7), 364-374.
• Vallance, E. (1974). Hiding the hidden curriculum: An interpretation of the language of justification in nineteenth-century educational reform. Curriculum Theory Network, 4(1), 5-22.
• Varış, F. (1978). Eğitimde program geliştirme: Teori ve teknikler. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları.
• Veznedaroğlu, R. L. (2007). Okulda ve sınıfta örtük program (bir özel ilköğretim okulu örneği). [Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Yıldırım, A., ve Şimşek H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
• Yıldırım, C. (2018). Ortaöğretim öğrencilerinin demokratik vatandaşlık tutumlarının resmi ve örtük program açısından incelenmesi. [Yayımlanmamış Doktora Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Yüksel, S. (2002). Hidden curriculum. Education and Science. 27(126), 31-37.
• Yüksel, S. (2004). Örtük program: Eğitimde saklı uygulamalar. Nobel.