Araştırma Makalesi

Zihniyeti Ölçmek: Zihniyet Perspektiflerinin Matematik ve Fen Bilimlerine Entegrasyonu

Cilt: 27 Sayı: 3 30 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Zihniyeti Ölçmek: Zihniyet Perspektiflerinin Matematik ve Fen Bilimlerine Entegrasyonu

Öz

Öğrencilerin zekânın doğasına ilişkin inançlarını anlamak, öğrenme davranışlarını ve akademik başarıyı yordamak açısından kritik öneme sahiptir. Zekânın sabit mi yoksa geliştirilebilir mi olarak algılandığını ifade eden zihniyet kuramı, eğitim araştırmalarında giderek artan bir ilgi görmektedir. Ancak mevcut ölçeklerin çoğu genel zihniyetleri (yani genel yeteneğe ilişkin inançları) ölçmekte ve bağlama özgü farklılıkları (yani belirli derslerdeki yeteneklere ilişkin inançları) göz ardı etmektedir. Bu boşluk, belirli öğrenme alanlarına yönelik hedeflenmiş müdahalelerin geliştirilmesini sınırlandırmaktadır. Bu duruma yanıt olarak, bu çalışmada öğrencilerin fen bilimleri ve matematik bağlamlarında zekâya ilişkin inançlarını değerlendirmek üzere zihniyet ölçekleri uyarlanmış ve geçerlik–güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Veriler, ortaokul öğrencilerinden oluşan iki bağımsız örneklemden toplanmıştır. İlk veri seti (n = 852) kullanılarak Matematik Zihniyet Ölçeği için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiş ve iki boyutlu bir yapı doğrulanmıştır. İkinci veri seti (n = 1034) ile Fen Bilimleri Zihniyet Ölçeği için yapılan DFA, benzer bir yapısal geçerlik ortaya koymuştur. Güvenirlik analizleri ve Cronbach alfa değerleriyle desteklenen kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılığa işaret etmiştir. Bu çalışma, bağlama özgü zihniyetlerin değerlendirilmesine yönelik geçerli ve güvenilir araçlar sunarak alanyazına katkı sağlamanın yanı sıra, fen bilimleri ve matematik alanlarında akademik gelişimi desteklemeyi hedefleyen araştırmacı ve eğitimciler için uygulamaya dönük çıkarımlar ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma, Avrupa Birliği tarafından Erasmus+ Okul Eğitimi İş Birliği Ortaklıkları (KA220-SCH) programı kapsamında finanse edilen “Would You Mind-Set?” projesi çerçevesinde yürütülmüştür (Proje No: 2023-1-TR01-KA220-SCH-000155031).

Etik Beyan

Yapılan bu çalışmada, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi kapsamında uyulması gereken tüm kurallara uyulmuş; yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir. Bu çalışma, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi İnsan Araştırmaları Eğitim Bilimleri Etik Kurulunun 26 Ocak 2024 tarihli ve 01/03 protokol numaralı izni doğrultusunda gerçekleştirilmiştir.

Kaynakça

  1. Asante Britwum, B., Ntow, F. D., & Smith, J. A. (2024). Influence of teaching approaches on senior high school students’ mathematical mindset. SAGE Open, 14(1). https://doi.org/10.1177/21582440241237060
  2. Ayebo, A., & Mrutu, A. (2019). An exploration of calculus students’ beliefs about mathematics. International Electronic Journal of Mathematics Education, 14(2), 385-392. https://doi.org/10.29333/iejme/5728
  3. Bahník, Š., & Vranka, M. A. (2017). Growth mindset is not associated with scholastic aptitude in a large sample of university applicants. Personality and Individual Differences, 117, 139-143. https://doi.org/10.1016/j.paid.2017.05.046
  4. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
  5. Bandura, A. (2006). Toward a psychology of human agency. Perspectives on Psychological Science, 1(2), 164–180. https://doi.org/10.1111/j.1745-6916.2006.00011.x
  6. Bernardo, A. B. (2021). Socioeconomic status moderates the relationship between growth mindset and learning in mathematics and science: Evidence from PISA 2018 Philippine data. International Journal of School & Educational Psychology, 9(2), 208-222. https://doi.org/10.1080/21683603.2020.1832635
  7. Blackwell, L. S., Trzesniewski, K. H., & Dweck, C. S. (2007). Implicit theories of intelligence predict achievement across an adolescent transition: A longitudinal study and an intervention. Child Development, 78(1), 246-263. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2007.00995.x
  8. Boyd, P., & Ash, A. (2018). Mastery mathematics: Changing teacher beliefs around in-class grouping and mindset. Teaching and Teacher Education, 75, 214–223. https://doi.org/10.1016/j.tate.2018.06.016

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kültürlerarası Ölçek Uyarlama, Öğrenme Kuramları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

30 Aralık 2025

Kabul Tarihi

28 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Derman, İ., Çelik, Ş. N., Demirtaş Zorbaz, S., İlhan Beyaztaş, D., & Çetin, S. (2026). Zihniyeti Ölçmek: Zihniyet Perspektiflerinin Matematik ve Fen Bilimlerine Entegrasyonu. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(3), 1023-1057. https://doi.org/10.29299/kefad.1852436
AMA
1.Derman İ, Çelik ŞN, Demirtaş Zorbaz S, İlhan Beyaztaş D, Çetin S. Zihniyeti Ölçmek: Zihniyet Perspektiflerinin Matematik ve Fen Bilimlerine Entegrasyonu. KEFAD. 2026;27(3):1023-1057. doi:10.29299/kefad.1852436
Chicago
Derman, İpek, Şehnaz Nigar Çelik, Selen Demirtaş Zorbaz, Dilek İlhan Beyaztaş, ve Sevda Çetin. 2026. “Zihniyeti Ölçmek: Zihniyet Perspektiflerinin Matematik ve Fen Bilimlerine Entegrasyonu”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27 (3): 1023-57. https://doi.org/10.29299/kefad.1852436.
EndNote
Derman İ, Çelik ŞN, Demirtaş Zorbaz S, İlhan Beyaztaş D, Çetin S (01 Eylül 2026) Zihniyeti Ölçmek: Zihniyet Perspektiflerinin Matematik ve Fen Bilimlerine Entegrasyonu. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27 3 1023–1057.
IEEE
[1]İ. Derman, Ş. N. Çelik, S. Demirtaş Zorbaz, D. İlhan Beyaztaş, ve S. Çetin, “Zihniyeti Ölçmek: Zihniyet Perspektiflerinin Matematik ve Fen Bilimlerine Entegrasyonu”, KEFAD, c. 27, sy 3, ss. 1023–1057, Eyl. 2026, doi: 10.29299/kefad.1852436.
ISNAD
Derman, İpek - Çelik, Şehnaz Nigar - Demirtaş Zorbaz, Selen - İlhan Beyaztaş, Dilek - Çetin, Sevda. “Zihniyeti Ölçmek: Zihniyet Perspektiflerinin Matematik ve Fen Bilimlerine Entegrasyonu”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27/3 (01 Eylül 2026): 1023-1057. https://doi.org/10.29299/kefad.1852436.
JAMA
1.Derman İ, Çelik ŞN, Demirtaş Zorbaz S, İlhan Beyaztaş D, Çetin S. Zihniyeti Ölçmek: Zihniyet Perspektiflerinin Matematik ve Fen Bilimlerine Entegrasyonu. KEFAD. 2026;27:1023–1057.
MLA
Derman, İpek, vd. “Zihniyeti Ölçmek: Zihniyet Perspektiflerinin Matematik ve Fen Bilimlerine Entegrasyonu”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 27, sy 3, Eylül 2026, ss. 1023-57, doi:10.29299/kefad.1852436.
Vancouver
1.İpek Derman, Şehnaz Nigar Çelik, Selen Demirtaş Zorbaz, Dilek İlhan Beyaztaş, Sevda Çetin. Zihniyeti Ölçmek: Zihniyet Perspektiflerinin Matematik ve Fen Bilimlerine Entegrasyonu. KEFAD. 01 Eylül 2026;27(3):1023-57. doi:10.29299/kefad.1852436

2562219122   19121           19118       19119       19120     19124DRJI_Logo.jpg