Zihniyeti Ölçmek: Zihniyet Perspektiflerinin Matematik ve Fen Bilimlerine Entegrasyonu
Öz
Öğrencilerin zekânın doğasına ilişkin inançlarını anlamak, öğrenme davranışlarını ve akademik başarıyı yordamak açısından kritik öneme sahiptir. Zekânın sabit mi yoksa geliştirilebilir mi olarak algılandığını ifade eden zihniyet kuramı, eğitim araştırmalarında giderek artan bir ilgi görmektedir. Ancak mevcut ölçeklerin çoğu genel zihniyetleri (yani genel yeteneğe ilişkin inançları) ölçmekte ve bağlama özgü farklılıkları (yani belirli derslerdeki yeteneklere ilişkin inançları) göz ardı etmektedir. Bu boşluk, belirli öğrenme alanlarına yönelik hedeflenmiş müdahalelerin geliştirilmesini sınırlandırmaktadır. Bu duruma yanıt olarak, bu çalışmada öğrencilerin fen bilimleri ve matematik bağlamlarında zekâya ilişkin inançlarını değerlendirmek üzere zihniyet ölçekleri uyarlanmış ve geçerlik–güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Veriler, ortaokul öğrencilerinden oluşan iki bağımsız örneklemden toplanmıştır. İlk veri seti (n = 852) kullanılarak Matematik Zihniyet Ölçeği için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiş ve iki boyutlu bir yapı doğrulanmıştır. İkinci veri seti (n = 1034) ile Fen Bilimleri Zihniyet Ölçeği için yapılan DFA, benzer bir yapısal geçerlik ortaya koymuştur. Güvenirlik analizleri ve Cronbach alfa değerleriyle desteklenen kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılığa işaret etmiştir. Bu çalışma, bağlama özgü zihniyetlerin değerlendirilmesine yönelik geçerli ve güvenilir araçlar sunarak alanyazına katkı sağlamanın yanı sıra, fen bilimleri ve matematik alanlarında akademik gelişimi desteklemeyi hedefleyen araştırmacı ve eğitimciler için uygulamaya dönük çıkarımlar ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Kaynakça
- Asante Britwum, B., Ntow, F. D., & Smith, J. A. (2024). Influence of teaching approaches on senior high school students’ mathematical mindset. SAGE Open, 14(1). https://doi.org/10.1177/21582440241237060
- Ayebo, A., & Mrutu, A. (2019). An exploration of calculus students’ beliefs about mathematics. International Electronic Journal of Mathematics Education, 14(2), 385-392. https://doi.org/10.29333/iejme/5728
- Bahník, Š., & Vranka, M. A. (2017). Growth mindset is not associated with scholastic aptitude in a large sample of university applicants. Personality and Individual Differences, 117, 139-143. https://doi.org/10.1016/j.paid.2017.05.046
- Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
- Bandura, A. (2006). Toward a psychology of human agency. Perspectives on Psychological Science, 1(2), 164–180. https://doi.org/10.1111/j.1745-6916.2006.00011.x
- Bernardo, A. B. (2021). Socioeconomic status moderates the relationship between growth mindset and learning in mathematics and science: Evidence from PISA 2018 Philippine data. International Journal of School & Educational Psychology, 9(2), 208-222. https://doi.org/10.1080/21683603.2020.1832635
- Blackwell, L. S., Trzesniewski, K. H., & Dweck, C. S. (2007). Implicit theories of intelligence predict achievement across an adolescent transition: A longitudinal study and an intervention. Child Development, 78(1), 246-263. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2007.00995.x
- Boyd, P., & Ash, A. (2018). Mastery mathematics: Changing teacher beliefs around in-class grouping and mindset. Teaching and Teacher Education, 75, 214–223. https://doi.org/10.1016/j.tate.2018.06.016
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Kültürlerarası Ölçek Uyarlama, Öğrenme Kuramları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
30 Aralık 2025
Kabul Tarihi
28 Eylül 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 3
