Türkiye’de Okuma-Yazma Bilmeyen Kadınlar ve Okuma-Yazma Kurslarına Katılmama Nedenleri: “Ne Edeyim Okumayı, Hayatım mı Değişecek?”
Öz
Bu çalışmanın amacı okuma-yazma bilmeyen kadınların okuma-yazma
kurslarına katılmama nedenlerini ve bu nedenlere temel oluşturan etmenlerin
(sosyal ve kültürel arkaplanın) saptanmasıdır. Bu çerçevede araştırmanın alt
problemleri şöyledir: (1) Türkiye’de okuma-yazma bilmeyen kadınların demografik
özelliklerini nelerdir? (2) Bu kadınların okuma- yazma kurslarına katılmama
nedenleri nelerdir ve bu nedenlere temel oluştıran etmenler nelerdir? (3) Okuma-yazma
becerisine ihtiyaç yerleşim yerine göre farklılaşmakta
mıdır? Çalışmada nicel ve nitel yöntem bir arada kullanılmıştır. İstatistiki
veriler okuma-yazma bilmeme durumunun cinsiyet açısından kadın nüfusta; yaş
açısından yaşlı nüfusta ve yerleşim yeri açısından kırsal kesimde yoğunlaştığını
göstermektedir. Ayrıca kadınlar, ev işleri ve çocuk bakımı, yaşlanma ve
yaşlılığa bağlı nedenler, başarısız olma korkusu, iş kaynaklı nedenler, yakın
çevrenin hoş karşılamaması gibi etmenleri okuma-yazma kurslarına katılmama
nedenleri olarak belirtmişlerdir. Kadınlar tarafından belirtilen bu nedenler
tabi ki önemlidir; ancak bu nedenlerin temellendiği arka plana bakıldığında
ataerkil toplumsal yapı, gündelik yaşamı çevreleyen sözlü kültürün doğası ve
yazıyı talep etmeyen akış öne çıkmaktadır. Yerleşim yeri açısından
bakıldığında, ev içi sorumluluklar daha çok köydeki kadınlar; çocuk bakımı ise
gecekondu ve kent merkezindeki kadınlar tarafından dile getirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Katılım/ katılmama,okuryazarlık/ okuma-yazma bilmeme,toplumsal cinsiyet,yetişkin eğitimi
Kaynakça
- Alica, Z. (2015). Kadınların güçlendirilmesinde okuma yazma eğitiminin kadınların deneyimlerine dayalı olarak incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi veritabanından alınmıştır. (464676)
- Aslan, H. (1994). Ülkemizde okumaz- yazmazlığın kadınlar üzerindeki etkileri (Ankara ili örneği). (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
- Barton, D. (1994). Literacy: An introduction to the ecowgy of written language. Oxford: Blackwell.
- Barton, D. & Hamilton, M. (1998). Local literacies reading and writing in one comunity. London: Routledge.
- Baynham, M. (1995). Literacy practices: Investigating literacy in social contex. London: Longman.
- Becker, S. (1997). Incorporating women's empowerment in studies of reproductive health: An example from Zimbabwe. Female Empowerment and Demographic Processes: Moving beyond Cario Semineri, Lund Üniversitesi, Lund.
- Beder, H. (1990). Reasons for non-participation in adult basic education. Adult Education Quarterly, 40(4), 207-218.
- Bulut, S. F. (2015). Ana-Kız Okuldayız Okuma- Yazma Kampanyası’na ilişkin bir çözümleme. (Yüksek lisans tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi veritabanından alınmıştır. (396175)
- Bülbül, S. Kavak, Y. Gülbay, Ö. vd. (1999). Yetişkinlere yönelik okuma-yazma kurslarının değerlendirilmesi araştırması nihai raporu. Ankara: MEB/UNICEF Türkiye Temsilciliği.
- Çankaya, D. (2005). Migrant adults’ reasons of non-participation in organized adult education activities. (Yüksek lisans tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi veritabanından alınmıştır. (206242)