2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İlkokul 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nın Dijital Yetkinlikler Açısından İncelenmesi

Öz

Günümüz dünyasında bireylerden, hızlı değişimlere uyum sağlayarak toplumsal gelişime katkıda bulunmaları, bilimsel ve teknolojik yeniliklere destek vermeleri ve küresel sorunlarla başa çıkabilmeleri beklenmektedir. Bu da ancak çağın gereklerine uygun eğitim müfredatları ile sağlanabilmektedir. Bu çalışmada 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 4.sınıf sosyal bilgiler dersi öğretim programının dijital yetkinlikler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Yapılan çalışmada dokuman incelemesi yöntemi ile veriler toplanmıştır. Araştırma verileri, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2024 yılında hazırlanmış olan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli sosyal bilgiler dersi 4. sınıf öğretim programı incelenerek elde edilmiştir. Toplanan veriler içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, öğretim programının 6 öğrenme alanı ve temel bölümden oluştuğu görülmüştür. Öğrenme alanları içerisinde dijital yetkinlik temel kavramlarına en çok teknoloji ve sosyal bilimler temasında yer verildiği, en sık kullanılan temel kavramın dijital/çevrimiçi/sanal ortam olduğu belirlenmiştir. Programda dijital okuryazarlık kavramlarının yoğun olarak kullanıldığı görülmüştür. Dijital yetkinliğe ait temel kavramlara programın genelinde yer veriliyor olması yeni programın çağın gereklerine uygun olarak hazırlanmış olduğu şeklinde yorum yapılabilmesini sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

• Maarif modeli
• Dijital yetkinlik
• Sosyal Bilgiler Öğretimi

An Examination of the 2024 Türkiye Century Education Model 4th Grade Primary School Social Studies Curriculum in Terms of Digital Competencies

Öz

In today's world, individuals are expected to adapt to rapid changes, contribute to societal development, support scientific and technological innovations, and address global challenges. Achieving these objectives is possible only through educational curricula aligned with the demands of the era. This study aims to examine the 2024 Turkey Century Education Model 4th Grade Social Studies Curriculum in terms of digital competencies. The research employed a document analysis method for data collection. The data were obtained by analyzing the 4th Grade Social Studies Curriculum prepared by the Ministry of National Education in 2024 as part of the Turkey Century Education Model. The collected data were analyzed using content analysis techniques. The analysis revealed that the curriculum comprises six learning domains and a core section. Among the learning domains, the concepts related to digital competencies were most frequently observed within the themes of technology and social sciences, with the terms "digital/online/virtual environment" being the most commonly used. It was noted that the curriculum emphasizes digital literacy concepts extensively. The inclusion of fundamental digital competency concepts throughout the curriculum suggests that the new program has been designed in alignment with the demands of the modern era.

Anahtar Kelimeler

• Educational Model
• Digital Competence
• Social Studies Teaching

Kaynakça

1. Akpınar, B., Özer, B., Oral, B. ve Köksalan, B. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modelinin program geliştirme ve felsefi düzlemden analizi. EKEV Akademi Dergisi, 99, 59–73. https://doi.org/10.17753/sosekev.1489135
2. Aktay, S. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2024 ilkokul sosyal bilgiler dersi öğretim programı ve askı süreci etkisi. Karadeniz Zirvesi 17. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi (ss. 249–266) içinde. Rize, Türkiye.
3. Bacalja, A., Beavis, C. ve O'Brien, A. (2022). Shifting landscapes of digital literacy. The Australian Journal of Language and Literacy, 45(2), 253–263. https://doi.org/10.1007/s44020-022-00019-x
4. Banaz, E. (2024). 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaokul Türkçe dersi öğretim programı'nın dijital okuryazarlık açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 279–290. https://doi.org/10.48066/kusob.1483671
5. Barr, R., Barth, J. L. ve Shermis, S. S. (2013). Sosyal bilgilerin doğası (C. Dönmez, Çev. Ed.). Anı Yayınevi. Bektaş, Ö. (2019). Sosyal bilimler ve sosyal bilgiler. R. Turan ve T. Yıldırım (Eds.), Sosyal bilgilerin temelleri (ss. 1–29) içinde. Anı Yayıncılık.
6. Cohen, L., Manion, L. ve Morrison, K. (2007). Research methods in education (6. bs.). Routledge. Çırak, A. (2019). Demokratik değerler, demokratik eğitim ve sosyal bilgiler eğitimi ilişkisi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 1–18.
7. Çiydem, E. ve Kaymakcı, S. (2021). Türkiye'de sosyal bilgiler dersinin yönelimi üzerine bir değerlendirme. İnsan ve İnsan, 8(27), 179–207. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.818742
8. Diktaş, A., Girgin, D., Satmaz, İ. ve Yabanova, U. (2025). Türkiye yüzyılı maarif modeli sosyal bilgiler dersi öğretim programının SOLO taksonomisine göre analizi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(1), 667–690. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025..-1556985

9. Doğanay, A. (2008). Çağdaş sosyal bilgiler anlayışı ışığında yeni sosyal bilgiler programının değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(2), 77–96.
10. European Commission. (2017). DigComp 2.1: The digital competence framework for citizens with eight proficiency levels and examples of use. Publications Office of the European Union.
11. İnan, S. (2014). Sosyal bilgiler eğitimi: Nedir, ne zaman ve neden? Tanımlar, tarihi kökleri ve açıklamalar. S. İnan (Ed.), Öğretmen ve öğretmen adayları için sosyal bilgiler eğitimine giriş (ss. 1–21) içinde. Anı Yayıncılık.
12. Karataş, İ. H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli hakkında. Alanyazın, 5(1), 6–11.
13. Kozikoğlu, İ. ve Altunova, N. (2018). Öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerilerine ilişkin öz-yeterlik algılarının yaşam boyu öğrenme eğilimlerini yordama gücü. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 8(3), 522–531.
14. Landis, J. R. ve Koch, G. G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1), 159–174.
15. Maden, S. ve Maden, A. (2016). Ortaöğretim öğrencilerinin ekran okumaya yönelik tutumları. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 5(3), 1305–1319.
16. Millî Eğitim Bakanlığı. (2023). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortak metni. https://tymm.meb.gov.tr/ortak-metin
17. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024a). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları ortak metni (2024). https://tymm.meb.gov.tr/upload/brosur/2024programortakmetinOnayli.pdf
18. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024b). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli sosyal bilgiler dersi öğretim programı (4, 5, 6 ve 7. sınıflar). https://tymm.meb.gov.tr/upload/program/2024programsos4567Onayli.pdf
19. Namlı Altıntaş, İ. (2025). Maarif yüzyılı eğitim modelinin 4. sınıf insan hakları vatandaşlık ve demokrasi dersinin eleştirel ve sorgulayıcı yaklaşım bağlamında incelenmesi: Beceri ve eğilimler örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 73, 660–683. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1525374
20. Ross, E. W. (2006). The struggle for the social studies curriculum. E. W. Ross (Ed.), The social studies curriculum: Purposes, problems, and possibilities (3. bs., ss. 17–36) içinde. State University of New York Press.
21. Safran, M. (2012). Sosyal bilgiler öğretimi. Pegem Akademi.
22. Sağlam, M. (2018). 21. yüzyılda eğitim: Bilgi toplumundan öğrenen topluma. Eğitim ve Bilim, 43(193), 1–16.
23. Tunç Şahin, C. (2021). Sosyal bilgiler eğitiminde toplumsal konuların öğretimi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(3), 1429–1474. https://doi.org/10.29299/kefad.919950
24. Turan, S. ve Karasu Avcı, E. (2018). 2018 sosyal bilgiler öğretim programı'nın dijital vatandaşlık bağlamında incelenmesi. Eğitim ve Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 1(1), 28–38.
25. Turan, R., Gedik, H. ve Kutluay, G. (2025). 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programı üzerine karşılaştırmalı bir analiz. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi, 9(1), 107–134. https://doi.org/10.32960/uead.1627065
26. Ülçay, O. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli değerlendirmesi. Ulusal Eğitim, Toplum ve Dünya Dergisi, 1(2), 70–75. https://doi.org/10.5281/zenodo.11097248
27. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (5. bs.). Seçkin Yayıncılık.
28. Yıldırım, Y. ve Çalışkan, A. (2024). Evaluation of the Türkiye Century Education Model in terms of 21st century human profile. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(26), 204–220. https://doi.org/10.55605/ejedus.1548121